قیمت دلار توافقی در معاملات روز سهشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴ به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. رشد قابل توجه قیمت دلار توافقی در کمتر از دو ماه، از نگاه کارشناسان نشانهای از تلاش بانک مرکزی برای کاهش فاصله میان نرخهای ارزی و حرکت تدریجی به سمت تکنرخیشدن دلار است.
بانک مرکزی از 19 بهمن دامنه نوسان قیمت دلار در بازار توافقی ارز را به مثبت و منفی 2 درصد محدود کرده تا نوسانات شدید ارزی را کنترل کند و نرخ را در محدوده مشخصی نگاه دارد. اما این اقدام تا چه میزان در مدیریت بازار ارز موثر است؟ کامران ندری، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با تجارتنیوز تاکید کرده است که این دامنه عملا جنبه نمادین دارد و تاثیر واقعی اندکی بر بازار آزاد میگذارد. او با بیان اینکه آرامش فعلی بازار ارز موقتی است، میگوید که نوسانات ارزی در بازار آزاد، بیشتر تحت تاثیر اخبار سیاسی و انتظارات است.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به تصمیم دولت برای تک نرخی کردن ارز، گفت: همراهی با فعالان اقتصادی وارداتمحور برای تأمین نیازهای ارزی آنان، از اولویتهای اصلی دولت بوده و مصوبات متعددی در این زمینه تصویب شده است.
نايب رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس گفت: دولت چهاردهم با شعار مقابله با رانت و فساد روی کار آمده است و بر همین اساس حذف ارز چندنرخی با اهداف دولت چهاردهم همخوانی دارد و کمک بزرگی به تقویت تولید ملی و ثبات بخشی به اقتصاد خواهد کرد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به حذف ارز ترجیحی و اعطای کالابرگ به مردم گفت: اصلاح نظام ارزی و حمایت از معیشت مردم دو روی یک سکه هستند که اجرای موفق آنها نیازمند عزم جدی دولت و همکاری بخشهای مختلف است. تنها از این طریق میتوان با رشد تولید داخلی و کاهش آسیبهای اقتصادی بیشترین دستاورد را داشت.
طی هفتههای اخیر بالاخره دولت سیاست حذف ارز ترجیحی و حرکت به سمت تکنرخی شدن ارز را در دستور کار قرار داد؛ اقدامی که بسیاری از دولتهای قبل، اراده لازم برای اجرای آن را نداشتند. با این حال اما کارشناسان اقتصادی معقتدند که موفقیت این سیاست، الزامات و شروطی دارد که سیاستگذار باید به آنها توجه کند. در همین راستا، وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصادی معتقد است، تجربه ۱۴ سال گذشته نشان میدهد هر دو رویکرد ارزی در صورت نادیده گرفتن الزامات اجرایی، به شکست منتهی میشوند و سیاست فعلی نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود. او در گفتوگو با تجارتنیوز، همچنین تاکید کرده است که تخصیص ارز ترجیحی به ظهور گروههای نوکیسه وارداتمحور منجر میشود؛ همانطور که تجربه سالهای گذشته نشان داده است.
یک عضو اتاق بازرگانی، سیاست تکنرخی شدن ارز را اقدام مهمی و با انتقاد از چندنرخی بودن ارز در گذشته، آن را سیاستی در جهت تقویت واردات و تضعیف صادرات دانست.
بر اساس دستورالعمل جدید سازمان توسعه تجارت درباره بازگشت ارز صادرکنندگان، قرار شده است، حداقل نرخ بازگشت ارز حاصل از صادرات که در حال حاضر ۶۰ درصد در فرایندهای تجاری است، در ابتدای اسفندماه امسال به ۷۰ درصد و ابتدای خردادماه ۱۴۰۵ به ۸۰ درصد افزایش یابد و تا ابتدای شهریورماه ۱۴۰۵ به ۹۰ درصد برسد. سوال این است که این دست از دستورالعملهای ارزی چه اثری بر سیاست ارز تکنرخی و بازار ارز خواهد داشت. فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی معتقد است اعمال محدودیت، چارچوب و دستورالعمل در این باره، با سیاست تکنرخی شدن ارز که از اهداف دولت است، مغایرت دارد.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی ایران با اشاره به اینکه تک نرخی شدن ارز باعث حرکت زنجیرههای تولید و اقتصاد خواهد شد،گفت که این سیاست نه تنها موجب بیشتر شدن سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی و تولیدی خواهد شد، بلکه توسعه و رشد بنگاه را نیز به دنبال دارد، بنابراین این سیاست باید زودتر از اینها اجرایی میشد.
در ادامه سیاست بانک مرکزی مبنی بر تکنرخی کردن ارز، وبسایت مرکز مبادله ارز و طلا امروز با یک تغییر مهم روبرو بود؛ قیمت اسکناس برای تمامی ارزها از وبسایت این مرکز حذف شد و از این پس، نرخ حواله تنها نرخ ارز است که از طریق این مرکز اعلام میشود.
