به گزارش تجارت نیوز، هائیتی با جمعیتی حدود ۱۱.۷ میلیون نفر، بر اساس دادههای بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی اسمی حدود ۲۵.۲ میلیارد دلار و درآمد سرانه ناچیز حدود ۱,۱۵۵ دلار دارد و اقتصاد آن با رکود و نرخ رشد منفی دستوپنجه نرم میکند.
نزدیک به ۶۰ درصد از جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی میکنند و اقتصاد آن به شدت به بخش غیررسمی وابسته است که حدود ۴۹ درصد از فعالیتهای اقتصادی را در بر میگیرد. با این حال، در چنین ساختاری شکننده، فوتبال نه تنها یک صنعت ورزشی، بلکه یکی از نادرترین و مهمترین «ابزارهای امیدآفرینی، برندسازی ملی، جلب توجه جهانی و ایجاد سرمایه اجتماعی» محسوب میشود و صعود تاریخی به جام جهانی، این کشور کوچک کارائیب را در مرکز توجه رسانههای جهان قرار داده است.
ساختار اقتصاد و جایگاه صنعت فوتبال
اقتصاد هائیتی از فقیرترین اقتصادهای نیمکره غربی است و بر پایه کشاورزی (مانند قهوه، انبه و نیشکر) و صنایع سبک (نساجی و مونتاژ) شکل گرفته است. با این حال، اقتصاد این کشور در سالهای اخیر با چالشهای عمیقی مانند بیثباتی سیاسی، بحران امنیتی، کاهش سرمایهگذاری خارجی و وابستگی شدید به کمکهای بینالمللی و حوالههای ارزی هائیتیهای مقیم خارج (که بخش قابلتوجهی از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد) مواجه بوده است.
درآمد سرانه پایین و نرخ رشد منفی اقتصادی، بستر سرمایهگذاری در زیرساختهای ورزشی را بسیار محدود کرده و صنعت فوتبال را به شدت به منابع خارجی و توانایی صادرات استعداد به لیگهای اروپایی و آمریکای شمالی وابسته ساخته است. فدراسیون فوتبال هائیتی که با مشکلات مالی جدی دستوپنجه نرم میکند، عمدتاً از طریق کمکهای فیفا، اسپانسرهای محدود و اخیراً جوایز نقدی صعود به جام جهانی، اداره میشود.
صعود تاریخی و پاداشهای اقتصادی
مهمترین رویداد در تاریخ معاصر اقتصاد فوتبال هائیتی، صعود این کشور به مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ است که نخستین حضور آن پس از سال ۱۹۷۴ محسوب میشود. این دستاورد تاریخی، امیدی دوباره به مردم این کشور بخشیده و آن را در کانون توجه جهانی قرار داده است. بهعنوان پاداش این موفقیت، دولت هائیتی مبلغ ۴ میلیون دلار به فدراسیون فوتبال این کشور (FHF) اختصاص داد که نیمی از آن (۲ میلیون دلار) به عنوان پاداش مستقیم به بازیکنان و کادر فنی تعلق گرفت و نیمی دیگر صرف هزینههای آمادهسازی برای جام جهانی شد.
مونیک آندره، رئیس فدراسیون فوتبال هائیتی، این اقدام دولت را «پیامی از اعتماد، همبستگی و امید» برای ملتی توصیف کرد که به فرزندان خود باور دارد .هرچند این مبلغ در مقایسه با جوایز فیفا (که هر تیم حاضر حداقل ۱۰.۵ میلیون دلار شامل ۹ میلیون دلار جایزه و ۱.۵ میلیون دلار هزینه آمادهسازی دریافت میکند) ناچیز است، اما برای اقتصادی فقیر و فدراسیونی با بودجه محدود، یک منبع مالی حیاتی محسوب میشود که میتواند به توسعه زیرساختهای پایه کمک کند .
ارزش تیم ملی و صادرات استعداد
بر اساس گزارش مرکز بینالمللی مطالعات ورزشی (CIES)، ارزش ترکیب تیم ملی هائیتی برای جام جهانی ۲۰۲۶ حدود ۳۴ میلیون یورو برآورد شده است که آن را در رتبه ۴۲ جهان و چهارمین تیم باارزش کونکاکاف (پس از آمریکا، کانادا و مکزیک) قرار میدهد.
