به گزارش تجارت نیوز، اجرای سیاست توقف اعطای ارز ترجیحی با هدف حمایت از اقشار آسیبپذیر جامعه چندی است که از سوی دولت اجرا میشود. این سیاست همزمان با اجرای پروژههایی چون اختصاص کالابرگ یا یارانه نقدی هوشمند بوده است. تجارتنیوز در همین رابطه با علی شریعتی، عضو اتاق بازرگانی، گفتوگویی انجام داده است. او در این مصاحبه اظهار میدارد که دولت باید سیاست حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی را در رابطه با دارو نیز اجرا کند و مبالغ حاصل از آن را به صورت مستقیم به دهکهای نیازمند و اقشار ضعیف جامعه تخصیص دهد. متن این گفتوگو بدین شرح است:
***
طی سالهای گذشته منابع کشور را برای موضوعات پوپولیستی حرام کردیم
*با توجه به تجربههای گذشته ای که در کشور و در جهت مبارزه با رانت، فساد و ناکارآمدی وجود داشته است حذف ارز ترجیحی چه اثری بر پروسه شفافیت فعالیتهای اقتصادی نظام اجرایی ایران خواهد داشت؟
متاسفانه ما طی سالهای گذشته منابع کشور را برای موضوعات پوپولیستی حرام کردیم که هیچ عایدی برای نظام اقتصادی کشور و یا رشد، شکوفایی و پیشرفت آن نداشت. زمانی بیشترین ارز کشور صرف خرید انواع نهادهها چون جو شد که هیچ سودی برای ایران نداشت.
در پروژهای دیگر و در تداوم سیاستهای پوپولیستی، وزیر اسبق صمت با افتخار اعلام کرد که ما آمار پایانههای فروش نان کشور را داریم. کاری عبث و بیفایده که منجر شد تمامی نانواییهای کشور با دو دستگاه پوز فعالیت خود را ادامه دهند. هم اتلاف سرمایه بود و هم با توجه به جمعیت زیاد افاغنه که در کشور زندگی میکردند، به یک کار نمایشی و پوپولیستی تبدیل شد.
حتی اقدامی که در راستای دهکبندی اقشار جامعه انجام شد با اینکه اعلام کردند این امر بر اساس اجرای عدالت اجتماعی انجام گرفته است اما به شخصه خانوادهای را میشناسم که دو فرزند دختر آنها سالهاست خارج از کشور زندگی و همچنان یارانه دریافت میکنند؛ این افراد از دوره ریاستجمهوری محمود احمدینژاد که اعلام شد ایرانیان خارج از کشور مشمول دریافت یارانه میشوند، یارانه خود را تا همین امروز دریافت کردهاند.
اقداماتی که تاکنون در مسیر اعطای یارانه انجام شده، هیچ یک به روندی در جهت بهبود امور کشور منجر نشده است / اگر دولت بتواند با حذف ارز ترجیحی، ارائه یارانه را به صورت هدفمند به افراد نیازمند دهد در جهت عدالت اقتصادی و مبارزه با فساد و ناکارآمدی قدمهای جدی برداشته است
میخواهم بگویم اقداماتی که تاکنون در مسیر اعطای یارانه انجام شده، هیچ یک به روندی در جهت بهبود امور کشور منجر نشده است. اما اگر دولت بتواند با حذف ارز ترجیحی، ارائه یارانه را به صورت هدفمند به افراد نیازمند دهد در جهت عدالت اقتصادی و مبارزه با فساد و ناکارآمدی قدمهای جدی برداشته است. در وهله نخست نیز یارانه کالاهای اساسی مردم چون گوشت، نان و آب را تحت پوشش قرار داده است که اقدام ارزندهای است. اما باید در رابطه با کالاهای دیگر نیز این سیاست حذف ارز ترجیحی را اجرا کند.
بخش مهمی از خرید مسافران خارجی در سفر به شهرهای زیارتی ایران دارو است
*کدام کالاها؟
کالاهایی مانند دارو که ارز تعلق گرفته به آن از جیب مردم ایران صرف میشود اما مسافران و اتباع خارجی که به ایران سفر میکنند از آن استفاده میکنند. به طور مثال مردم کشورمان در سفر به عتبات عالیات از خاک تربت شهرهای عراق برای ایران سوغات میآورند اما اعرابی که به شهرهای زیارتی ایران سفر میکنند اگر در گذشته خوراکیهای ایرانی میخریدند، حالا بخش مهمی از خرید آنها داروها و مسکنهای داروخانههای ایران است؛ چرا که برای خرید آنها در کشورهای خودشان باید هزینهای حداقل 5 برابری بپردازند.
برخی از داروهای ایرانی از ارز 28 هزار تومانی استفاده میکنند اما اقشار کم درآمد جامعه که در دهکهای 1 تا 3 قرار دارند، نیازی به خرید آنها ندارند
برخی از داروهای ایرانی از ارز 28 هزار تومانی استفاده میکنند اما اقشار کم درآمد جامعه که در دهکهای 1 تا 3 قرار دارند، نیازی به خرید آنها ندارند بنابراین سوبسید این داروها نیز به آنها تعلق نمیگیرد. برهمین اساس نیز باید سیاستی را بیاندیشند که ارز تخصیص یافته به دارو بیش از همه در اختیار شهروندان بیبضاعت قرار گیرد. همین حالا در آمریکا سیستمی اجرا میشود که برای خرید دارو ممکن است صورت حساب 5 هزار دلاری برای شما صادر شود اما اگر در زمره اقشار کم درآمد جامعه قرار داشته باشید هزینهای را پرداخت نمیکنید. این سوبسید در جای درست و به اصطلاح Just in time به شهروندان نیازمند پراخت میشود. دارو با قیمت نازل آن در ایران به افغانستان، کردستان عراق و بسیاری از کشورها صادر میشود. مافیای قاچاق دارو به هر شکلی که میخواهد کار خود را پیش میبرد.