بازار سهام روز گذشته با خروج سنگین پول حقیقی و افت 35 هزار واحدی شاخص کل بورس روبرو بود. روندی که در نگاه نخست نگرانکننده بهنظر میرسد، اما برخی بازیگران حرفهای این بازار، آن را فرصتی طلایی برای خرید سهام ارزنده و آیندهدار تلقی میکنند. اما این دیدگاه تا چه میزان با واقعیتهای اقتصادی منطبق است و در چنین شرایطی باید سراغ کدام سهمها رفت؟
یک کارشناس اقتصادی با حمایت از سیاست حذف ارز ترجیحی، تاکید کرد که ارز ترجیحی در سالهای گذشته، ضربههای بسیار بزرگی به اقتصاد زد و باعث شد عده زیادی بدون زحمت و فعالیت مولد، به ثروتهای هنگفتی دست یابند.
قیمت دلار که با تغییر رئیس کل بانک مرکزی اندکی آرام گرفته بود، از ابتدای هفته روند صعودی تازهای را آغاز کرده است. مسیری افزایشی که منجر به اعتراض کسبه بازار هم شده است. برخی معتقدند که حذف ارز ترجیحی و رشد قیمت دلار مرکز مبادله، انتظارات تورمی را تشدید کرده و دلار بازار آزاد را به پرواز درآورده است. اما روند افزایشی قیمت دلار قرار است تا چه رقمی ادامه یابد؟ جواد فلاحیان، کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با تجارتنیوز پیشبینی کرده، که دلار ممکن است به 150 هزار تومان برسد. او معتقد است، تکنرخی شدن ارز سیاست مثبتی بوده اما عجولانه اجرا شده است.
رشد بیش از ۴۳ هزار تومانی قیمت دلار حواله در یک روز و گام جدی بانک مرکزی برای تکنرخی شدن قیمت دلار با آغاز به کار رئيس کل جدید بانک مرکزی، موضوع مدیریت ارز و منافع و چالشهای حاصل از این اقدام را بار دیگر در صدر توجه قرار داده است. سجاد بوربور، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با تجارتنیوز معتقد است اگر نرخ جدید ارز بهصورت شناور مدیریت شود و انضباط پولی و بانکی در دستور کار قرار گیرد، میتوان در میانمدت به کاهش نوسانات و ثبات نسبی قیمت دلار در بازار غیررسمی امیدوار بود.
به گفته یک کارشناس صنعت خودرو با کاهش شکاف میان نرخ ارز رسمی و بازار آزاد و تداوم شرایط رکودی در بازار اجرای کامل و هماهنگ سیاست تکنرخی شدن ارز میتواند بلاتکلیفی بازار را کاهش داده و افزایش عرضه و واقعی شدن قیمتها تعدیل قیمت خودرو در بازار آزاد را به دنبال خواهد داشت که همین امر موجب خروج دلالان از چرخه خواهد شد.
با حذف ارز رانتی و جایگزینی دلار با نرخ تالار دوم، بحث همسویی قیمت دلار بازار آزاد و نرخ رسمی بار دیگر به کانون توجه فعالان اقتصادی بازگشته است. علی صادقین، کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با تجارتنیوز گفته است که در صورت نبود شوک سیاسی و تداوم فضای آرام نسبی، امکان کاهش فاصله نرخها و شکلگیری نوعی ثبات زمانی در بازار ارز وجود دارد؛ هرچند پایداری این وضعیت، چالش اصلی سیاستگذار خواهد بود.
با انتصاب عبدالناصر همتی به ریاست بانک مرکزی و تاکید او بر اجرای تدریجی سیاست تکنرخی کردن ارز برای حذف رانت و فساد ارزی، قیمت دلار با پرشهای بلند در تالار دوم مرکز مبادله افزایش یافت و در فاصله کمتر از 10 درصدی از قیمت دلار بازار آزاد قرار گرفت؛ رفتاری که بازار سرمایه را به دلیل واقعیتر شدن سود صادرکنندگان بورسی، نسبت به آینده خوشبین کرد. در همین راستا، امیرعلی امیرباقری، کارشناس بازار سرمایه، بر لزوم تکنرخی شدن ارز تاکید کرد و به تجارتنیوز گفت که این تغییر در بلندمدت به نفع اقتصاد ایران و سودآوری شرکتها خواهد بود. او معتقد است، حذف ارز چندنرخی، برداشتن توموری سرطانی است که دههها در بدن اقتصاد ایران رشد کرده بود.
با توجه به آخرین تصمیم دولت مبنی بر حذف ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی و ارجاع دادن تامین ارز این کالاها به تالار دوم مرکز مبادله (هر دلار بیش از ۱۳۰ هزار تومان)، این سوال مطرح میشود که چرا کالاهای اساسی که ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانیشان حذف شده، مشمول تالار اول مرکز مبادله (هر دلار ۸۴ هزار تومان) نشدهاند؛ بازاری که عمدتا محصولات پتروشیمی و فلزات در آن تامین ارز میشوند.
وزیر اقتصاد گفت: بانک مرکزی نگران این است که اگر بخواهد تصمیمات ناگهانی درباره تک نرخی شدن ارز بگیرد، منجر به تورم و افزایش قیمت کالاها شود و طبیعتا بر آن اساس سعی میکند تدریجی عمل کند.