به گزارش تجارت نیوز، جمعآوری گازهای همراه نفت، یکی از قدیمیترین چالشهای صنعت نفت ایران، حالا وارد مرحلهای شده که به گفته مسئولان شرکت ملی نفت ایران، نتایج آن دیگر تنها روی کاغذ نیست.
افزایش بیش از دو برابری گازهای جمعآوریشده از ابتدای دولت چهاردهم، تعریف دهها پروژه جدید و هدفگذاری برای رسیدن به روزانه ۳۵ میلیون مترمکعب گاز بازیافتی، نشان میدهد، خاموش کردن فلرها از یک شعار قدیمی به برنامهای با زمانبندی مشخص تبدیل شده است.
سالهاست مشعلهایی که در میدانهای نفتی کشور میسوزند، نماد هدررفت سرمایهای هستند که میتوانست به خوراک صنایع، سوخت نیروگاهها یا ارزش افزوده برای اقتصاد کشور تبدیل شود.
در شرایطی که کشور با ناترازی انرژی روبهروست، هر مترمکعب گازی که به جای سوختن وارد چرخه مصرف شود، علاوه بر کاهش آلایندگی، به تقویت امنیت انرژی نیز کمک میکند.
اکنون شرکت ملی نفت ایران میگوید، روند جمعآوری گازهای همراه نفت شتاب گرفته است؛ روندی که اگر مطابق برنامه پیش برود، تا پایان دولت چهاردهم بخش قابل توجهی از گازهای مشعل کشور مهار خواهد شد.
رضا خیلائی، مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران، با تشریح آخرین وضعیت این طرحها اعلام کرده است که میزان جمعآوری گازهای مشعل از ابتدای استقرار دولت چهاردهم از حدود ۷ میلیون مترمکعب در روز به بیش از ۱۶ میلیون مترمکعب در روز رسیده و هدفگذاری انجامشده، افزایش این رقم به حدود ۳۵ میلیون مترمکعب در روز تا پایان دولت چهاردهم است.
به گفته او، هماکنون روزانه حدود ۸۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در کشور تولید میشود؛ بخشی از این گاز پس از فرآورش وارد چرخه مصرف میشود، اما بسته به میزان تولید نفت خام، همچنان روزانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب گاز در مشعلها میسوزد؛ موضوعی که نشان میدهد، هنوز ظرفیت قابل توجهی برای بازیافت این منبع ارزشمند وجود دارد.
خیلائی تأکید میکند که برای حل این مسئله، شرکت ملی نفت ایران اجرای همزمان برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت را در دستور کار قرار داده است.
از یک سو، پروژههای سریعالاجرا با زمانبندی ۱۸ تا ۳۰ ماهه تعریف شدهاند تا بخشی از گازهای مشعل در کوتاهترین زمان ممکن جمعآوری شوند و از سوی دیگر، طرحهای زیرساختی بزرگی در قالب احداث واحدهای فرآورشی و کارخانههای NGL دنبال میشود؛ پروژههایی که زمان اجرای آنها بین ۷ تا ۱۰ سال برآورد میشود.
در همین چارچوب، پروژههایی مانند مارون ۵، ایستگاه تقویت فشار گاز دهلران و اصلاح ایستگاه تزریق گاز هفتکل به بهرهبرداری رسیدهاند و به گفته مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران، مجموع این طرحها تاکنون حدود ۹ میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت جمعآوری گازهای مشعل افزودهاند.
اما اجرای این طرحها بدون چالش نبوده است. پراکندگی بیش از ۹۰ نقطه مشعلسوزی در هفت استان کشور، نیاز به ایجاد شبکههای گسترده انتقال، ترش بودن بخش قابل توجهی از گازها و ضرورت استفاده از تجهیزات پیشرفته شیرینسازی و فشارافزایی، از مهمترین موانع فنی اجرای پروژهها به شمار میرود.
خیلائی با اشاره به اینکه اجرای کامل این برنامهها به حدود ۶ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد، میگوید تاکنون ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار از این سرمایه از سوی بخش خصوصی تأمین شده است.
به گفته او، شرکت ملی نفت ایران در این حوزه بیشتر نقش سیاستگذار و تسهیلگر را بر عهده داشته و سرمایهگذاری مستقیم از منابع داخلی انجام نداده است.