با وجود ارزش نسبتاً پایین، این تیم از نظر پراکندگی جغرافیایی بازیکنان، الگویی جالب دارد. از ۲۶ بازیکن دعوتشده، ۱۹ نفر در لیگهای اروپایی مشغول به فعالیت هستند که بسیاری از آنها در لیگهای دسته دوم و سوم یا لیگهای کوچکتر اروپایی توپ میزنند و تنها یک بازیکن (وودنسکی پیر) در لیگ داخلی هائیتی بازی میکند.
باارزشترین بازیکن این تیم، ویلسون ایزیدور، مهاجم باشگاه ساندرلند در چمپیونشیپ انگلیس، با ارزش ۱۸ میلیون یورو است. فرانسه با داشتن بازیکنانی چون جانی پلاسید (باستیا)، کارلنس آرکوس (آنژه) و مارتین اکسپریانس (نانسی) و آمریکا با چهار بازیکن از جمله دانلی ژان-ژاک (فیلادلفیا یونیون)، بیشترین سهم را در تأمین بازیکنان این تیم دارند. این پراکندگی نشاندهنده وابستگی شدید فوتبال هائیتی به دیاسپورا و بازیکنان متولد و پرورشیافته در خارج از کشور است و الگویی مشابه بسیاری از کشورهای آفریقایی و کارائیبی دارد که صادرات استعداد، محور اصلی بقای فوتبال ملی آنهاست .
اقتصاد گردشگری ورزشی و فرصتهای توسعه
میزبانی بخشی از مسابقات جام جهانی در آمریکای شمالی و حضور تاریخی هائیتی، فرصتی منحصربهفرد برای صنعت گردشگری این کشور فراهم کرده است. به گفته ریشار سران، اقتصاددان هائیتیایی، این رویداد میتواند محرکی برای احیای صنعت گردشگری باشد که در سال ۲۰۱۵ با ورود حدود ۵۰۰ هزار گردشگر، بیش از نیم میلیارد دلار درآمد برای این کشور به همراه داشت.
او پیشبینی میکند که با بهرهگیری از این نمایش جهانی، پتانسیل جذب بیش از یک میلیون گردشگر وجود داشته باشد، اما این امر مستلزم سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری (جادهها، هتلها و خدمات)، تقویت امنیت و اجرای یک سیاست ملی گردشگری منسجم است که تاکنون در هائیتی وجود نداشته است.
چالشها و چشمانداز اقتصادی
با وجود فرصتهای ایجادشده، اقتصاد فوتبال هائیتی با چالشهای ساختاری عمیقی روبهرو است. بیثباتی سیاسی و بحران امنیتی، بزرگترین مانع برای جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای ورزشی محسوب میشود. لیگ داخلی هائیتی با مشکلات مالی و کمبود امکانات روبهروست و باشگاهها قادر به پرورش و حفظ استعدادهای خود نیستند.
تولید و فروش کالاهای هواداری (پیراهن، پرچم و سایر محصولات) که در بسیاری از کشورها منبع درآمد قابلتوجهی است، در هائیتی به دلیل فقر گسترده و نبود صنعت تولید داخلی، بسیار محدود است و اکثر محصولات از خارج وارد میشوند . همچنین وابستگی شدید به بازیکنان دیاسپورا و عدم سرمایهگذاری در آکادمیهای داخلی، بقای بلندمدت فوتبال هائیتی را با چالش مواجه کرده است.
با این حال، حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ و بهرهمندی از جوایز نقدی فیفا (حدود ۱۰.۵ میلیون دلار) میتواند سرمایهای اولیه برای ایجاد آکادمیهای فوتبال، بهبود زیرساختهای تمرینی و توسعه استعدادیابی در سطح محلی باشد و مدلی شبیه به کشورهای آفریقایی مانند سنگال و ساحل عاج را در پیش گیرد که از فوتبال بهعنوان یک صنعت صادرات استعداد برای ارزآوری استفاده میکنند.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
