طی سالهای اخیر، یکی از اصلیترین توجیهات محدودسازی پلتفرمهای جهانی در کشور، عدم همکاری شرکتهای خارجی با قوانین داخلی عنوان شده است؛ این که برخی شبکههای اجتماعی حاضر نشدهاند در ایران دفتر رسمی داشته باشند یا به الزامات مورد نظر نهادهای مسئول تن دهند.
با آغاز حملات نظامی به کشور و اعمال محدودیتهای شدید بر اینترنت بینالملل، دسترسی میلیونها کاربر ایرانی به شبکه جهانی قطع شده و اینترنت به کالایی به شدت نایاب مبدل گشته است. در این شرایط بحرانی، بازار سیاهی برای فروش ابزارهای اتصال به شبکه شکل گرفته است.
دولت ایالات متحده در اقدامی از پورتال جدیدی تحت عنوان Freedom.gov رونمایی کرد. این وبسایت، در لایههای زیرین خود ابزارهای فنی پیچیدهای را برای دور زدن قوانین حاکمیتی و نفوذ در مرزهای دیجیتال کشورهای مختلف، تعبیه کرده است.
نماینده چابهار در مجلس یازدهم با اشاره به احتمال افزایش اختیارات صدا و سیما بر اساس این طرح و درنظر گرفتن سیاست تشویقی برای این سازمان و بی توجهی به انتقادات از رسانه ملی گفت: یکی از سوالات جدی مردم این است که صدا و سیما با بودجه کلانی که از بیتالمال دریافت میکند ـ چیزی حدود ۱۰۰ میلیارد تومان روزانه از محل بودجه کل کشور، جدا از درآمدهای تبلیغاتی و سایر منابع ـ چرا وظیفه ذاتی خود را انجام نمیدهد و چرا مرجعیت رسانهای آن تضعیف شده است؟
برخلاف تصور عمومی، اینترنت این روزها نه سراسری قطع شده و نه یک الگوی واحد در اختلال روی آن دیده میشود. روایت کاربران نشان میدهد اختلال روی اینترنت بهشدت منطقهای شده است.
«در شرایطی که فیلترینگ به یکی از پرهزینهترین چالشهای اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده، اظهارات و اقدامات وزیر ارتباطات نشان می دهد که تمام ظرفیتهای دولت برای بازنگری در این سیاست و حرکت به سمت رفع محدودیتهای غیرضروری به کار گرفته شده؛ اقدامی که گرچه با موانع و پیچیدگیهایی روبهروست، اما در صورت تحقق میتواند نقطه عطفی در حکمرانی فضای مجازی باشد.»
معاون سیاسی وزیر کشور با بیان اینکه جامعه ۹۰ میلیونی ایران را نمیتوان خطکشی سیاسی، مذهبی یا جناحی کرد، گفت: انتظار ما این است که رسانه شوراها را به زندگی روزمره مردم پیوند بزند و میدان را برای حضور زنان و جوانان باز کنند.
16 آذرماه رئیسجمهور در دانشگاه تهران گفت، بدترین کار فیلتر کردن است و در ادامهاش هم آورد، دستور داده همه سیمکارتهای سفید را سیاه کنند. در ناامیدکنندهبودن این بخش دوم حرف مسعود پزشکیان که بابتش او را از یمین و یسار نقد کردند، شکی نیست و ما هم کاری به آن نداریم. غرضم موضوع دیگری است.
سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن در پاسخ به این سوال که یعنی مجلس نمیداند فیلترشکنفروشها چه کسانی هستند. گزارشی درباره آنها به مجلس نمیرسد، عنوان کرد: نمایندگان واقعا به صورت رسمی اطلاعی از هویت افراد، شرکتها یا گروههایی که فیلترشکن میفروشند، ندارد. اگر اطلاعاتی در این خصوص وجود داشت قطعا تحقیق و تفحص فوق را امضا نمیکردیم. به صورت غیررسمی اعلام میشود که دست چه کسانی است اما براساس این گفتهها و گمانهزنیها نمیتوان اقدام کرد.
جامعه منتظر تصمیم سیاستمداران نمیماند. مردم وقتی احساس نیاز کنند، راه خودشان را میسازند. حالا هم سالهاست که درصد زیادی، از تلگرام و سایر بسترهای فیلترشده استفاده میکنند، با وجود آنکه روی کاغذ فیلتر است.
برای هر دولتی سال دوم سختتر از سال اول است. دلیلش هم روشن است: در سال اول مردم به دولت تازه فرصت میدهند، صبر میکنند و امیدوارند. اما در سال دوم میخواهند نتیجه ببینند، انتظارات بالاتر میرود، صبر کمتر میشود و بیان مطالبات صریحتر میشود.
قائم پناه درباره رفع فیلترینگ گفت: تلاشمان بر این است که اجماع سازی کنیم. دکتر پزشکیان به دنبال این هستند که اجماع صورت بگیرد که بعدا با مخالفت هایی مواجه نشوند.
طبق قانون، جلسات شورایعالی فضای مجازی باید ماهی یکبار برگزار شود؛ اما از زمان آغاز به کار دولت چهاردهم تا لحظه نگارش این گزارش، تنها ۷ جلسه تشکیل شده است. جلسهای که هر بار تشکیل میشود، افکار عمومی چشمانتظار خبری خوش از رفع فیلترینگ است؛ اما از زمان برداشتن محدودیت دو پلتفرم واتساپ و گوگلپلی تاکنون، حدود ۳۲۰ روز گذشته و دیگر خبری از رفع فیلترینگ شنیده نشده است.
بنا بر نتایج پژوهش نهادهای رسمی همچون مرکز پژوهش های مجلس، همه می دانیم که بیش از ۸۵ درصد مردم از فیلترشکن ها استفاده می کنند؛ یعنی سیاست فیلترینگ به کم اثرترین وضعیت خود رسیده است.
رییس سازمان تبلیغات اسلامی در واکنش به گمانهزنیها درخصوص رفع فیلتر تلگرام در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: برخلاف «هیاهوی مهندسی شده» و «قیل و قالها» دربارهی بستن یا رها گذاشتن فضای مجازی؛ مسیر درست و قانونی، التزام به همان «مصوبهی ۳۲ بندی» است؛ نه رفع فیلتر بی ضابطه و بیتوجه به گامهای اجرائی معین!
سخنگوی فراکسیون مستقلین مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: فضای مجازی هیچ کس در ایران چه مسئول و چه مردم قطع نیست؛ تنها تفاوتی که وجود دارد این بوده که خیلی از مدیران به صورت رایگان متصل هستند اما مردم برای اتصال به پلتفرم های خارجی باید هزینه بپردازند.