به گزارش تجارت نیوز، گسترش انرژی‌های خورشیدی و بادی در جهان با سرعت بی‌سابقه‌ای ادامه دارد، اما فاصله میان روند فعلی و اهداف تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰ همچنان قابل توجه است. بر اساس تازه‌ترین گزارش ایرنا، جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۹۳ گیگاوات ظرفیت جدید انرژی‌های تجدیدپذیر اضافه کرده است؛ با این حال، برای تحقق هدف جهانی تعیین‌شده در اجماع امارات متحده عربی، متوسط افزایش ظرفیت سالانه باید در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به حدود ۱۲۰۰ گیگاوات برسد.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که کشورها خود را برای COP31 در آنتالیا، ترکیه آماده می‌کنند و موضوعاتی مانند توسعه شبکه برق، ذخیره‌سازی انرژی، سرمایه‌گذاری و افزایش برق‌رسانی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
ظرفیت تجدیدپذیرها به ۵.۱۵ تراوات رسید
بر اساس گزارش «تحقق اجماع امارات متحده عربی: پیگیری پیشرفت به سوی سه برابر کردن ظرفیت انرژی تجدیدپذیر و دو برابر کردن بهره‌وری انرژی تا سال ۲۰۳۰»، ظرفیت نصب‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر جهان در پایان سال ۲۰۲۵ به ۵.۱۵ تراوات رسید.
اگرچه اضافه شدن ۶۹۳ گیگاوات ظرفیت جدید در یک سال رکورد محسوب می‌شود، اما ایرنا معتقد است این روند برای رسیدن به هدف تعیین‌شده کافی نیست. بر اساس این هدف، ظرفیت جهانی انرژی‌های تجدیدپذیر باید تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱۱.۲ تراوات برسد. برای تحقق چنین رقمی، جهان باید طی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به طور متوسط سالانه حدود ۱۲۰۰ گیگاوات ظرفیت جدید ایجاد کند.
به این ترتیب، سرعت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر باید نسبت به سطح ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵ به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.
بهره‌وری انرژی هم از هدف عقب است
چالش تنها به توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی محدود نمی‌شود. گزارش ایرنا نشان می‌دهد شدت انرژی جهانی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲ درصد بهبود یافته است، در حالی که برای دستیابی به هدف تعیین‌شده در اجماع امارات متحده عربی، این شاخص باید به طور متوسط سالانه حدود ۴ درصد بهبود پیدا کند.
این اختلاف نشان می‌دهد افزایش تولید برق پاک به تنهایی برای تحقق اهداف انرژی کافی نیست و کشورها باید همزمان روی کاهش مصرف انرژی، افزایش بهره‌وری و برق‌رسانی بخش‌های مختلف اقتصاد نیز تمرکز کنند.
فرانچسکو لا کامرا، مدیرکل ایرنا، نیز تأکید کرده است که با وجود امکان دستیابی به اهداف ۲۰۳۰، افزایش سریع تقاضای برق، کاهش سرعت بهبود بهره‌وری انرژی و عقب‌ماندن زیرساخت‌های شبکه از توسعه تجدیدپذیرها، چالش‌های مهمی ایجاد کرده‌اند.
سرمایه‌گذاری در شبکه برق باید افزایش پیدا کند
یکی از مهم‌ترین موانع توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر، زیرساخت شبکه برق است. تولید برق خورشیدی و بادی به دلیل ماهیت متغیر خود به شبکه‌هایی نیاز دارد که بتوانند نوسانات تولید و مصرف را مدیریت کنند.
بر اساس گزارش ایرنا، سرمایه‌گذاری سالانه در شبکه‌های برق و افزایش انعطاف‌پذیری سیستم باید در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به نزدیک یک تریلیون دلار برسد. این رقم بیش از دو برابر سطح سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۵ است.
در کنار توسعه شبکه، گسترش ذخیره‌سازی باتری، استفاده از فناوری‌های برقی کارآمد و ایجاد سازوکارهای انعطاف‌پذیر برای مدیریت مصرف نیز اهمیت زیادی خواهد داشت.
انرژی خورشیدی و بادی تا سال ۲۰۳۰ سهم بیشتری می‌گیرند
گزارش ایرنا پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۳۰، انرژی‌های تجدیدپذیر متغیر مانند خورشید و باد از مجموع ظرفیت تولید برق مبتنی بر سوخت‌های فسیلی عبور کنند.
بر این اساس، خورشیدی و بادی می‌توانند تا سال ۲۰۳۰ حدود ۶۲ درصد از ظرفیت نصب‌شده تولید برق جهان را به خود اختصاص دهند؛ در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵ درصد بوده است.
