به گزارش تجارت نیوز، رقابت جهانی برای توسعه هوش مصنوعی، به‌شدت در دو کشور آمریکا و چین متمرکز شده است. این دو کشور در مجموع ۷۴ درصد از مدل‌های ثبت‌شده در مجموعه داده مورد بررسی را توسعه داده‌اند و دیگر اقتصادها با فاصله زیادی پس از آن‌ها قرار دارند.
تحلیل بانک جهانی در «گزارش توسعه جهانی ۲۰۲۶»، بر پایه مجموعه داده‌های موسسه «اپوک ای‌آی» در مه ۲۰۲۶، تصویری از توزیع جغرافیایی توسعه مدل‌های هوش مصنوعی ارائه می‌دهد.
این بررسی نشان می‌دهد که ظرفیت ساخت مدل‌ها، برخلاف گسترش جهانی استفاده از هوش مصنوعی، همچنان در شمار محدودی از کشورها متمرکز است.
آمریکا نیمی از مدل‌های هوش مصنوعی را توسعه می‌دهد
آمریکا با اختصاص ۵۰ درصد از مدل‌های این مجموعه داده به خود، در رتبه نخست قرار دارد و سهم آن بیش از دو برابر چین است. چین با سهم ۲۴ درصدی در جایگاه دوم ایستاده و بریتانیا با ۵٫۲ درصد، رتبه سوم را در اختیار دارد.
کانادا با سهم ۳٫۱ درصدی در جایگاه چهارم قرار گرفته است. سهم آلمان و فرانسه نیز هرکدام اندکی بیش از ۲ درصد است و هیچ‌یک از دیگر اقتصادهایی که به‌صورت جداگانه در این بررسی آمده‌اند، سهمی بالاتر از ۲٫۳ درصد ندارند. این فاصله نشان می‌دهد که بخش عمده توسعه مدل‌های هوش مصنوعی در دو قطب اصلی این صنعت انجام می‌شود.
علل برتری آمریکا
مزیت آمریکا حاصل ترکیب سرمایه‌گذاری خطرپذیر، حضور شرکت‌های پیشرو فناوری، نیروی انسانی پژوهشی و زیرساخت‌های محاسباتی است. هم‌افزایی این عوامل، محیطی فراهم کرده که توسعه و عرضه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را تسهیل می‌کند.
شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی، گوگل و آنتروپیک از زیست‌بوم تثبیت‌شده خدمات ابری و دسترسی به نیمه‌رساناهای پیشرفته بهره می‌برند. تامین مالی پژوهش‌ها از سوی دولت فدرال و سیاست‌های حمایت از تولید داخلی تراشه نیز به تقویت این محیط کمک کرده است.
پیشتازی آمریکا تنها به توسعه مدل‌ها محدود نمی‌شود. شرکت‌های این کشور برخی از پرکاربردترین چت‌بات‌های هوش مصنوعی جهان را نیز اداره می‌کنند و از این طریق، در ارائه خدمات مبتنی بر این فناوری نقش برجسته‌ای دارند.
چین چگونه فاصله خود را با آمریکا کاهش می‌دهد؟
درست است که سهم ۲۴ درصدی چین به‌طور محسوسی پایین‌تر از آمریکاست اما تعداد مدل‌ها لزوما نشان‌دهنده سطح توانمندی فناورانه نیست. توسعه‌دهندگان چینی، از جمله دیپ‌سیک و علی‌بابا، توانسته‌اند فاصله عملکردی خود با سامانه‌های پیشرو آمریکایی را کاهش دهند. این امر به‌ویژه از طریق مدل‌های کم‌هزینه‌تر و مدل‌هایی که وزن‌های آن‌ها برای استفاده و توسعه در دسترس قرار می‌گیرد، انجام می‌پذیرد.
چین همچنین نفوذ قابل‌توجهی بر مواد معدنی حیاتی مورد نیاز زیرساخت‌های هوش مصنوعی دارد. بااین‌حال، دسترسی به تراشه‌های پیشرفته، ظرفیت محاسباتی و سرمایه همچنان از عوامل تعیین‌کننده در رقابت برای توسعه این فناوری هستند.
چرا سهم اروپا محدود مانده است؟
سهم نسبتا پایین کشورهای اروپایی، بازتاب مجموعه‌ای از چالش‌های مالی و زیرساختی است. پراکندگی بازارهای سرمایه، شمار کمتر سرمایه‌گذاران بزرگ‌مقیاس در حوزه فناوری و محدودیت دسترسی به زیرساخت‌های محاسباتی، از عواملی هستند که توسعه مدل‌های هوش مصنوعی را در این منطقه دشوارتر می‌کنند.
ابهام‌های مقرراتی نیز ممکن است تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری را پیچیده‌تر کند. بااین‌حال، جایگاه اروپا را نمی‌توان صرفا به تردید یا بدبینی نسبت به هوش مصنوعی نسبت داد؛ زیرا ظرفیت سرمایه‌گذاری و دسترسی به منابع محاسباتی نیز در این رقابت نقش اساسی دارند.
عقب‌ماندن در توسعه مدل‌ها می‌تواند وابستگی اروپا به ارائه‌دهندگان آمریکایی و چینی را افزایش دهد. چنین وابستگی‌ای ممکن است دامنه کنترل این منطقه بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی و مسیر نوآوری‌های آینده را محدود کند.
بهره‌برداری اقتصادی الزاما به ساخت مدل‌های پیشرو وابسته نیست
با وجود تمرکز توسعه مدل‌ها در چند کشور، بانک جهانی تاکید می‌کند که دستیابی به منافع اقتصادی هوش مصنوعی، لزوما مستلزم ساخت مدل‌های پیشرو و پرهزینه نیست.
کشورها می‌توانند با سازگارکردن سامانه‌های موجود با نیازهای خود، از مزایای اقتصادی قابل‌توجه این فناوری بهره‌مند شوند. از این منظر، توانایی به‌کارگیری و تطبیق هوش مصنوعی نیز در کنار توسعه مدل‌های جدید، مسیری مهم برای مشارکت در اقتصاد این فناوری است.
