به گزارش تجارت نیوز، ذخایر استراتژیک نفت خام آمریکا (SPR) به پایین‌ترین سطح خود در بیش از چهار دهه گذشته رسیده است؛ وضعیتی که علاوه بر کاهش ظرفیت ذخیره‌سازی اضطراری، می‌تواند در صورت تداوم برداشت‌ها، چالش‌هایی را برای سرعت و ظرفیت عملیاتی این ذخایر ایجاد کند.
بر اساس آخرین داده‌های وزارت انرژی آمریکا (DOE)، حجم ذخایر نفت خام در ذخایر استراتژیک این کشور به حدود ۲۸۵.۴ میلیون بشکه رسیده است. این رقم پایین‌ترین سطح ثبت‌شده از نوامبر ۱۹۸۲ تاکنون به شمار می‌رود و نشان‌دهنده کاهش قابل توجه حاشیه امنیت ذخایر اضطراری نفت آمریکا است.
یکی از موضوعات مورد توجه درباره کاهش سطح SPR، محدودیت‌های فنی برداشت از مخازن زیرزمینی است. برخلاف تصور عمومی، نفت ذخایر استراتژیک آمریکا در مخازن فلزی روی زمین نگهداری نمی‌شود، بلکه در مجموعه‌ای از غارهای نمکی عمیق در ایالت‌های تگزاس و لوئیزیانا ذخیره شده است.
چرا کاهش سطح نفت اهمیت دارد؟
فرآیند برداشت نفت از این غارهای نمکی با تزریق آب به داخل مخزن انجام می‌شود. از آنجا که چگالی نفت کمتر از آب است، نفت در قسمت بالاتر قرار می‌گیرد و فشار آب، آن را به سمت چاه‌های برداشت هدایت می‌کند.
به همین دلیل، کاهش بیش از حد سطح نفت می‌تواند فرآیند برداشت را پیچیده‌تر کند. هرچه سطح نفت پایین‌تر برود، فاصله میان نفت و بخش‌های پایینی مخزن کمتر می‌شود و احتمال ورود آب شور، رسوبات و مواد باقی‌مانده به جریان تولید افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، ممکن است برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات، سرعت برداشت کاهش پیدا کند.
این موضوع اهمیت ویژه‌ای در زمان بحران دارد؛ زیرا یکی از کارکردهای اصلی SPR این است که بتواند در مدت کوتاه، حجم قابل توجهی نفت را وارد بازار کند.
مرزهای قانونی و فنی برداشت
بر اساس مقررات فدرال آمریکا، استفاده از ذخایر استراتژیک نفت در شرایط مختلف تابع محدودیت‌ها و اختیارات مشخصی است. کاهش موجودی SPR به خودی خود به معنای ممنوعیت کامل برداشت نیست، اما استفاده از ذخایر در شرایط عادی، فروش نفت یا برداشت اضطراری تابع قوانین و تصمیم‌های دولت فدرال است.
در برخی تحلیل‌ها، سطح حدود ۲۵۲.۴ میلیون بشکه به‌عنوان یک مرز مهم در چارچوب ظرفیت و سیاست برداشت SPR مطرح شده است؛ با این حال، نباید این رقم را به‌عنوان یک «خط قرمز فنی» تعبیر کرد که پس از آن برداشت نفت به‌طور خودکار غیرممکن می‌شود.
ظرفیت اسمی برداشت SPR در شرایط مناسب می‌تواند به چند میلیون بشکه در روز برسد، اما نرخ واقعی برداشت به عواملی مانند وضعیت چاه‌ها، زیرساخت‌های انتقال، نوع نفت و شرایط عملیاتی مخازن بستگی دارد.
نگرانی درباره پایین رفتن بیش از حد سطح مخازن
موضوع دیگری که در بحث‌های فنی درباره SPR مطرح می‌شود، اثر کاهش شدید سطح نفت بر شرایط مخازن نمکی است. غارهای نمکی به دلیل ویژگی‌های مکانیکی سنگ نمک، رفتار متفاوتی نسبت به مخازن معمولی نفت و گاز دارند.
سنگ نمک تحت فشار می‌تواند به‌صورت تدریجی تغییر شکل دهد و به سمت فضای خالی حرکت کند. بنابراین، هندسه غار و شرایط فشار داخلی آن از عوامل مهم در پایداری مخزن به شمار می‌رود.
همچنین با جایگزین شدن آب به جای نفت، آب می‌تواند در طول زمان بر دیواره‌های نمکی اثر بگذارد. به همین دلیل، مدیریت سطح سیال، فشار و نرخ برداشت از اهمیت بالایی برخوردار است.
با این حال، ادعای وجود یک مرز قطعی در ۲۰۰ میلیون بشکه که پس از آن مخازن SPR وارد «نقطه بی‌بازگشت» یا خطر حتمی فروپاشی شوند، نیازمند استناد مستقیم به مطالعات مهندسی و داده‌های رسمی است و نمی‌توان آن را به‌عنوان یک واقعیت قطعی درباره کل ذخایر استراتژیک آمریکا مطرح کرد.
کاهش ذخایر، حاشیه مانور آمریکا را کم می‌کند
در مجموع، کاهش ذخایر استراتژیک نفت آمریکا به محدوده فعلی، بیش از آنکه به معنای از کار افتادن ناگهانی SPR باشد، به معنای کاهش حاشیه مانور دولت آمریکا در مواجهه با شوک‌های بزرگ نفتی است.
هرچه موجودی ذخایر پایین‌تر باشد، دولت آمریکا برای واکنش به اختلال‌های گسترده در عرضه جهانی نفت، ظرفیت کمتری برای برداشت طولانی‌مدت خواهد داشت. از سوی دیگر، محدودیت‌های فنی مربوط به چاه‌ها، نرخ برداشت و شرایط مخازن نیز می‌تواند در صورت برداشت‌های بسیار گسترده، اهمیت بیشتری پیدا کند.
به این ترتیب، کاهش ذخایر SPR تنها یک عدد در ترازنامه انرژی آمریکا نیست؛ بلکه می‌تواند بر توان این کشور برای استفاده از ذخایر اضطراری به‌عنوان ابزاری برای مدیریت بحران‌های نفتی آینده اثر بگذارد.