کاهش هزینه فناوری‌های ذخیره‌سازی نیز می‌تواند به تحقق این روند کمک کند. هزینه ذخیره‌سازی باتری تنها بین سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و نسبت به سال ۲۰۱۰ نیز ۹۵ درصد کمتر شده است.
ارزان‌تر شدن باتری‌ها، امکان ذخیره برق تولیدشده در ساعات اوج تابش خورشید یا وزش باد و استفاده از آن در زمان افزایش تقاضا را بیشتر می‌کند.
ترکیب انرژی خورشیدی و ذخیره‌سازی در حال گسترش است
یکی از روندهای قابل توجه، افزایش نیروگاه‌هایی است که تولید انرژی خورشیدی را با سیستم‌های ذخیره‌سازی ترکیب می‌کنند. بر اساس این گزارش، سیستم‌های تجدیدپذیر شبانه‌روزی که از تولید خورشیدی و ذخیره‌سازی استفاده می‌کنند، در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌چهارم نیروگاه‌های خورشیدی در مقیاس صنعتی تازه‌راه‌اندازی‌شده در جهان را تشکیل داده‌اند.
این مدل می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش وابستگی شبکه به نیروگاه‌های فسیلی در زمان‌هایی باشد که تولید خورشیدی کاهش پیدا می‌کند.
در کنار ذخیره‌سازی، ایرنا بر استفاده بیشتر از دیجیتالی شدن و هوش مصنوعی برای هماهنگ کردن تولید و مصرف برق نیز تأکید دارد. افزایش تقاضای برق، به‌ویژه در بخش‌هایی مانند مراکز داده، صنعت و حمل‌ونقل برقی، نیاز به مدیریت هوشمندتر شبکه را افزایش داده است.
برق‌رسانی؛ حلقه مهم گذار انرژی
ایرنا معتقد است توسعه برق‌رسانی نقش مهمی در تحقق اهداف انرژی تا سال ۲۰۳۰ خواهد داشت. افزایش استفاده از خودروهای برقی، گرمایش برقی و تجهیزات صنعتی مبتنی بر برق می‌تواند سهم برق را در مصرف نهایی انرژی افزایش دهد.
این روند پس از سال ۲۰۳۰ نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. بر اساس گزارش، برای رساندن سهم برق از مصرف نهایی انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵، شتاب بیشتری در برق‌رسانی مورد نیاز خواهد بود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز بر ضرورت سرعت بخشیدن به گذار انرژی و افزایش سرمایه‌گذاری، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، تأکید کرده است.
COP31 و ضرورت سرعت گرفتن گذار انرژی
انتشار این گزارش در آستانه COP31 در آنتالیا، بار دیگر توجه کشورها را به فاصله میان اهداف اقلیمی و سرعت فعلی توسعه زیرساخت‌های انرژی جلب کرده است.
کریس بوون، وزیر تغییرات اقلیمی و انرژی استرالیا و رئیس مذاکرات COP31، بر اهمیت سرمایه‌گذاری در شبکه‌های مدرن، ذخیره‌سازی و تأمین برق پاک، مقرون‌به‌صرفه و قابل اعتماد تأکید کرده است.
در مجموع، آمارهای جدید ایرنا نشان می‌دهد مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان همچنان صعودی است، اما برای رسیدن به اهداف سال ۲۰۳۰، صرفاً ادامه روند فعلی کافی نخواهد بود.
رکورد ۶۹۳ گیگاوات ظرفیت جدید تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد انرژی پاک با سرعت زیادی در حال گسترش است؛ اما برای رسیدن به ظرفیت ۱۱.۲ تراوات در سال ۲۰۳۰، میانگین توسعه سالانه باید به حدود ۱۲۰۰ گیگاوات برسد.
همزمان، بهبود بهره‌وری انرژی باید از ۲ درصد فعلی به حدود ۴ درصد در سال افزایش پیدا کند و سرمایه‌گذاری سالانه در شبکه و انعطاف‌پذیری برق نیز به نزدیک یک تریلیون دلار برسد.
کاهش ۳۰ درصدی هزینه باتری‌ها در یک سال و افزایش سهم خورشیدی و بادی از ۳۵ درصد در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۲ درصد در سال ۲۰۳۰ نشان می‌دهد فناوری و اقتصاد انرژی پاک در حال تغییر است. با این حال، توسعه شبکه، ذخیره‌سازی، برق‌رسانی و مدیریت هوشمند تقاضا همچنان از عوامل تعیین‌کننده برای رسیدن به اهداف ۲۰۳۰ خواهند بود.
