فرش دستباف ایران که سالها بهعنوان یکی از شاخصترین نمادهای فرهنگی و هنری کشور شناخته میشود، این روزها با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، صادراتی و بازار روبهرو شده است؛ چالشهایی که فعالان این حوزه معتقدند ادامه آن میتواند به تضعیف جدی یکی از قدیمیترین صنایع کشور منجر شود.
صنعت فرش دستباف ایران، نماد فرهنگی و اقتصادی کهن کشور، امروز در میان بحرانهای چندوجهی ناشی از تحریمها، سیاستهای ارزی نامناسب و غفلت از نیازهای زیرساختی با کاهش چشمگیر صادرات و از دست دادن بازارهای جهانی دست و پنجه نرم میکند.
صادرات فرش دستباف ایرانی طی سالهای گذشته بهطور مداروم کاهش یافته است. میزان کنونی صادرات این کالا هیچ نسبتی با ظرفیت ایران در این حوزه ندارد. رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایعدستی اتاق ایران میگوید در صورت مانعزدایی و تغییر نگاه سیاستگذار، از دست رفتن بازار جهانی قابلجبران است.
صنعت فرش دستباف که یکی از مشاغل بومی و اشتغالزا در کشور است، این روزها با رکود مواجه شده است؛ یک فعال تعاونی عنوان کرد که کاهش صادرات، افزایش قیمت مواد اولیه، رقابت با فرشهای ماشینی و کمبود حمایتهای دولتی باعث شده بسیاری از قالیبافان این حرفه سنتی را ترک کنند.
رییس کمیسیون فرش و صنایع دستی اتاق تعاون ایران با انتقاد شدید از سیاست پیمانسپاری ارزی، این رویکرد را عامل اصلی سقوط بیسابقه صادرات فرش دستباف و نابودی معیشت هزاران بافنده و فعال این صنعت دانست.
فرش دستباف ایرانی که زمانی پرچمدار صادرات غیرنفتی کشور بود، این روزها با کاهش تولید، افت صادرات و بیمیلی نسل جوان به بافندگی در دورانی سخت بهسر میبرد. در میان رکود بازار داخلی، تورم و قوانین دستوپاگیر صدای صنعت فرش بار دیگر در سایه سیاستهای حمایتی ناکارآمد گم شده است.
فرش دستباف ایرانی، نماد هنر، هویت و اقتصاد سنتی کشور، این روزها با چالشهایی چون افت صادرات، کاهش بیمه بافندگان و خروج نسل جوان از چرخه تولید روبهرو شده است. چالشهایی که تنها با حمایت واقعی دولت و نوسازی ساختار این صنعت قابل حل است.
با بازنگری سیاستهای وزارت صمت، جایگاه فرش دستباف در ساختار این وزارتخانه ارتقا یافت و مستقیماً زیر نظر وزیر اداره میشود؛ اقدامی که از نگاه علیرضا مفتح، جانشین وزیر در امور بازرگانی، میتواند آغازی برای بازگرداندن اعتبار این کالای صادراتی باشد.
مشاور عالی وزیر صمت گفت: مهمترین اتفاقی که یک فاجعه را در صنعت فرش ایران رقم زد این بود که در دهههای گذشته و در سالهای پس از انقلاب، فرش در ایران به رقابتهای سیاسی داخل کشور آلوده شد و یک گروه سیاسی در کشور با این تصور که صنعت فرش با این میزان از درآمدزایی در اختیار یک جریان سیاسی خاص است که گروه یادشده با آن موافق نیستند، تیشه به ریشه فرش دستباف زدند.
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای فرش دستباف گفت: با اعمال معافیتهای مالیاتی، اعطای تسهیلات اعتباری و برقراری پوششهای بیمهای مناسب، بستر رشد و شکوفایی صنعت فرش دستباف در کشور و امنیت شغلی قالیبافان فراهم میشود.
فرش ایرانی که روزگاری با اصالت و شهرت خود در بازارهای جهانی جولان میداد، اکنون در برابر بحرانهای اقتصادی و سیاسی به خاک افتاده است. در شرایطی که قاچاق فرشهای بیکیفیت افغانستانی بازار داخلی را پر کرده، صادرات فرش ایرانی به کمتر از ۴۰ میلیون دلار کاهش یافته است.
صنعت فرش دستباف ایران با کاهش شدید صادرات و از دست دادن بازار دو میلیارد دلاری، تحت تهدید قرار گرفته است. تحریمها و سیاستهای ارزی ناکارآمد باعث شده ایران که پیشتاز این صنعت بود، جایگاه خود را در بزرگترین بازار جهانی از دست بدهد.
مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی های تولیدکنندگان فرش دستباف ایران با اشاره به کاهش صادرات فرش گفت: با مشکلات در صنعت فرش سالانه ۲۰درصد صادرات داریم و ۸۰درصد آن را از دست داده ایم.
در حالی که ۹۰ درصد فرش دستباف ایرانی سر از بازارهای صادراتی درمیآورند، اما به گفته کارشناسان، مسائلی مانند تعهدات ارزی این صنعت سودآور را در معرض نابودی قرار داده است.
رئیس کمیسیون فرش،گردشگری و صنایع دستی اتاق تعاون ایران، فرش دستباف را صنعتی ملی، ارزآور و صادرات محور عنوان کرد و ایجاد مرکز تجاری ایران در روسیه را یک فرصت ایده آل برای تنوعبخشی به سبد صادرات محصولات ایرانی به ویژه فرش دستباف دانست.
مسئول برگزاری سیویکمین نمایشگاه فرش دستباف ایران، ضمن اشاره به تغییرات ایجاد شده در نمایشگاه سال جاری نسبت به 30 دوره قبلی و گلایه فعالان حوزه فرش و تولیدکنندگان که هر ساله در این نمایشگاه ملی و با اصالت ایرانی، شرکت میکنند، از حضور ۲۳۰ شرکت در این دوره از نمایشگاه فرش دستباف خبر داد.
رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق تهران عنوان کرد که بهرغم انتشار اخباری مبنی بر معافیت فرش دستباف از رفع تعهد ارزی، تعهد بازگشت ارز در مورد فرش دستباف برقرار است. او همچنین مطالبه بخش خصوصی را تشکیل سازمان ملی فرش و صنایع دستی ذیل ریاستجمهوری عنوان کرد.
سرپرست مرکز ملی صنایع خلاق و فرش ایران از افزایش ۶ درصدی تولید فرش دستباف در ۴ ماهه نخست امسال خبر داد و گفت در این مدت ۱۳ میلیون دلار فرش دستباف صادر شده است.