به گزارش تجارت نیوز، برزیل با جمعیتی حدود ۲۱۲ میلیون نفر و تولید ناخالص داخلی بالغ بر ۲,۱۷۹ میلیارد دلار، دهمین اقتصاد بزرگ جهان را در اختیار دارد. با وجود چالشهایی مانند نرخ تورم ۳.۹ درصدی، نرخ بیکاری حدود ۵.۵ درصد و بدهی عمومی بالای ۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی، اقتصاد برزیل همچنان متنوعترین و بزرگترین اقتصاد منطقه محسوب میشود و بخشهای کشاورزی، صنعت و خدمات، نقش محوری در آن ایفا میکنند.
در چنین ساختاری، فوتبال در برزیل صرفاً یک صنعت ورزشی نیست، بلکه یکی از مهمترین «موتورهای تحریک مصرف داخلی، صادرات استعداد و برندسازی ملی» محسوب میشود و جام جهانی ۲۰۲۶ به عنوان یک رویداد اقتصادی عظیم، جایگاه ویژهای در معادلات اقتصادی این کشور پیدا کرده است .
ساختار اقتصاد و جایگاه صنعت فوتبال
اقتصاد برزیل بر پایه کشاورزی (بهویژه سویا، گوشت و قهوه)، صنعت (خودروسازی، فولاد، نفت و پتروشیمی) و خدمات شکل گرفته است. صادرات این کشور عمدتاً شامل کالاهای کشاورزی و مواد خام است و واردات آن نیز عمدتاً از چین، ایالات متحده و آرژانتین صورت میگیرد. رشد اقتصادی برزیل در سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷ حدود ۲.۲ درصد پیشبینی شده و بازار کار با نرخ بیکاری پایین تاریخی، از تقاضای مصرفکننده حمایت میکند .
با این حال، نرخ بهره بالا، هزینههای تأمین مالی را افزایش داده و دسترسی به اعتبار را محدود کرده است، عاملی که بر الگوی مصرف مرتبط با جام جهانی تأثیر گذاشته است. صنعت ورزش، بهویژه فوتبال، با وجود اینکه سهم مستقیم محدودی در تولید ناخالص داخلی دارد، بهعنوان یک محرک قدرتمند مصرف و خلق ارزش ارزی از طریق صادرات بازیکن و جذب گردشگری، نقش مهمی در اقتصاد کشور ایفا میکند.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ محرک بیسابقه مصرف داخلی
حضور برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶ و برگزاری مسابقات این دوره در آمریکای شمالی با اختلاف زمانی نسبتاً نزدیک به برزیل، به یک رویداد اقتصادی بزرگ در این کشور تبدیل شده است. بر اساس برآوردهای کنفدراسیون ملی تجارت، خدمات و گردشگری برزیل (CNC)، این رقابتها ۴.۳۲ میلیارد رئال (حدود ۸۵۸ میلیون دلار) به صنعت خردهفروشی این کشور تزریق خواهد کرد که نسبت به دوره ۲۰۲۲ رشد ۶.۵ درصدی را نشان میدهد .
این مصرف عمدتاً در بخشهای مرتبط با مصرف فوری و سرگرمی متمرکز است، از جمله مواد غذایی و نوشیدنی که پیشبینی میشود ۳.۹۷ میلیارد رئال (حدود ۷۸۰ میلیون دلار) از این مبلغ را به خود اختصاص دهند . با این حال، خلاف دورههای گذشته، به دلیل نرخ بالای بهره و محدودیت اعتبار، مصرفکنندگان برزیلی گرایش بیشتری به خرید کالاهای ارزانقیمت و مصرفی دارند و خرید کالاهای بادوام مانند تلویزیون با کاهش نسبی مواجه شده است .
