به گزارش تجارت نیوز، فارین پالسی با انتشار یادداشتی مدعی شد: با ادامه جنگ دونالد ترامپ علیه ایران و نبود نشانهای از پایان آن، حامیان جمهوریخواه او در کنگره با یک دوراهی تازه روبهرو شدهاند؛ اینکه در صورت اصرار رئیسجمهوری بر نادیده گرفتن قانون مصوب ۱۹۷۳ چه موضعی اتخاذ کنند. این قانون تصریح میکند که عملیات نظامی غیرمجاز باید در صورتی که از ۶۰ روز فراتر رود، متوقف شود.
ترامپ درگیر بنبست قانونی
این نشریه در ادامه آورد: هنوز زود است که بتوان گفت اغلب قانونگذاران جمهوریخواه در صورت رسیدن این بازه زمانی به اول می و ادامه جنگ با ایران چه خواهند کرد. برخی مانند سناتور جیمز لنکفورد گفتهاند که هنوز برای گمانهزنی زود است، در حالی که برخی دیگر مانند سناتور سوزان کالینز اعلام کردهاند در صورت ارائه قطعنامههایی برای پایان دادن به درگیری، همراه دموکراتها به آن رأی خواهند داد. با این حال، کافی است چند جمهوریخواه در هر دو مجلس نمایندگان و سنا به دموکراتها بپیوندند تا چنین قطعنامههایی تصویب و برای امضای ترامپ ارسال شود.
کالینز که ریاست کمیته قدرتمند تخصیص بودجه سنا را بر عهده دارد — کمیتهای که نقش مهمی در تعیین سطح هزینههای نظامی آمریکا دارد — گفت: «من از ابتدا به روشنی گفتهام که بند ۶۰ روزه در قانون اختیارات جنگی را جدی میدانم و رئیسجمهور باید برای ادامه درگیریها پس از این مدت، از کنگره مجوز بگیرد؛ مگر اینکه تغییر یا تحول مهم و تعیینکنندهای رخ دهد».
مهلت قانونی تعیینشده در «قانون اختیارات جنگی» با آغاز ماه آینده به پایان میرسد. از آنجا که هیچ نشانهای مبنی بر این که کنگره پیش از آن برای تصویب مجوز استفاده از نیروی نظامی اقدام کند وجود ندارد؛ رخدادی مشابه آنچه پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و همچنین در آستانه تهاجم آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ اتفاق افتاد، قرار بر آن است تا عملیات نظامی علیه تهران بهطور خودکار متوقف شود.
ترامپ میتواند این کارزار نظامی را ۳۰ روز دیگر تمدید کند، اما طبق گزارش سرویس تحقیقات کنگره در سال ۲۰۲۵، هدف از تمدید این بازه زمانی صرفا فراهم کردن زمان برای عقبنشینی امن و منظم نیروهای آمریکایی است، نه ادامه جنگ بدون مجوز. با این حال، با نزدیک شدن به مهلت ۶۰ روزه، وضعیت نظامی در قبال ایران همچنان در حال تغییر است و نشانهای از پایان قریبالوقوع آن دیده نمیشود.
استراتژی یک بام و دو هوای ترامپ
ترامپ روز پنجشنبه در کاخ سفید و در پاسخ به خبرنگاران گفت که تحت فشار زمانبندی برای پایان جنگ قرار نخواهد گرفت. او گفت: «عجله نکنید. ما حدود ۱۸ سال در ویتنام بودیم؛ سالهای زیادی در عراق بودیم… در جنگ جهانی دوم چهار سال و نیم، نزدیک به پنج سال درگیر بودیم… من فقط شش هفته است که در این وضعیت هستم».
ترامپ پیشتر و در همان روز در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» مدعی شد که نیروی دریایی آمریکا کنترل دسترسی به تنگه هرمز را در اختیار دارد و این آبراه تا زمان رسیدن به توافق با ایران «کاملاً بسته» خواهد ماند. او در پست جداگانهای نیز اعلام کرد که به نیروی دریایی دستور داده «هر قایقی را که در کار گذاشتن مین در تنگه هرمز دخیل باشد، هدف قرار داده و نابود کند»؛ آبراهی حیاتی و بینالمللی که بسته شدن آن از سوی تهران به روی بخش عمدهای از تردد کشتیها، بازارهای جهانی انرژی و کالا را دچار اختلال کرده است. اظهارات ترامپ درباره تداوم عملیات خصمانه نیروی دریایی علیه ایران از این جهت قابل توجه است که او همزمان تأکید کرده آتشبس با ایران را بهطور یکجانبه و نامحدود تمدید کرده است.
در مقابل، مقامهای ایرانی از جمله محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد، اعلام کردهاند که این آتشبس اساساً قابل اجرا تلقی نمیشود، زیرا محاصره بنادر ایران توسط آمریکا نقض «آشکار و فاحش» اصول آن محسوب میشود. برخی کارشناسان حقوقی نیز معتقدند احتمال زیادی وجود دارد که کاخ سفید این استدلال را مطرح کند که آتشبس که از ۸ آوریل آغاز شده، به این معناست که شمارش معکوس ۶۰ روزه تا زمانی که آتشبس برقرار است باید متوقفشده تلقی شود.
کاترین یون ابریغت، که در برنامه «آزادی و امنیت ملی» در مرکز برنان بر تفکیک قوا در قانون اساسی تمرکز دارد، در این باره به فارین پالسی گفت: «اگر قرار باشد مانورهای حقوقی انجام شود، این استدلال مطرح خواهد شد که آتشبس باعث توقف شمارش معکوس شده. فکر میکنم بسیار محتمل است که دولت، وکلای داخلی خود را به تفسیر قانون اختیارات جنگی و این درگیری وادار کند تا بگویند این وضعیت میتواند از ۶۰ روز فراتر برود».
