با پس‌انداز خود چه کنیم؟

در سه وضع مختلف، باید سه استراتژی مختلف اتخاذ کنیم:

۱-در شرایط عادی و با ثبات، بهترین کار سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های مولد است. هم می‌شود با کارآفرینی مستقیم سرمایه‌گذاری کرد، هم می‌شود از طریق خریدن سهام در بازار بورس، یا حتی سپرده‌گذاری در بانک، سرمایه‌گذاری کرد و سودی به‌دست آورد. شرایط سال ۹۵ از این جنس بود. در این شرایط بهترین کار ساختن پورتفولیویی متنوع از سرمایه‌گذاری‌های مولد اقتصادی است.

۲- یک وقت‌هایی، یک سری سرمایه‌ها، موقتا از تعادل قیمتی خارج می‌شوند. به آن می‌گوییم آربیتراژ و عموما هم ناشی از دخالت‌های دولتی است. این گونه مواقع، می‌شود با خریدن اقلامی که موقتا غیرعادی ارزان هستند، سودهای غیرعادی بالا کسب کرد، حتی اگر آن موارد مولد نباشند. مثلا در سال‌های اخیر ارز و طلا به نرخ غیرتعادلی معامله می‌شدند، به این معنی که تغییر قیمت آنها تناسبی با سایر متغیرهای اقتصادی، مثل نقدینگی، رشد اقتصادی و تورم نداشت. مشخصا تابستان سال ۹۶، این عدم تعادل به نقطه ناپایدار نزدیک شد. برای همین هم خریدن ارز یا طلا در آن مقطع، خیلی پرسود بود.

۳- یک وقت‌هایی، اقتصاد در یک شرایط نامعلومی قرار می‌گیرد. در این شرایط، بازار از آرامش و پیش‌بینی‌پذیری نسبی برخوردار نیست. برعکس، آینده به شدت تابع تصمیمات سیاسی است. یعنی به جای اینکه بازار تابع منطق اقتصادی باشد، به تصمیمات چند سیاستمدار واکنش نشان می‌دهد. اگر هم آن سیاستمدارها تدبیر علمی نیاندیشند، واکنش بازار ممکن است برعکس خواسته سیاستمدارها باشد. نکته اصلی این است که در این وضعیت، تصمیمات سیاسی تقریبا غیرقابل پیش‌بینی می‌شوند و متعاقباً، پیش‌بینی‌های اقتصادی کم دقت می‌شوند. شرایط سال ۹۷ از این جنس است. در این شرایط، باید «هج» کرد (hedge).

هج کردن یعنی سرمایه‌گذاری به نیت حفظ سرمایه. کسی که هج می‌کند، به سودی کمتر از سودهای مرسوم راضی می‌شود، اما ریسک خودش را کاهش می‌دهد. این تصمیم به این دلیل است که نمی‌داند بازار به کدام طرف خواهد رفت. مثلا نمی‌داند دلار ۹۵۰۰ تومانی، ۱۱۵۰۰ تومان خواهد شد یا ۷۵۰۰ تومان. لذا قید سود را می‌زند، خودش را هج می‌کند، و صبر می‌کند تا شرایط اقتصادی دوباره عادی شود.

برای کسانی که از موج پر سود سال ۹۶ جا ماندند، پذیرش سود نکردن از سرمایه‌گذاری‌های سال ۹۷ خیلی سخت است، ولی احتمالا راهی بهتر از هج کردن ندارند.

نظرات