انقلاب آکادمی پالمیراس و صادرات استعداد
برزیل در سالهای اخیر به یکی از مهمترین صادرکنندگان استعداد فوتبال در سطح جهان تبدیل شده است و باشگاه پالمیراس، نمونهای برجسته از این مدل اقتصادی است. بر اساس گزارش رصدخانه فوتبال CIES در آوریل ۲۰۲۶، آکادمی پالمیراس در 10 سال اخیر با درآمد ۳۵۶ میلیون یورو از فروش بازیکنان پرورشیافته، در رتبه نهم جهان و اولین در آمریکای جنوبی قرار گرفته است. فروش ستارگانی مانند اندریک به رئال مادرید با مبلغ ۷۲ میلیون یورو و استوان به چلسی با ۶۱.۵ میلیون یورو، بخش مهمی از این درآمد را تشکیل داده است.
بر اساس بودجه مصوب پالمیراس برای سال ۲۰۲۶، این باشگاه انتظار دارد درآمدی حدود ۱.۲ میلیارد رئال (حدود ۲۴۰ میلیون دلار) کسب کند که ۳۲ درصد آن (حدود ۳۸۴ میلیون رئال) از محل فروش بازیکنان تأمین میشود. این الگو نشان میدهد که چگونه باشگاههای برزیلی با تکیه بر آکادمیهای کارآمد، به مراکز سودآور تولید و صادرات استعداد تبدیل شدهاند و نقش مهمی در تراز تجاری و ارزآوری کشور ایفا میکنند.
برنامه جبران خدمات باشگاهی فیفا و درآمد باشگاههای برزیلی
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد اقتصاد فوتبال برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، ورود قابل توجه باشگاههای داخلی به چرخه درآمدی فیفا از طریق برنامه جبران خدمات باشگاهی (Club Benefits Programme) است. فیفا برای این دوره مبلغ ۳۵۵ میلیون دلار (حدود ۱.۸ میلیارد رئال) اختصاص داده که نسبت به دوره ۲۰۲۲ افزایش ۷۰ درصدی را نشان میدهد.
از ۳۲ بازیکن شاغل در فوتبال برزیل که به تیمهای ملی مختلف دعوت شدهاند، سهم باشگاهها به شرح زیر است: فلامنگو با ۹ بازیکن، پالمیراس با ۷ بازیکن، اتلتیکو مینیرو با ۴ بازیکن و اینترناسیونال و گرمیو هر کدام با ۲ بازیکن در صدر این فهرست قرار دارند . بر اساس این برنامه، به ازای هر روز حضور بازیکن در اردوی تیم ملی (از ۱۱ ژوئن تا پایان مسابقات) مبلغی حدود ۱۱,۰۰۰ دلار به باشگاهها پرداخت میشود و حتی در صورت حذف در مرحله گروهی، هر باشگاه میتواند حدود ۲۵۰,۰۰۰ دلار به ازای هر بازیکن دریافت کند . فلامنگو که بیشترین تعداد بازیکن ملیپوش را در اختیار دارد، پیشبینی میشود در صورت صعود این بازیکنان به مراحل بالاتر، بیش از ۲ میلیون دلار از این محل درآمد کسب کند .
تیم ملی؛ قدرت هفتم جهان با ارزش ۸۲۱ میلیون یورو
تیم ملی برزیل با لقب «سلسیائو» که به دنبال کسب عنوان قهرمانی ششم در جام جهانی است، بر اساس گزارش CIES در ژوئن ۲۰۲۶، با ارزش ترکیب ۸۲۱ میلیون یورو، هفتمین تیم باارزش جهان محسوب میشود. باارزشترین بازیکن این تیم، رایان، با ارزش ۱۰۰ میلیون یورو برآورد شده است.
بر اساس جوایز نقدی فیفا، هر تیم حاضر حداقل ۹ میلیون دلار جایزه عملکرد و ۱.۵ میلیون دلار هزینه آمادهسازی، یعنی جمعاً ۱۰.۵ میلیون دلار تضمینی دریافت میکند و در صورت قهرمانی، این مبلغ به ۵۰ میلیون دلار افزایش مییابد .
علاوه بر این، انتظار میرود در صورت قهرمانی برزیل، هر بازیکن حدود یک میلیون دلار پاداش از سوی کنفدراسیون فوتبال برزیل دریافت کند و کارلو آنچلوتی، سرمربی تیم، نیز پاداشی ۵ میلیون یورویی دریافت خواهد کرد . این درآمدها، اگرچه در مقایسه با کل اقتصاد کشور چندان قابلتوجه نیست، اما از منظر تزریق مالی به فدراسیون فوتبال و امکان سرمایهگذاری مجدد در تیمهای پایه و توسعه فوتبال، بسیار حائز اهمیت است.