یکی از محورهای اصلی برنامههای جدید، افزایش جذابیت اقتصادی برای سرمایهگذاران است. بر همین اساس، قیمت پایه فروش گازهای مشعل متناسب با کیفیت گاز، میزان ترکیبات قابل استحصال و شرایط هر میدان تعیین میشود.
خیلائی میگوید در برخی مناطق که هزینه انتقال و فرآورش بسیار بالاست، حتی قیمت پایه مزایده با اخذ مجوزهای قانونی به صفر کاهش یافته تا سرمایهگذاران انگیزه بیشتری برای ورود به این پروژهها داشته باشند.
به گفته مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران، تاکنون حدود ۳۰ نقطه از بیش از ۹۰ نقطه مشعلسوزی کشور به بخش خصوصی واگذار شده و واگذاری سایر نقاط نیز در دستور کار قرار دارد؛ موضوعی که تحقق آن به استقبال سرمایهگذاران و تسریع فرآیندهای قراردادی وابسته است.
در کنار تأمین سرمایه، توسعه زیرساختهای فرآورشی نیز با سرعت دنبال میشود. خیلائی یادآور میشود کارخانه NGL ۳۲۰۰ در سال ۱۴۰۲ به بهرهبرداری رسیده و کارخانه NGL ۳۱۰۰ نیز امسال وارد مدار شده است؛ پروژههایی که ظرفیت قابل توجهی برای جمعآوری گازهای همراه نفت ایجاد کردهاند.
از نگاه کارشناسان، اهمیت این طرحها تنها به کاهش گازسوزی محدود نمیشود.
گازهای بازیافتی میتوانند خوراک پایدار صنایع پتروشیمی، نیروگاهها و واحدهای صنعتی را تأمین کنند؛ مسئلهای که بهویژه در فصل سرد سال و همزمان بنگاه کارشناسان، اهمیت این طرحها تنها به کاهش گازسوزی محدود نمیشود.
گازهای بازیافتی میتوانند خوراک پایدار صنایع پتروشیمی، نیروگاهها و واحدهای صنعتی را تأمین کنند؛ مسئلهای که بهویژه در فصل سرد سال و همزمان با افزایش مصرف خانگی، نقش مهمی در کاهش ناترازی انرژی خواهد داشت.
خیلائی معتقد است ظرفیتی که در قالب برنامههای بلندمدت ایجاد میشود، حدود یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون فوت مکعب در روز خواهد بود؛ ظرفیتی نزدیک به تولید یک فاز پارس جنوبی که میتواند علاوه بر جلوگیری از سوزاندن گازهای همراه، پشتوانه توسعه میدانهای جدید نفتی نیز باشد.
او همچنین از بازنگری برنامههای جمعآوری گازهای مشعل متناسب با افزایش تولید نفت خبر داد که با ثبت رکوردهای جدید تولید نفت خام، حجم گازهای همراه نیز افزایش یافته و به همین دلیل، پروژههای جدیدی برای جلوگیری از شکلگیری فلرهای تازه تعریف شده است.
در این میان، نظارت مستمر بر روند اجرای پروژهها نیز به یکی از ویژگیهای برنامههای دولت چهاردهم تبدیل شده است. به گفته خیلائی، موضوع جمعآوری گازهای مشعل در «رصدخانه ملی» بهصورت مستمر پایش میشود و تجهیزات مانیتورینگ و سامانههای نظارت برخط نیز در حال استقرار هستند تا روند پیشرفت پروژهها به شکل لحظهای قابل رصد باشد.
با وجود این، مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران تأکید میکند که تحقق هدف ۳۵ میلیون مترمکعب در روز، نیازمند ادامه حمایت از سرمایهگذاران، تسهیل فرآیندهای اجرایی و رفع موانع تأمین مالی است؛ اما روند کنونی، دستیابی به این هدف را امکانپذیر کرده است.
فلرهایی که سالها نماد هدررفت سرمایه و آلودگی بودند، اکنون در نقطهای قرار گرفتهاند که خاموش شدن آنها دیگر صرفاً یک آرزو نیست. اگر پروژههای تعریفشده طبق برنامه به سرانجام برسند، صنعت نفت علاوه بر کاهش چشمگیر آلایندگی، سالانه میلیاردها مترمکعب گاز را به چرخه تولید و مصرف بازخواهد گرداند؛ ظرفیتی که میتواند هم پشتوانه امنیت انرژی کشور باشد و هم ارزش افزودهای پایدار برای اقتصاد ایران ایجاد کند.
منبع: فارس
