به گزارش تجارت نیوز، «فعلاً در دادهها هیچ نشانهای دیده نمیشود که هوش مصنوعی شغل کسی را گرفته باشد»؛ این را کوین هَسِت، مشاور کاخ سفید، در ۱۱ مه گفت. اما شاید بد نباشد این حرف را به دانشجویان نسل ۲۰۲۶ آمریکا هم بگویند. به گفته یکی از استادان، وضعیت بازار کار برای فارغالتحصیلان «تیرهوتار» است. در نگاه بسیاری، متهم اصلی هوش مصنوعی است. در یک مراسم فارغالتحصیلی در فلوریدا، وقتی سخنران به هوش مصنوعی اشاره کرد، با هو شدن حاضران روبهرو شد. بیدلیل هم نبود؛ بررسی اکونومیست نشان میدهد هوش مصنوعی احتمالاً واقعاً به چشمانداز شغلی بعضی فارغالتحصیلان ضربه زده است.
مدرک دانشگاهی دیگر مثل گذشته سپر محکمی در برابر بیکاری نیست. حالا احتمال بیکار بودن فارغالتحصیلان تازهکار حتی از متوسط کل نیروی کار آمریکا هم بیشتر شده است. این نسل تازه هم حالوهوای چندان امیدوارکنندهای ندارد. کمتر از یکپنجم آنها فکر میکنند الان زمان خوبی برای پیدا کردن یک شغل مناسب است؛ پایینترین سطح از سال ۲۰۱۳ تا امروز، و بهمراتب کمتر از کل آمریکاییها که این رقم در میانشان بیش از یکچهارم است. از طرف دیگر، استخدام در خود دانشگاهها هم افت کرده است. آگهیهای شغلی در Handshake، پلتفرم جستوجوی کار برای دانشجویان، نسبت به اوج سال ۲۰۲۲ حدود ۵۰ درصد کاهش یافتهاند.
خیلیها انگشت اتهام را به سمت هوش مصنوعی گرفتهاند. بیش از نیمی از کارفرمایان گفتهاند به جایگزین کردن نیروهای تازهکار با این فناوری فکر کردهاند. نظرسنجی تازهای از مؤسسه سیاستگذاری مدرسه کندی هاروارد هم نشان میدهد بیش از نیمی از جوانان آمریکایی، هوش مصنوعی را تهدیدی برای آینده شغلی خود میدانند.
اما اقتصاددانها در این باره همنظر نیستند. مقالهای از اریک برینیولفسون از دانشگاه استنفورد و همکارانش که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، وضعیت اشتغال جوانان را در مشاغلی بررسی کرد که بیشتر در معرض هوش مصنوعیاند؛ مثل توسعه نرمافزار. نتیجه این بود که اشتغال در این حوزهها ۱۶ درصد بیشتر از حوزههای کمتماس با هوش مصنوعی کاهش یافته است. با این حال، مقالهای دیگر از زانا ایسنکو و فابین کورتو میله، دو اقتصاددان گوگل، این برداشت را زیر سؤال میبرد. آنها نشان دادند افت آگهیهای شغلی در مشاغل در معرض هوش مصنوعی، برای کارکنان ارشد هم تقریباً به همان شدت نیروهای تازهکار بوده است، و جالبتر اینکه این روند حتی پیش از عرضه ChatGPT آغاز شده بود.
مطالعه دیگری از مورگان فرانک از دانشگاه پیتسبورگ و همکارانش هم به نتیجهای مشابه رسید. این تحقیق نشان داد وضعیت بازار کار برای کارکنانی که شغلشان بیشتر در معرض هوش مصنوعی است، بدتر شده؛ اما این روند نیز پیش از ورود ChatGPT آغاز شده بود.
اکونومیست برای روشنتر شدن ماجرا، تحلیل مستقلی انجام داده است. این تحلیل از منبعی کمتر دیدهشده استفاده کرده: ده سال نظرسنجی از فارغالتحصیلان تازهکار که توسط «انجمن ملی کالجها و کارفرمایان» در آمریکا گردآوری شده است. دانشگاههای آمریکایی هر سال از فارغالتحصیلان جدید میپرسند آیا شاغلاند، بیکارند یا وارد تحصیلات تکمیلی شدهاند. اکونومیست با استفاده از این پاسخها، نتایج بازار کار را در رشتههایی با سطوح مختلف مواجهه با هوش مصنوعی، پیش و پس از ظهور مدلهای زبانی بزرگ، با هم مقایسه کرده است.
نتیجه جالب توجه است. فارغالتحصیلان رشتههایی که بیشتر در معرض هوش مصنوعیاند، افتی بهمراتب شدیدتر را تجربه کردهاند. بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، در رشتههای کمتماس با هوش مصنوعی—مثل آموزش، فلسفه و مهندسی عمران—نرخ اشتغال تماموقت بهطور متوسط فقط ۱.۵ واحد درصد کاهش یافت. اما در رشتههای بسیار در معرض هوش مصنوعی—از جمله علوم کامپیوتر، مهندسی کامپیوتر و علم اطلاعات—این افت به ۶.۶ واحد درصد رسید.
اکونومیست این آمار را برای رشتههای بسیار در معرض هوش مصنوعی، با استفاده از دادههای ۱۳ دانشگاه، تا کلاس فارغالتحصیلی ۲۰۲۵ هم بهروزرسانی کرده است. نتیجه نشان میدهد این روند همچنان ادامه داشته است. نرخ اشتغال تماموقت در این رشتهها ظرف سه سال از نزدیک ۷۰ درصد به ۵۵ درصد سقوط کرده؛ و نکته مهم اینجاست که این سه سال، همان دوره پس از عرضه ChatGPT در سال ۲۰۲۲ بودهاند. پیش از آن، این نرخ تقریباً ثابت مانده بود.
دانشجویان هم بیتفاوت نماندهاند. دادههای «مرکز ملی پایش دانشجویان» نشان میدهد ثبتنام در مقطع کارشناسی رشته علوم کامپیوتر در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. در رشته «برنامهنویسی کامپیوتر» که بیشتر بر مهارتهای عملی کدنویسی تمرکز دارد تا مباحث نظری، این افت حتی به ۲۶ درصد رسیده است.
خود ماهیت کار فارغالتحصیلان علوم کامپیوتر هم در حال تغییر است. حالا زمان کمتری صرف نوشتن مستقیم کد میشود و سهم بیشتری از کار به طراحی و سازماندهی سیستمهای نرمافزاری در سطحی بالاتر اختصاص پیدا میکند. لانا یاروش، مدیر دوره کارشناسی علوم کامپیوتر در دانشگاه مینهسوتا، میگوید نگرانی دانشجویان را کاملاً درک میکند. به گفته او، «تغییر همیشه سخت است. اما علوم کامپیوتر حوزهای است که در آن، همهچیز همیشه در حال تغییر است».
ترجمه از اکونومیست
