به گزارش تجارت نیوز، تبدیل‌شدن به یکی از پیشتازان گردشگری جهان، تنها به برخورداری از بناهای مشهور و مقصدهای پرطرفدار وابسته نیست. شبکه‌های حمل‌ونقل، کیفیت زیرساخت‌ها و سیاست‌های دولت‌ها نیز نقش مهمی در توسعه این صنعت ایفا می‌کنند و تعیین می‌کنند که یک کشور تا چه اندازه می‌تواند از ظرفیت‌های گردشگری خود به‌صورت رقابت‌پذیر و پایدار بهره ببرد.
شاخص توسعه سفر و گردشگری مجمع جهانی اقتصاد، موسوم به «TTDI»، به‌جای تمرکز صرف بر تعداد گردشگران یا درآمد حاصل از گردشگری، شرایط پشتیبان توسعه این صنعت را ارزیابی می‌کند.
در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۶، عملکرد ۱۱۰ اقتصاد با امتیازهایی در محدوده یک به‌عنوان ضعیف‌ترین وضعیت، تا هفت به‌عنوان بهترین وضعیت، سنجیده شده است. این شاخص از ترکیب ۱۰۲ نماگر در ۱۷ محور تشکیل می‌شود که سیاست‌های گردشگری، محیط مساعد فعالیت، زیرساخت‌ها، منابع طبیعی و فرهنگی و پایداری را در بر می‌گیرند.
رقابت نزدیک ژاپن، آمریکا و اسپانیا در صدر رتبه‌بندی
ژاپن با کسب امتیاز ۵٫۲۷، بالاترین جایگاه شاخص توسعه سفر و گردشگری سال ۲۰۲۶ را به خود اختصاص داده است. آمریکا با امتیاز ۵٫۲۳ در رتبه دوم قرار دارد و اسپانیا با امتیاز ۵٫۲۲ جایگاه سوم را در اختیار گرفته است. فاصله تنها ۰٫۰۵ امتیازی میان کشور اول و سوم، از رقابت نزدیک پیشتازان این رتبه‌بندی حکایت دارد.
استرالیا با امتیاز ۵٫۱۸ و فرانسه با امتیاز ۵٫۱۷ نیز به‌ترتیب در جایگاه‌های چهارم و پنجم قرار گرفته‌اند. جایگاه این کشورها نشان می‌دهد که توسعه گردشگری، علاوه بر جاذبه‌های مقصد، به فراهم‌بودن مجموعه‌ای از شرایط زیرساختی، خدماتی و سیاستی وابسته است.
در انتهای رتبه‌بندی، مالی با امتیاز ۲٫۷۵، سیرالئون با امتیاز ۲٫۹۱ و کامرون با امتیاز ۳٫۰۵، پایین‌ترین امتیازها را در میان اقتصادهای بررسی‌شده دارند. این نتایج بیش از آنکه نشان‌دهنده کمبود مقصدهای جذاب باشند، بازتاب چالش‌های مربوط به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و خدمات گردشگری هستند. در بخش‌هایی از آفریقای جنوب صحرا، همین محدودیت‌ها مانع بهره‌برداری کامل از جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی شده‌اند.
چرا اروپا در میان برترین‌های گردشگری حضور پررنگی دارد؟
اروپا با حضور شش کشور در میان ۱۰ اقتصاد برتر، سهم چشمگیری از بالای جدول را در اختیار دارد. اسپانیا با امتیاز ۵٫۲۲، فرانسه با ۵٫۱۷، آلمان با ۵٫۰۹، بریتانیا با ۵٫۰۸، سوئیس با ۴٫۹۷ و ایتالیا با ۴٫۹۳، نمایندگان این منطقه در جمع ۱۰ کشور نخست هستند.
شبکه‌های گسترده حمل‌ونقل، زیرساخت‌های تثبیت‌شده گردشگری و تمرکز بالای جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی، از مهم‌ترین مزیت‌های اروپا به شمار می‌روند. ارتباطات ریلی فرامرزی و فاصله نسبتا کوتاه میان مکان‌های مهم نیز به مسافران امکان می‌دهد در یک سفر از چند کشور بازدید کنند. این پیوستگی، دسترسی به مقاصد را تسهیل می‌کند و بر جذابیت سفر در این منطقه می‌افزاید.
پایداری محیط زیست و مدیریت ازدحام
پایداری به یکی از اولویت‌های مهم گردشگری اروپا تبدیل شده است. شماری از مقصدهای اروپایی مشوق‌هایی برای سفر مسئولانه در قبال محیط‌زیست در نظر گرفته‌اند. این مشوق‌ها از جمله شامل ارائه مزایا به گردشگرانی می‌شود که از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند یا در فعالیت‌های محلی حفاظت از محیط‌زیست مشارکت دارند.
بااین‌حال، موفقیت گردشگری برای اروپا بدون هزینه نبوده است. مقصدهای پرطرفدار با ازدحام بازدیدکنندگان، فشار بر بازار مسکن و آسیب‌های محیط‌زیستی روبه‌رو هستند؛ مسائلی که اهمیت مدیریت تعداد و جریان گردشگران را افزایش داده‌اند. حفظ مزیت رقابتی این منطقه به توانایی آن در ایجاد تعادل میان رشد گردشگری و نیازهای جوامع محلی وابسته خواهد بود.
هم‌زمان با رقابت کشورها برای جذب مسافر، تغییر مسیر جریان‌های گردشگری بین‌المللی نیز ضرورت توسعه مقصدهایی را برجسته می‌کند که بتوانند پذیرای رشد تقاضا باشند و در عین حال از منابع طبیعی و منافع ساکنان محلی حفاظت کنند.
تعادل میان رشد گردشگری و حفاظت از منابع
افزایش تقاضای سفرهای بین‌المللی، کشورهای آسیایی را نیز با چالش ایجاد تعادل میان گسترش گردشگری، حفاظت از محیط‌زیست و رفاه جوامع محلی روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، افزایش تعداد بازدیدکنندگان تنها یکی از ابعاد موفقیت محسوب می‌شود و حفظ ظرفیت‌های طبیعی و اجتماعی مقصدها نیز اهمیت دارد.
رویکرد ژاپن نشان می‌دهد که مقاصد مهم گردشگری می‌توانند هم‌زمان با پذیرش گردشگران بیشتر، پایداری بلندمدت را نیز در اولویت قرار دهند. صدرنشینی در این شاخص، فراتر از محبوبیت یک مقصد، به فراهم‌بودن شرایطی وابسته است که توسعه گردشگری را در بلندمدت امکان‌پذیر می‌کند.