در کشوری تحت تحریم با منابع محدود اقتصادی مصرف ارز باید با رعایت تمامی جوانب امر باشد
*به موضوع خوبی اشاره کردید از دیدگاه شما اگر قرار باشد منابع حاصل از توقف اعطای ارز ترجیحی تماما به اقشار کم درآمد جامعه تعلق بگیرد به چه صورت میتواند در راستای عدالت اقتصادی و کارآمدتر شدن نظام حمایت اجتماعی صرف شود تا بهرهوری بهتری داشته باشد. علاوه بر دارو، چه موارد دیگری در این رابطه وجود دارد؟
این یک موضوع با اثرات اجتماعی، امنیتی و البته اقتصادی است. در کشوری تحت تحریم با منابع محدود اقتصادی مصرف ارز باید با رعایت تمامی جوانب امر باشد. در رابطه با بحث دارو هم باید به این موضوع اشاره شود که طی 5 دوره گذشته رئیس سازمان غذا و دارو و تمامی معاونین او در دولتهای مختلف پیش از سمتهای خود، اعضای هیات مدیره شرکتهای دارویی بخش خصوصی بودهاند که برای مدتی از سمتهایشان مرخصی گرفته و پس از پایان ماموریت مجددا به این شرکتها بازگشتهاند. این امر تضاد منافع است. یا عمده مدیران جهادکشاورزی برای دو سال از محل کار پیشین خود مرخصی دو ساله دریافت کردهاند – البته خلافی مرتکب نشدهاند – و سمتهایی چون دبیری انجمن و یا دیگر محصولات حوزه کشاورزی را عهدهدار شدهاند. منظور من این است که ارز ترجیحی اعطا شده در این حوزهها انقدر برای مدیران آن جذاب بوده است که ترجیح دادهاند از محلهای کار پیشینشان مرخصی گرفته و راهی بخشهای دولتی شوند.
همه تمایل دارند در حوزه واردات حضور داشته باشند چرا که این حوزه از ارز ترجیحی یا رانتی برخوردار میشود
حال این سوال ایجاد میشود که چرا مدیران دولتی تمایلی به حضور در بخشهای صادراتی کشور ندارند؟ همه تمایل دارند در حوزه واردات حضور داشته باشند چرا که حوزه واردات است که از ارز ترجیحی یا رانتی برخوردار میشود و هزاران مفسده دیگر در آن وجود دارد. در حال حاضر نیز کسانی که از این ارز منتفع میشدند تمایلی به تغییر وضعیت موجود ندارند.
ضریب فساد در کالاهای وارداتی بسیار بالاست
حالا من از عبارت برخی برای این افراد استفاده میکنم اما مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، اخیرا در یک سخنرانی اینطور عنوان کرد که ما این ارز را به هر کسی میدهیم، میدزدد. میخواهم بگویم ضریب فساد در کالاهای وارداتی بسیار بالاست و 90 درصد کالاهای وارداتی کشور درگیر یکی از جنبههای فساد است که امیدوارم حل و فصل شود.
سیاست حذف ارز ترجیحی علاوه بر کالاهای اساسی باید در حوزه بنزین هم اجرا شود
*اجرا شدن پروژههایی چون کالابرگ یا یارانه نقدی هوشمند همزمان با اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی تا چه اندازه میتواند به ثبات بلندمدت اقتصاد کلان و اصلاح ساختار بودجه دولت کمک کند و چه پیشنهادی برای بهبود وضعیت اجرای این سیاست دارید؟
من میخواهم این موضوع را با مثالی از بنزین توضیح دهم. تا 6 ماه گذشته فردی که خودروی لندکروز چند ده میلیارد تومانی داشت از بنزینی هم قیمت با یک تیبای نهایتا 200 تا 300 میلیون تومانی استفاده میکرد اما این امر در راستای عدالت اقتصادی نبود. بعد بنزین لیتری 80 هزار تومانی وارد کشور شد و برخی با ارائه اتهامات ناروا به دولت گفتند این امر در راستای رانتخواری است. اما این سیاست در عین عدالت اقتصادی است و فردی که پول بیشتری دارد نباید از یارانه بنزین برخوردار یا فردی که هیچ خودرویی ندارد از این حق محروم شود. بنزین نیز مانند حقابه است و باید به تمامی شهروندان یک جامعه تعلق بگیرد. به صورت کلی میخواهم بگویم علاوه بر کالاهای اساسی این سیاست حذف ارز ترجیحی باید در حوزه دارو و درمان و بنزین هم اجرا شود. بعد هم اینکه دولت میتواند کالاهای مشخصی را در پروژه ارائه کالابرگ مدنظر قرار دهد تا دهکهای 1 تا 3 جامعه دیگر دغدغهای در این رابطه نداشته باشند.
