به گزارش تجارت نیوز، طی دوره برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال، رفتار مصرفکنندگان تغییر میکند و بخشهایی مانند خردهفروشی، غذا و نوشیدنی، رسانه، حملونقل، گردشگری، پوشاک ورزشی و سرگرمی معمولاً با افزایش تقاضا مواجه میشوند. البته شدت این اثر به عواملی مانند حضور تیم ملی، وضعیت اقتصادی مردم، محل برگزاری مسابقات و قدرت بازاریابی کسبوکارها بستگی دارد.
افزایش مصرف خانوار و تغییر الگوی خرید
یکی از مهمترین اثرات جام جهانی، افزایش هزینههای مرتبط با تماشای مسابقات است. بسیاری از خانوارها در دوره مسابقات، خریدهای خود را از خرید مواد غذایی و نوشیدنی برای تماشای گروهی مسابقات گرفته تا خرید کالاهای مرتبط با فوتبال مانند لباس، پرچم و محصولات هواداری تغییر میدهند.
مطالعات نشان میدهد مصرفکنندگان در چنین رویدادهایی، بخشی از بودجه خود را از سایر هزینهها به سمت کالاها و خدمات مرتبط با رویداد منتقل میکنند. در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز پژوهشها نشان میدهد بخشی از مصرفکنندگان آمریکایی قصد دارند هزینه بیشتری برای غذا، نوشیدنی، خدمات پخش آنلاین و سرگرمی مرتبط با مسابقات داشته باشند.
رونق صنایع غذایی و نوشیدنی
یکی از نخستین بخشهایی که از جام جهانی تلثیر میگیرد، صنعت غذا و نوشیدنی است؛ چرا که مسابقات فوتبال معمولا باعث افزایش دورهمیهای اجتماعی میشود؛ جایی که رستورانها، کافهها، فروشگاههای مواد غذایی و خدمات سفارش آنلاین غذا در روزهای مسابقه شاهد رشد تقاضا هستند.
برای مثال، در بازارهایی که تیم ملی عملکرد خوبی دارد و هیجان عمومی افزایش پیدا میکند، رشد مصرف شدیدتر میشود. در این زمینه تجربه رویدادهای بزرگ فوتبالی نشان داده صعود یک تیم به مراحل پایانی مسابقات میتواند اثر بیشتری بر مصرف داشته باشد، زیرا مدت زمان درگیری ذهنی و اجتماعی مردم با مسابقات افزایش مییابد.
اثر جام جهانی بر خردهفروشی
از سوی دیگر، فروش کالاهای مرتبط با فوتبال یکی از کانالهای مستقیم اثرگذاری جام جهانی است. به عنوان مثال فروش لباس تیمها، کالاهای هواداری، تلویزیون و تجهیزات سرگرمی خانگی و محصولات تبلیغاتی در دوره مسابقات افزایش پیدا میکند.
البته این اثر در همه کشورها یکسان نیست؛ و بررسیها نشان میدهد اگر مسابقات در کشور دیگری برگزار شود و تیم ملی آن کشور شانس موفقیت بالایی نداشته باشد، اثر آن بر فروش عمومی ممکن است محدودتر باشد و بیشتر در کالاهای تخصصی فوتبال دیده شود.
گردشگری و مصرف شهری در کشور میزبان
برای کشورهای میزبان، اثر مصرفی جام جهانی بیشتر در سطح شهرها دیده میشود. جایی که ورود هواداران خارجی باعث افزایش تقاضا برای هتلها، رستورانها، حملونقل شهری، مراکز تفریحی و فروشگاهها میشود.
در این خصوص مطالعات مربوط به رویدادهای بزرگ ورزشی نشان میدهد افزایش مصرف معمولا در مناطق میزبان و بخشهای وابسته به گردشگری، و نه لزوما در کل اقتصاد کشور متمرکز است. برای نمونه، بررسی اثرات رویدادهای فوتبالی در اروپا نشان داده است رشد مصرف در شهرهای میزبان بیشتر از مناطق دیگر بوده و عمدتا توسط حضور گردشگران خارجی تقویت شده است.
نقش رسانه و اقتصاد دیجیتال
از سوی دیگ ، جام جهانی یک محرک بزرگ برای مصرف دیجیتال است. در این راستا افزایش استفاده از پلتفرمهای پخش آنلاین، شبکههای اجتماعی، تبلیغات دیجیتال و خدمات اشتراکی رسانهای از آثار مهم این رویداد است.بر این اساس در جام جهانی ۲۰۲۶، به دلیل گستردگی بازار رسانهای و تعداد بالای بازیها، انتظار میرود درآمدهای تبلیغاتی و مصرف محتوای ورزشی افزایش یابد.
آیا جام جهانی همیشه باعث رشد مصرف میشود؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت اثر جام جهانی معمولا کوتاهمدت و متمرکز است، و اقتصاددانان هشدار میدهند نباید هر افزایش مصرفی را به معنای رشد پایدار اقتصادی دانست؛ چرا که بخشی از این هزینهها ممکن است فقط جابهجایی زمان خرید باشد. یعنی مردم ممکن است در دوره جام جهانی بیشتر خرج کنند، اما بعد از پایان مسابقات کمتر مصرف کنند. همچنین اگر شرایط اقتصادی نامناسب باشد، تورم بالا باشد یا اعتماد مصرفکنندگان پایین باشد، اثر جام جهانی محدودتر خواهد شد.
در مجموع، جام جهانی فوتبال از نگاه اقتصاد مصرف، یک «رویداد تحریککننده تقاضا» است. این رویداد با ایجاد هیجان اجتماعی، باعث افزایش موقت مصرف در حوزههایی مانند غذا، سرگرمی، رسانه، گردشگری و کالاهای ورزشی میشود؛ اما بیشترین منفعت معمولا نصیب بخشهایی میشود که بتوانند این هیجان را به تجربه اقتصادی تبدیل کنند؛ یعنی کسبوکارهایی که از رفتار هواداران، دادههای مصرفی و تجربه هواداری استفاده میکنند.
از منظر اقتصاد ورزش، جام جهانی نمونهای از تبدیل احساس تعلق و هیجان هواداری به جریان مالی واقعی است؛ جایی که فوتبال از زمین مسابقه خارج شده و وارد رفتار روزمره مصرفکنندگان میشود.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
