ت
کد خبر: 160140

بررسی گزارش وزارت صنعت از وضعیت اقتصاد ایران در سال 2020

ایرانی‌ها در سه سال آینده فقیرتر می‌شوند

اقتصاد ایران سه سال دیگر کجا ایستاده است؟ بر اساس داده‌های یک گزارش، اقتصاد ایران تا سال ۲۰۲۰ میلادی تغییر چندانی نخواهد کرد و بسیاری از شاخص‌های اقتصادی حتی بدتر خواهند شد.

اقتصاد ایران
سرویس اقتصاد کلان -

محمد‌مهدی حاتمی: وزارت صنعت، معدن و تجارت در مرداد ماه امسال در گزارشی تحت عنوان «پیش‌بینی شاخص‌های اقتصادی ایران تا سال ۲۰۲۰» به پیش‌بینی برخی وجوه اقتصاد کشور در سه سال پیشِ رو پرداخته است. بنا بر این گزارش، که بر اساس داده‌های موسسه Trading Economics تنظیم شده است، وضعیت عمومی اقتصاد ایران در ۳ سال پیشِ رو تغییر چندانی نخواهد داشت و بسیاری از شاخص‎های کلیدی، در عمل بدتر خواهند بود.

به گزارش تجارت‌نیوز، تولید ناخالص داخلیِ اسمی (GDP) اقتصاد ایران در سال ۲۰۱۶ میلادی (سالِ اخذ گزارش) برابر با ۳۹۳ میلیارد دلار بوده است که بنا به پیش‌بینی متوسط فصلی، تا سال ۲۰۲۰ به ۴۵۱ میلیارد دلار خواهد رسید، یا به عبارت دیگر، حدود ۱۴٫۷ درصد در طول مدت زمانی کمی بیش از سه سال رشد خواهد داشت. به این ترتیب، رشد اقتصادی میانگین ایران در سه سال آینده را می‌توان سالانه حدود ۵ درصد در نظر گرفت.

ایرانی‌ها فقیرتر می‌شوند

با این همه، تولید سرانه ناخالص داخلی ایران (GDP per capita) که در زمان اخذ گزارش ۵۷۵۸ دلار بوده است، تا سال ۲۰۲۰ به ۵۷۴۷ دلار خواهد رسید. به عبارت ساده، ایرانی‌هاه سال آینده نه تنها ثروتمندتر از امروز نخواهند بود، که به طور متوسط، درآمد آنها تغییری نمی‌کند. این را اگر در کنار رشد اقتصاد جهانی قرار دهیم، در حالی که متوسط شهروندان کشورهای دیگر در این مدت ثروتمندتر می‌شوند، ایرانی ها (به طور متوسط) کم‌درآمدتر خواهند شد.

سرانه تولید ناخالص داخلی (بر مبنای قدرت خریدِ) شهروندان ایرانی در سال ۲۰۱۶ میلادی ۱۶۰۱۰ دلار بوده و در سال ۲۰۲۰ میلادی، به ۱۴۰۸۶ دلار می‌رسد. به این ترتیب، قدرت خرید ایرانی‌ها هم در سه سالِ پیشِ رو کاهش پیدا می‌کند.

شاخص دیگری که تصویر آینده اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۰ را حتی تا اندازه‌ای تیره‌تر می‌کند، سرانه تولید ناخالص داخلی بر مبنای برابری قدرت خرید (PPP) است. منظور از PPP، قدرت خرید یک دلار در کشورهای مختلف است.

به عنوان مثال، شما ممکن است با یک دلار در آمریکا بتوانید ۱ عدد موز بخرید ولی با همین یک دلار، در جایی مانند کاستاریکا ۱۰ عدد موز به شما بدهند. بنابراین قدرت خرید دلار در کشورهای مختلف با یکدیگر متفاوت است و همین تفاوت، بر اساس PPP، نشان‌دهنده سطح رفاه شهروندان کشورها هم خواهد بود.

شاخص واحد سنجش در تاریخ اخذ گزارش سه ماهه سوم ۲۰۱۷ سه ماهه چهارم ۲۰۱۷ سه ماهه اول ۲۰۱۸ سه ماهه دوم ۲۰۱۸ متوسط فصلی ۲۰۲۰
نرخ رشد تولید ناخالص داخلی درصد ۱۵٫۷ ۴٫۳ ۲٫۱ ۱٫۷ ۴٫۴ ۵٫۲
تولید ناخالص داخلی میلیارد دلار ۳۹۳ ۳۸۸ ۴۳۸ ۳۸۲ ۳۷۸ ۴۵۱
تولید ناخالص داخلی به قیمت ثابت هزار میلیارد ریال ۱۶۲۹ ۱۷۱۹ ۱۶۵۲ ۱۷۰۴ ۱۶۶۹ ۱۶۷۸
تشکیل سرمایه ثابت ناخالص هزار میلیارد ریال ۲۳۰ ۳۱۱ ۲۳۱ ۳۱۱ ۲۳۲ ۲۳۵
تولید سرانه ناخالص داخلی دلار ۵۷۵۸ ۵۷۳۳ ۵۶۸۱ ۵۶۹۷ ۵۷۱۳ ۵۷۴۷

گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد سرانه تولید ناخالص داخلی (بر مبنای قدرت خریدِ) شهروندان ایرانی در زمان اخذ گزارش ۱۶۰۱۰ دلار بوده و در سال ۲۰۲۰ میلادی، به ۱۴۰۸۶ دلار می‌رسد. به این ترتیب، قدرت خرید ایرانی‌ها هم در سه سالِ پیشِ رو کاهش پیدا می‌کند.

اقتصاد ایران خدماتی می‌شود

به شکل مرسوم، بخش‌های اقتصادی در کشورها را به سه بخشِ صنعت، خدمات و کشاورزی تقسیم می‌کنند. پیش‌بینی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۰ میلادی، بخش خدمات در ایران رشد زیادی خواهد داشت و حدود ۶۲ درصد از حجم اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد.

بر این اساس، ارزش افزوده بخش صنعت و معدن که در تاریخ اخذ گزارش ۳۷۸ هزار میلیارد ریال بوده، در سال ۲۰۲۰ به ۳۸۴ هزار میلیارد ریال خواهد رسید. ارزش افزوده بخش خدمات هم از ۷۹۹ هزار میلیارد ریال در تاریخ اخذ گزارش، به حدود ۸۰۸ هزار میلیارد ریال خواهد رسید. بخش کشاورزی نیز که در تاریخ اخذ گزارش ارزش افزوده‌ای برابر با ۱۰۷ هزار میلیارد ریال داشته است، تا سال ۲۰۲۰ میلادی ارزش افزوده حدود ۱۰۹ هزار میلیارد ریالی خواهد داشت.

تا سال ۲۰۲۰ میلادی، بخش خدمات در ایران رشد زیادی خواهد داشت و حدود ۶۲ درصد از حجم اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد.

این در حالی است که بحران کنونی آب دست‌کم باید این علامت را به سیاست‌گذاران ایرانی بدهد که ارزش افزوده بخش کشاورزی را با استفاده از بهبود بهره‌وری در سیستم‎‌های آبیاری و کشت بالا ببرند. پیش‌بینیِ اینکه ارزش افزوده بخش کشاورزی در سه سال آینده هم ثابت خواهد ماند، از دو حال خارج نیست: یا اینکه ایجاد ارزش افزوده بدونِ افزایش بهره‌وری و با فشار بیشتر به سفره‌های آبی محقق می‌شود و یا اینکه با کاهش استفاده از آب در بخش کشاورزی، بخشی از اقتصاد کشاورزیِ ایران از مدار خارج می‌شود و البته باقیمانده این بخش همان سطح از ارزش افزوده قبلی را حفظ می‌کند. باید امیدوار باشیم شق دوم در سه سال آینده صورت واقع به خود بگیرد.

اقتصاد ایران

ثابت ماندن ارزش افزوده بخش کشاورزی در اقتصاد ایران تا سال ۲۰۲۰، نشانه‌ خوبی نیست

وقتی آوارِ نگرانی سنگین‌تر می‌شود

شاخص‌های مربوط به بازار کار در گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت اما نگرانی‌های بیشتری درباره چشم‌انداز اقتصاد ایران تا سال ۲۰۲۰ به وجود می‌آورند. بر اساس این گزارش، نرخ بیکاری در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱۰٫۸ درصد می‌رسد و با توجه به نرخ کنونیِ این شاخص (حدود ۱۲٫۵ درصد) در واقع با کاهش نرخ بیکاری رو به رو خواهیم بود.
نکته اما اینجا است: نرخ بیکاری نشان‌دهنده آن بخشی از جمعیت است که به دنبال کار می‌گردد و کاری پیدا نمی‌کند. شاخصی که بخش بزرگ‌تری از واقعیت را نشان می‌دهد اما «نرخ مشارکت اقتصادی» است، یعنی اینکه چند نفر از تمامیِ شهروندان ۱۵ تا ۶۵ ساله در کشور به کار مشغول‌اند.

بر اساس گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت، تعداد افراد شاغل در اقتصاد ایران، در سال ۲۰۲۰ میلادی به ۲۳٫۳۱ میلیون نفر می‌رسد. این تعداد در زمان اخذ گزارش (یعنی در سال ۲۰۱۶ میلادی) حدود ۲۲٫۳۴ میلیون نفر بوده است و به این ترتیب، اقتصاد ایران در سه سال آینده، در مجموع و به شکل خالص، حدود ۱ میلیون شغلِ جدید ایجاد خواهد کرد.