تلاش برای دور زدن کنگره
قانون مصوب ۱۹۷۳ هیچ سازوکاری برای توقف مهلت ۶۰ روزه در صورت برقراری آتشبس پیشبینی نکرده، اما این موضوع لزوماً به این معنا نیست که کاخ سفید از چنین تفسیری استفاده نخواهد کرد. در واقع، دولتهای پیشین نیز بارها با تفسیرهای خلاقانه تلاش کردهاند به کنگره توضیح دهند که عملیات نظامی چندماهه بدون مجوز، نقض محدودیت ۶۰ روزه محسوب نمیشود.
برای مثال، دولت اوباما در سال ۲۰۱۱ استدلال کرد که بمباران لیبی تحت رهبری معمر قذافی آنقدر از نظر شدت محدود بوده که اساساً مشمول تعریف «درگیری» در قانون اختیارات جنگی نمیشود. در مواردی نزدیکتر به امروز، دولت ترامپ در نوامبر اعلام کرد که حملات مرگبار این کشور علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و شرق اقیانوس آرام مشمول این قانون نمیشود، زیرا این عملیات در فاصلهای انجام شدهاند که جان نیروهای آمریکایی را به خطر نمیانداخته است.
با این حال، صرفنظر از اینکه فرد چه نظری درباره استدلالهای حقوقی دولتهای پیشین برای دور زدن مهلت ۶۰ روزه داشته باشد، جنگ با ایران در دستهای کاملا متفاوت قرار میگیرد. کاترین یون ابریغت در اینباره گفت: «حمله آمریکا به ایران آشکار یک جنگ تمامعیار است». بسیاری از کارشناسان نظامی نیز معتقدند جنگ با ایران واجد شرایط یک «درگیری مشمول قانون» بر اساس قانون سال ۱۹۷۳ است، حتی اگر برخی جمهوریخواهان و مقامهای دولت تلاش کنند با پرهیز از بهکار بردن واژه «جنگ»، از شمول این قانون فرار کنند.
میک مالروی، که در دولت اول ترامپ بهعنوان معاون دستیار وزیر دفاع در امور خاورمیانه فعالیت میکرد و اکنون پژوهشگر ارشد نظامی در مؤسسه خاورمیانه است در این باره گفت: «من این رویارویی را جنگ مینامم. ما از زمان جنگ جهانی دوم دیگر رسماً جنگ اعلام نکردهایم. اما از آن زمان جنگهای زیادی داشتهایم، درست است؟ همه ما آن را جنگ مینامیم، در سراسر جهان هم جنگ نامیده میشود و تاریخنگاران هم آن را جنگ میدانند. آنها نمیتوانند آن را جنگ بنامند، چون نمیخواهند قانون اختیارات جنگی فعال شود یا به هر دلیل دیگری که دارند؛ اما از نظر تعریف، این یک جنگ است».
به ادعای این نشریه اگرچه این قانون کنگره را ملزم نمیکند که برای پایان دادن به هرگونه درگیری نظامی بدون مجوز، قطعنامهای برای توقف عملیات نظامی پس از ۶۰ روز تصویب کند، کارشناسان میگویند در صورت انجام چنین اقدامی، پیام سیاسی مهمی ارسال خواهد شد.
شکاف در کنگره
پس از آنکه ترامپ در اوایل سال ۲۰۲۰ فرمان ترور (شهید) قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد ایرانی را صادر کرد، کنگره بر اساس «قانون اختیارات جنگی» قطعنامهای را به تصویب رساند که انجام عملیات نظامی بدون مجوز علیه ایران را ممنوع میکرد. این طرح با حمایت هشت سناتور جمهوریخواه، از جمله سوزان کالینز، به تصویب رسید. با این حال، ترامپ این قطعنامه را وتو کرد و کنگره نیز نتوانست آرای لازم برای لغو وتوی او را به دست آورد.
برایان فینوکیان، کارشناس حقوق جنگ که پیشتر در دفتر مشاور حقوقی وزارت خارجه آمریکا فعالیت میکرد و اکنون در «گروه بحران بینالمللی» مشغول است، بر این باور است که: «اگر ترامپ چنین قطعنامهای را وتو کند، این اقدام همچنان یک پیام سیاسی قدرتمند خواهد داشت مبنی بر اینکه کنگره — از جمله برخی اعضای حزب جمهوریخواه — با این جنگ مخالف است».
سناتور جمهوریخواه جاش هاولی، که در موضوع اختیارات جنگی تا حدی رویکرد مستقلی نسبت به دولت ترامپ نشان داده، در این باره گفته است که بهتر است جنگ ایران پیش از رسیدن به محدودیت ۶۰ روزه پایان یابد، اما در عین حال تأکید کرده که دولت باید به «قانون اختیارات جنگی» پایبند باشد.
با این حال برخی دیگر از سناتورهای جمهوریخواه موضعی محتاطانه اتخاذ کردهاند.سناتور جیمز لنکفورد روز سهشنبه گفت: «من وارد فرضیات نمیشوم؛ در این موضوع متغیرهای زیادی وجود دارد». در همین حال، سناتور جان کندی معتقد است که تمرکز بیش از حدی بر محدودیت زمانی ۶۰ روزه وجود دارد. به گفته او: «فکر نمیکنم ۶۰ روز تفاوتی ایجاد کند. من قانون را میفهمم و نمیگویم قانون خوبی است یا بد. فقط میگویم هیچکس در سنا که من میشناسم، روزها را نمیشمارد و نمیگوید یک ثانیه بعد از ۶۰ روز باید همهچیز متوقف و جنگ با ایران تمام شود. فکر نمیکنم چنین چیزی واقعیت داشته باشد».
