به گزارش تجارت نیوز، توقف تولید LNG در قطر و محدود شدن تردد کشتیها از این گذرگاه حیاتی، نظم عرضه و تقاضا در بازار گاز را به سرعت تغییر داده است. این در حالی است که تنها یک ماه پیش شرایط این بازار کاملاً متفاوت بود؛ در آن زمان اروپا به دلیل کاهش سریع ذخایر گاز و تقاضای بالا، بیشتر محمولههای تکمحموله LNG را جذب میکرد و قیمتها در این قاره نسبت به آسیا بالاتر بود؛ زیرا تقاضای آسیایی در سطح پایینی قرار داشت. اما تحولات اخیر نظامی در منطقه خاورمیانه، این معادله را به طور کامل دگرگون کرده است.
شوک عرضه با توقف تولید قطر
بازار جهانی گاز این هفته با شوکی بزرگ روبهرو شد؛ شوکی که پس از توقف تولید LNG توسط قطر و بسته شدن عملی تنگه هرمز شکل گرفت. قطر و امارات متحده عربی در مجموع حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی LNG را تأمین میکنند و خارج شدن محمولههای این کشورها از بازار، فشار قابل توجهی بر عرضه جهانی وارد کرده است.
شرکت قطرانرژی اعلام کرده است، تولید LNG در پایانه «راس لفان» متوقف شده و در شرایط فعلی هیچ نفتکش یا کشتی حامل LNG از تنگه هرمز عبور نمیکند. بسته شدن این مسیر استراتژیک بلافاصله بازارهای گاز آسیا و اروپا را دچار آشفتگی کرده و خاطره بحران انرژی سال ۲۰۲۲ را زنده کرده است.
آسیا نخستین قربانی کمبود LNG
کارشناسان میگویند در کوتاهمدت بیشترین فشار این اختلال بر بازارهای آسیایی وارد میشود. بر اساس دادههای بازار، حدود ۸۵ درصد صادرات LNG قطر به کشورهای آسیایی میرود؛ موضوعی که باعث میشود کمبود عرضه ابتدا در این منطقه احساس شود.
به گزارش اویلپرایس، فلورانس یو، تحلیلگر بازار LNG در مؤسسه ورتکسا، میگوید واردکنندگانی مانند چین، هند و تایوان بیش از دیگران در معرض این ریسک قرار دارند. در مقابل، اروپا معمولاً تنها حدود ۱۲ درصد از LNG قطر را دریافت میکند و سهم آن در مقایسه با آسیا بسیار کمتر است.
با این حال اروپا نیز از پیامدهای این بحران مصون نیست. کاهش عرضه در آسیا باعث شده خریداران آسیایی برای جذب محمولههای موجود در بازار نقدی رقابت شدیدتری ایجاد کنند و همین مساله محمولههای LNG را از اروپا به سمت آسیا هدایت کرده است.
جهش قیمت گاز در بازارهای جهانی
نتیجه این تغییرات، جهش قیمت گاز در هر دو بازار آسیا و اروپا بوده است. در روزهای اخیر قیمتهای لحظهای LNG در آسیا و همچنین شاخص گاز TTF اروپا به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسیدهاند.
اختلاف قیمت بین شاخص LNG آسیا (JKM) و شاخص گاز اروپا (TTF) نیز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. این فاصله قیمتی روز سهشنبه به بیش از ۶ دلار در هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا رسیده بود، که بالاترین سطح در چند سال اخیر محسوب میشود. چنین اختلافی سیگنال قدرتمندی برای معاملهگران ایجاد کرده تا محمولههای LNG را به بازارهای آسیایی ارسال کنند.
در کنار افزایش قیمت گاز، هزینه حملونقل LNG نیز در حال رشد است. دادههای شرکت Spark Commodities نشان میدهد نرخ حمل LNG یکی از بزرگترین جهشهای روزانه خود را تجربه کرده و سیگنال آربیتراژ برای ارسال محمولهها به آسیا به قویترین سطح خود از دسامبر ۲۰۲۲ رسیده است.
محدودیت عرضه جهانی گاز
علاوه بر بحران تنگه هرمز، برخی اختلالات دیگر نیز فشار بر بازار جهانی گاز را افزایش داده است. از جمله تعطیلی برخی میادین گازی فراساحلی و همچنین اختلال در صادرات گاز رژیم صهیونیستی به مصر که باعث محدودتر شدن عرضه منطقهای شده است.
در چنین شرایطی رقابت میان آسیا و اروپا برای تأمین محمولههای LNG در بازار نقدی احتمالاً در هفتههای آینده شدت بیشتری خواهد گرفت؛ بهویژه آنکه ظرفیت تولید جهانی نیز محدود است.
آمریکا توان جبران کامل کمبود را ندارد
یکی از گزینههای جایگزین برای جبران کمبود عرضه، افزایش صادرات LNG از ایالات متحده است. اما تحلیلگران میگویند ظرفیت صادراتی آمریکا تقریباً به طور کامل مورد استفاده قرار گرفته و امکان افزایش سریع عرضه وجود ندارد.
آمنه بکر، تحلیلگر انرژی در مؤسسه کپلر، معتقد است پایانههای صادرات LNG آمریکا هماکنون نزدیک به حداکثر ظرفیت خود فعالیت میکنند و بنابراین توانایی صادرکنندگان آمریکایی برای پر کردن این شکاف محدود است.
ذخایر پایین گاز در اروپا
در اروپا نیز شرایط ذخیرهسازی گاز چندان مساعد نیست. سرمای شدید در ماه ژانویه باعث شده سطح ذخایر گاز این قاره پایینتر از حد معمول فصلی باشد و حدود ۱۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته گزارش شود. ماسیمو دی اودورادو، معاون بخش تحقیقات گاز و LNG در مؤسسه وود مکنزی، هشدار داده است که اختلال در جریان LNG رقابت میان اروپا و آسیا برای محمولههای موجود را دوباره شعلهور خواهد کرد؛ موضوعی که میتواند فشار قیمتی بیشتری بر بازار وارد کند.
هر هفته توقف، میلیاردها مترمکعب گاز را حذف میکند
برآوردهای وود مکنزی نشان میدهد هر هفته توقف صادرات LNG از مسیر تنگه هرمز حدود ۱.۵ میلیون تن LNG، معادل تقریباً ۲.۲ میلیارد مترمکعب گاز، را از بازار جهانی خارج میکند. در چنین شرایطی کشورهای مصرفکننده ناچار خواهند شد بیش از گذشته از ذخایر موجود استفاده کنند؛ موضوعی که نیاز به پر کردن دوباره مخازن گاز در فصل تابستان را به شکل قابل توجهی افزایش خواهد داد.
کارشناسان هشدار میدهند حتی اگر در آینده عبور کشتیها از تنگه هرمز از سر گرفته شود، آثار این اختلال میتواند برای ماهها بازار جهانی گاز را تحت فشار نگه دارد و رقابت برای تأمین انرژی میان آسیا و اروپا را به یکی از مهمترین چالشهای بازار انرژی تبدیل کند.
گزارشهای بیشتر را در صفحه سوختوانرژی بخوانید.
