به گزارش تجارت نیوز، موفقیتهای تیم ملی کرواسی در جام جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲، قهرمانیهای باشگاهها در رقابتهای اروپایی و ظهور نسلهای متوالی از بازیکنان بزرگ، نشان میدهد که توسعه فوتبال تنها به اندازه اقتصاد یا جمعیت کشورها وابسته نیست، بلکه مدیریت، سرمایهگذاری روی استعدادها و ساختار حرفهای نقش تعیینکنندهای دارد.
کرواسی با جمعیتی حدود ۳.۸ میلیون نفر، یکی از کوچکترین کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ است. اقتصاد این کشور پس از استقلال از یوگسلاوی در دهه ۱۹۹۰ مسیر اصلاحات اقتصادی را طی کرد و از سال ۲۰۱۳ عضو اتحادیه اروپا شد.
تولید ناخالص داخلی کرواسی حدود ۸۰ میلیارد دلار است و اقتصاد آن بیشتر بر خدمات، گردشگری، صنایع تولیدی، حملونقل و صادرات متمرکز است. گردشگری یکی از مهمترین موتورهای اقتصادی این کشور محسوب میشود و سالانه میلیونها گردشگر را به سواحل آدریاتیک جذب میکند.
از سوی دیگر، ساختار اقتصادی کرواسی اگرچه در مقایسه با قدرتهای بزرگ اروپایی کوچک است، اما یک ویژگی مهم دارد؛ این کشور توانسته از سرمایه انسانی خود، بهویژه در ورزش، ارزش اقتصادی ایجاد کند. فوتبال برای کرواسی تنها یک رشته ورزشی نیست، بلکه بخشی از هویت ملی و یکی از مهمترین ابزارهای معرفی کشور در جهان است.
اهمیت فوتبال در کرواسی
فوتبال کرواسی پس از استقلال در سال ۱۹۹۱ مسیر رشد سریعی را آغاز کرد. فدراسیون فوتبال کرواسی (HNS) با ایجاد ساختارهای استعدادیابی و تمرکز بر فوتبال پایه، توانست نسلی از بازیکنان باکیفیت را تولید کند. اولین حضور کرواسی در جام جهانی در سال ۱۹۹۸ یک شگفتی بزرگ بود؛ تیمی که با ستارههایی مانند داوور شوکر توانست به مقام سوم جهان برسد. این موفقیت آغاز دورهای جدید برای فوتبال کرواسی بود.
اوج موفقیت فوتبال کرواسی در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه رقم خورد؛ جایی که این تیم با وجود جمعیت کم، به فینال جام جهانی رسید و عنوان نایبقهرمانی جهان را کسب کرد. چهار سال بعد در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز کرواسی دوباره به جمع چهار تیم برتر جهان رسید. این موفقیتها ارزش برند فوتبال کرواسی را افزایش داد و نشان داد مدل توسعه این کشور توان رقابت با اقتصادهای بزرگ فوتبال جهان را دارد.
تولید بازیکن در لیگ کرواسی
لیگ فوتبال کرواسی با نام یا لیگ برتر کرواسی شناخته میشود. این لیگ از نظر درآمد و ارزش اقتصادی با لیگهای بزرگ اروپا مانند انگلیس، اسپانیا یا آلمان قابل مقایسه نیست، اما یک ویژگی مهم دارد؛ تولید بازیکن. باشگاههایی مانند دینامو زاگرب، هایدوک اسپلیت و رییکا بیشتر از آنکه بر درآمدهای کلان داخلی تکیه کنند، بر توسعه آکادمی و فروش بازیکن به باشگاههای بزرگ اروپایی تمرکز دارند.
باشگاه دینامو زاگرب مهمترین نمونه اقتصادی فوتبال کرواسی است. این باشگاه طی دو دهه گذشته تعداد زیادی بازیکن بزرگ به فوتبال اروپا معرفی کرده است؛ بازیکنانی مانند لوکا مودریچ، یوشکو گواردیول، متئو کواچیچ و مارسلو بروزوویچ بخشی از خروجی سیستم توسعه بازیکن کرواسی هستند. درآمد حاصل از انتقال بازیکنان یکی از مهمترین منابع اقتصادی باشگاههای کرواسی محسوب میشود.