جمعیت ایران (بنا به پیش‌بینی‌ها) در سال ۲۰۲۰ به حدود ۸۳٫۵ میلیون نفر می‌رسد و مشارکت ۲۳٫۳۱ میلیون نفری در این سال به معنی آن است که نرخ مشارکت اقتصادی در این سال حتی از وضعیت امروز هم ناگوارتر است. توضیح اینکه نرخ مشارکت اقتصادی در ایرانِ امروز، حدود ۴۲ درصد است، یعنی تنها ۴۲ درصد از تمامی کسانی که می‌توانند کار کنند، کار می‌کنند. بقیه برای گذران زندگی به کارِ این عده وابسته‌اند.

اقتصاد ایران

«نرخ مشارکت اقتصادی» در ایران بسیار پایین‌تر از کشوری مانند ترکیه است

این عدد را می‌توان با نرخ مشارکت اقتصادی حدودا ۶۰ درصدی در ترکیه، و نرخ مشارکت اقتصادی حدودا ۸۰ درصدی در کشوری مانند دانمارک مقایسه کرد. این یعنی تقریبا تمامی دانمارکی‌هایی که می‌توانند کار کنند، کار می‌کنند و به همین دلیل، تقریبا تمامی ظرفیت اقتصادی در بازارِ کار در این کشور فعال است. در واقع دانمارک به «اشتغال کامل» که رویای بسیاری از اقتصاددانان است، نزدیک است.

خبر خوب: دولت کوچک می‌شود

یک خبر خوب در اقتصاد ایران در سه سال آینده می‌تواند ثبات و بهبود شاخص تورم باشد. تورم غولِ خفته اقتصاد ایران است و بسیاری از بلایای اقتصاد ایران ناشی از همین تورم است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند تورم فصلی در سال ۲۰۲۰ میلادی در ایران به ۵٫۹ درصد خواهد رسید. در زمان اخذ گزارش، این شاخص عدد ۱۱ را نشان می‌داد.

تورم ۵٫۹ درصدی احتمالا نشانه‌ای است از هسته سخت تورم در اقتصاد ایران، یا چیزی که اقتصاددانان به آن «تورم ساختاری» می‌گویند. توضیح اینکه بر اساس نظریه پولی، تورم بر اثر خلق ِ پول پر قدرت ایجاد می‌شود و اگر پیش‌بینی و واقعیت واقعا دو روی یک سکه باشند، دولت ایران در سال ۲۰۲۰ میلادی هم همچنان در حال چاپ پول خواهد بود!

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند تورم فصلی در سال ۲۰۲۰ میلادی در ایران به ۵٫۹ درصد خواهد رسید. این احتمالا همان «هسته سخت تورم» است که اقتصاددانان در مورد وجود آن در اقتصاد ایران هشدار می‌دهند.

خبر خوبِ دیگر اینکه سرمایه‌گذاری خارجی در اقتصاد ایران هم بر اساس این گزارش، از ۱۲۶۲ میلیون دلار در تاریخ اخذ گذارش، به متوسط فصلیِ ۳۱۳۴ در سال ۲۰۲۰ میلادی خواهد رسید. درآمدهای دولت نیز از ۱۱۲۳٫۷ هزار میلیارد ریال در تاریخ اخذ گذارش، به ۱۵۷۷٫۳ هزار میلیارد دلار می‌رسد. این در حالی است که هزینه‌های دولت از ۱۴۱ هزار میلیارد ریال، به ۱۳۹٫۲ هزار میلیارد ریال کاهش می‌یابد.

ترجمه ساده آنچه که در بالا گفته شد این است: دولت در ایران علی‌رغم افزایش درآمدهایش، هزینه‌های کمتری خواهد داشت و به این ترتیب، کوچک‌تر می‌شود. این برای همه آنهایی که معتقدند اندازه بزرگ دولت در اقتصاد ایران یک آفتِ بی‌بدیل است، خبر خوبی خواهد بود.

گزیده‌های وب

دیدگاه شما

لطفا فارسی تایپ کنید و با حروف لاتین (فینگلیش) ننویسید.
نظرات پس از بازبینی منتشر می‌شود

بازار

اونس طلا (%0.11)
1253.1
1.41
مثقال طلا (%0)
555500
0
سکه امامی (%0)
1411700
0
دلار (%0)
4201
0
یورو (%0)
5048
0

در آکادمی تجارت بخوانید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

رسانه تجارت‌نیوز بستری آنلاین برای دایره متنوعی از محتوای اقتصادی است. اخبار به‌روز، تحلیل‌های کارشناسانه و آموزش‌‌های مفید در اقتصاد و تجارت را از کانال‌های مختلف در دسترس شما قرار می‌دهیم. آرمان ما گردش آزادانه جریان اطلاعات در اقتصاد کشور است. تلاش می‌کنیم منبع موثقی برای کنش‌گران اقتصادی باشیم.