اقتصاد هواداری و گردشگری ورزشی
اقتصاد هواداری در برزیل، با توجه به جمعیت ۲۱۲ میلیونی و فرهنگ عمیق فوتبالی، یکی از بزرگترین بازارهای هواداری در جهان محسوب میشود. بر اساس تحقیقات، حدود ۶۰ درصد از جمعیت برزیل (نزدیک به ۹۹.۲ میلیون نفر) قصد خرید محصولات یا خدمات مرتبط با جام جهانی را دارند و پیشبینی میشود هر مصرفکننده به طور متوسط ۶۱۹ رئال (حدود ۱۲۲ دلار) هزینه کند که این رقم برای گروههای با درآمد متوسط به بالا به ۷۸۴ رئال (حدود ۱۵۵ دلار) میرسد .
با این حال، خلاف دورههای گذشته که تمرکز بر خرید لوازم خانگی و تلویزیون بود، امسال مصرفکنندگان بیشتر بر روی اقلام مصرفی فوری مانند مواد غذایی، نوشیدنیها و کالاهای هواداری متمرکز هستند . ۹۷ درصد از هواداران برنامه تماشای مسابقات را با خانواده یا دوستان دارند که نشاندهنده ابعاد اجتماعی و فرهنگی این رویداد است و گردش مالی گستردهای را در بخشهای خردهفروشی، مهماننوازی و خدمات دیجیتال ایجاد میکند .
نقش بازار سرمایه و تأمین مالی
مدل تأمین مالی باشگاههای برزیلی با تکیه بر فروش بازیکن، درآمدهای حق پخش و اسپانسرشیپ شکل گرفته است. بودجه ۱.۲ میلیارد رئالی پالمیراس برای سال ۲۰۲۶ نشاندهنده ظرفیت بالای باشگاههای بزرگ برزیل است که ۲۴ درصد از درآمد آن از محل اسپانسرشیپ، ۱۵ درصد از حق پخش و ۷ درصد از برنامه عضویت هواداران (Avanti) تأمین میشود . با این حال، اکثر باشگاههای برزیلی هنوز به بازار سرمایه سنتی دسترسی محدودی دارند و وابستگی آنها به فروش بازیکنان، آنها را در برابر نوسانات بازار جهانی نقل و انتقالات آسیبپذیر میکند.
با وجود این، موفقیت پالمیراس در تبدیل آکادمی خود به یک کارخانه تولید استعداد با ارزش بالا، الگویی موفق برای سایر باشگاههای برزیلی ایجاد کرده است و نشان میدهد که سرمایهگذاری در زیرساختهای پایه و استعدادیابی میتواند به سودآوری قابلتوجهی منجر شود .
چشمانداز و میراث اقتصادی
در نهایت، اقتصاد فوتبال برزیل نمونهای از یک مدل «توسعه استعدادمحور با مصرف داخلی عظیم» است که در آن صنعت فوتبال بهعنوان موتور محرک مصرف، صادرات استعداد و برندسازی ملی عمل میکند.
چالش اصلی اکنون برای برزیل، سرمایهگذاری مجدد عواید حاصل از جام جهانی (جوایز نقدی، درآمد باشگاهی و مصرف داخلی) در زیرساختهای پایدار ورزشی، گسترش آکادمیهای استعدادیابی در سراسر کشور، اصلاح ساختار مالی باشگاهها و کاهش وابستگی به نوسانات بازار نقل و انتقالات است تا از این فرصت تاریخی برای تثبیت جایگاه خود بهعنوان یک ابرقدرت اقتصادی و ورزشی در سطح جهان استفاده کند و بتواند در بلندمدت، از پتانسیل جمعیتی و فرهنگی خود برای تبدیل شدن به یکی از پایدارترین اقتصادهای ورزشی جهان بهرهبرداری کامل نماید.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