مدل اقتصادی فوتبال بر پایه صادرات استعداد
مدل اقتصادی فوتبال کرواسی بیشتر بر «اقتصاد صادرات استعداد» بنا شده است. برخلاف لیگهای ثروتمند که از حق پخش تلویزیونی و قراردادهای تجاری میلیاردی درآمد دارند، باشگاههای کرواسی با تولید بازیکن، ارزش ایجاد میکنند. این مدل باعث شده فوتبال به یکی از معدود بخشهای اقتصاد کرواسی تبدیل شود که توان تولید درآمد ارزی دارد.
با این حال، فوتبال کرواسی با چالشهایی نیز مواجه است. محدود بودن بازار داخلی، جمعیت کم، درآمد پایینتر لیگ نسبت به کشورهای بزرگ اروپایی و وابستگی به فروش بازیکن از مهمترین مشکلات هستند. بسیاری از باشگاهها برای بقا مجبورند هر سال بهترین بازیکنان خود را به لیگهای ثروتمندتر منتقل کنند.
از نظر زیرساخت، کرواسی در سالهای اخیر تلاش کرده امکانات ورزشی خود را ارتقا دهد. با وجود موفقیتهای بزرگ تیم ملی، زیرساختهای فوتبال این کشور هنوز در سطح قدرتهای بزرگ اروپا نیست. موضوع ورزشگاه ملی و توسعه امکانات تمرینی همچنان یکی از مباحث مهم سیاستگذاری ورزشی کرواسی محسوب میشود.
پیوند فوتبال و گردشگری
یکی از نکات مهم درباره کرواسی، ارتباط میان فوتبال و گردشگری است. موفقیتهای تیم ملی باعث افزایش شناختهشدن برند کشور در جهان شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند فوتبال کرواسی بهعنوان یک ابزار «برندسازی ملی» عمل کرده و به معرفی این کشور در بازار گردشگری جهانی کمک کرده است. کشوری که پیش از این بیشتر با طبیعت و سواحل خود شناخته میشد، اکنون با نام بازیکنانی مانند مودریچ و موفقیتهای تیم ملی نیز شناخته میشود.
اقتصاد رسانه و هواداری فوتبال در کرواسی
اقتصاد رسانه و هواداری فوتبال کرواسی نیز در حال توسعه است. حضور بازیکنان بزرگ در باشگاههای اروپایی، موفقیت تیم ملی و رشد شبکههای اجتماعی باعث شده جامعه هواداری کرواسی فراتر از مرزهای این کشور گسترش یابد. این ظرفیت میتواند در آینده برای توسعه فروش محصولات، محتوای دیجیتال و درآمدهای هواداری مورد استفاده قرار گیرد.
فوتبال زنان در کرواسی
فوتبال زنان نیز در کرواسی نسبت به گذشته مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. با سیاستهای توسعهای یوفا و فیفا، سرمایهگذاری در فوتبال زنان میتواند فرصتهای جدیدی برای رشد مشارکت ورزشی و ایجاد بازارهای جدید اقتصادی ایجاد کند.
مقایسه کرواسی و ایران
مقایسه کرواسی با ایران نکات جالبی دارد. ایران با جمعیت بیش از ۸۰ میلیون نفر، بازار داخلی بسیار بزرگتری دارد و از نظر تعداد هوادار، ظرفیت اقتصادی بالایی دارد. اما کرواسی در حوزههایی مانند توسعه آکادمی، صادرات بازیکن، ارتباط با بازار اروپا و تبدیل فوتبال به برند ملی عملکرد موفقتری داشته است. مدل کرواسی نشان میدهد حتی کشورهای کوچک میتوانند با تمرکز بر تولید استعداد و مدیریت حرفهای، در اقتصاد جهانی فوتبال اثرگذار شوند.
مهمترین درس کرواسی برای ایران این است که فوتبال موفق فقط با تعداد زیاد هوادار یا منابع مالی بزرگ ساخته نمیشود؛ بلکه نیازمند یک زنجیره کامل از استعدادیابی، آموزش مربی، مدیریت باشگاه، بازار انتقال بازیکن، رسانه و برندینگ است.
کرواسی امروز نمونهای از کشوری است که فوتبال را از یک فعالیت ورزشی به یک دارایی اقتصادی و سرمایه ملی تبدیل کرده است. موفقیت این کشور نشان میدهد در اقتصاد ورزش، کیفیت مدیریت و مدل توسعه میتواند محدودیتهای جمعیتی و مالی را جبران کند.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
