تداوم درگیریها در خاورمیانه و افت شدید عرضه، بازار جهانی نفت را در مسیر یک کسری بیسابقه ۹۰۰ میلیون بشکهای تا اواخر سال ۲۰۲۶ قرار داده است. با وجود کاهش نسبی تقاضا، بازار تا ماه اکتبر همچنان با کمبود مواجه خواهد بود و جبران این ذخایر تخلیهشده، نیازمند سالها تولید مازاد بر نیاز بازار است.
ساعت 3 بامداد چهارشنبه، مهلت آتشبس دو هفتهای میان تهران و واشنگتن به پایان میرسد و پس از آن سرنوشت بازارهای نفت و انرژی کمابیش مشخص شده بود. باید دید آنچه رئیس آژانس بینالمللی انرژی «بزرگترین بحران انرژی در تاریخ» خوانده، بالاخره به پایان میرسد؟
تحلیلگر بینالمللی حوزه نفت و انرژی گفت: طوفان تازهای در خلیج فارس در حال شکلگیری است؛ جایی که همزمان با ادامه تنشها میان آمریکا، اسرائیل و ایران، قیمت نفت با جهشهای شدید روبهرو شده و ذخایر جهانی در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند.
قیمت نفت که طی دو هفته جنگ علیه ایران از بازه 67 تا 70 دلار به سطح 103 دلار رسیده بود، دادوستدهای هفته جدید معاملاتی را با 3 درصد جهش، روی رقم 106 دلار در هر بشکه آغاز کرد. به این ترتیب، هیچیک از سیاستهای درمانی بازار انرژی از جمله آزادسازی ذخایر جواب نداد تا پایانی باشد بر افسانه اشباع بازار نفت.
افزایش قیمتها در بازار جهانی انرژی امروز نیز ادامه یافت؛ بهطوریکه نفت خام (نفت آمریکا) با رشد بیش از ۶ درصدی ۸۶ دلار را لمس کرد و همزمان قیمت برنت نیز به مرز ۹۰ دلار رسید.
اثر شوکهای نفتی در طول زمان تغییر کرده است. اکنون تحولات سیاسی در کشورهایی که در بازار جهانی نفت سهم کوچکی دارند، منجر به تغییرات محسوس و بلندمدت در قیمت نفت نمیشود و از سوی دیگر کشورهای واردکننده نفت نسبت به پیش از دهه 90 انعطافپذیرتر هستند و میتوانند از ظرفیت مازاد نفت دیگر کشورها یا جایگزینهای نفت استفاده کنند.
مرتضی بهروزیفر، کارشناس نفت و انرژی، در گفتوگو با تجارتنیوز عنوان کرد: سهم ایران در بازارهای جهانی و اقتصاد دنیا به شدت تحلیل رفته است و متاسفانه تقریبا بود و نبود ایران در بازارهای دنیا تاثیر چندانی ندارد. به همین دلیل است که اگر مسالهای میان ایران، آمریکا یا اسرائیل رخ میدهد، تاثیر چندانی در قیمتهای جهانی مشاهده نمیشود. دلیل آن این است که ایران بهویژه در بازار انرژی و همچنین در اقتصاد دنیا، کوچک و بیاثر شده است. در مورد ایران باید گفت صادرات 1.5 میلیون بشکهای در دنیا عددی به حساب نمیآید و حتی از ظرفیت مازاد تولید عربستان نیز کمتر است. یعنی اگر ایران کاملا حذف شود، کافی است عربستان ظرفیت مازاد خود را وارد بازار کند و جای ایران را بدون هیچ مشکلی پر میکند.
اگرچه حجم نفت نامیبیا کمتر از آن چیزی است که حامیانش انتظار داشتند، اما هنوز میتوان تولید روزانهای حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار بشکه را تا اواسط دهه ۲۰۳۰ متصور شد. در مقایسه با گویان، این رقم کمتر است؛ اما در جهانی که حوزههای جدید تولید نفت کمیاب شدهاند، این پیشرفت همچنان مهم است.
قیمت نفت در هفتهای که سپری شد، بهطور عمده با کاهش قیمت روبهرو بوده است. این کاهش قیمت به دلیل ترس از رکود اقتصادی با توجه به تعرفههای ترامپ اتفاق افتاد. با این حال با توجه به سیگنالهای مثبت افزایش تقاضا در چهارشنبه، قیمت نفت اندکی افزایش یافت.
یک کارشناس نفت عنوان کرد: متاسفانه ایران تاکنون نتوانسته متناسب با منابع عظیمی که دارد، ظرفیت تولید خود را افزایش دهد. در نتیجه، ایران در معادلات بازار جهانی نفت تا حد زیادی کنار گذاشته شده است. کشورهای حوزه خلیج فارس ظرفیت مازاد تولیدی دارند که چندین برابر کل صادرات ایران است.
قیمت نفت در معاملات روز چهارشنبه 29 اسفند در بازار آسیا، پس از موافقت روسیه با پیشنهاد رئیسجمهور آمریکا برای توقف موقت حمله مسکو و اوکراین به زیرساختهای انرژی یکدیگر که میتواند به ورود بیشتر نفت روسیه به بازارهای جهانی منجر شود، کاهش یافت.
بیست و پنجمین کنگره جهانی نفت انرژی (WPC Energy) اردیبهشت 1404 در عربستان سعودی و با موضوع «سیرهای به سوی آینده انرژی برای همه / Pathways to an energy future for all» برگزار خواهد شد و شرکت ملی نفت ایران از مقالات ارسالی به این کنگره حمایت خواهد کرد.