به گزارش تجارت نیوز، در روزهای گذشته رئیس انجمن صنفی کارگران باربر شهر تهران در تشریح وضعیت این کارگران با تأکید بر جداییناپذیری معیشت این قشر از دیگر اقشار جامعه به جای خالی حمایتهای بیمهای و امنیت شغلی در زندگی آنها اشاره کرد. کاظم احمدیان گفت: «مشکل اصلی و اساسی کارگران باربر، نه نبود کار، بلکه فقدان حمایت بیمهای است. متأسفانه نه سازمان تأمین اجتماعی، نه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نه وزیر کار و نه حتی رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، هیچکدام بهطور جدی به فکر کارگران باربر بازار نیستند.»
به این ترتیب میتوان ادعا کرد که کارگران باربر در بازارهای شهری، از بازارهای سنتی گرفته تا مراکز عمدهفروشی و میدانهای بار، یکی از نامرئیترین گروههای شاغل در اقتصاد شهری محسوب میشوند. مردانی که از ساعات اولیه صبح تا پاسی از شب، با چرخهای دستی یا بر دوش خود بارهایی سنگین را جابهجا میکنند و ستون فقرات اقتصاد خرد بازار را شکل میدهند، اما سهمی از حداقلهای حمایت اجتماعی ندارند. آنها نه قرارداد کاری دارند، نه امنیت شغلی و نه بیمهای که در صورت بیماری، حادثه یا ازکارافتادگی پناهشان باشد. سکوتی سنگین سالهاست بر وضعیت این کارگران حاکم شده؛ سکوتی که هر بار با وعدههای کوتاهمدت مسئولان شکسته میشود، اما در عمل تغییری در زندگی آنها ایجاد نمیکند.
حمل بارهای چند ده کیلویی در مسیرهای ناهموار، پلهها، رمپها و انبارهای غیراستاندارد، فشار مداومی را به بدن کارگران باربر وارد میکند
حکایت بسیاری از کارگران باربر در بازار مانند هم مسلکانشان در عرصه ساخت و ساز است. همانطور که کارگران ساختمانی سالهاست بدون حمایت سازمانهای بیمهگر امرار معاش میکنند و تا وقتی زنده و سالم باشند میتوانند چرخ زندگی را هر چند به سختی بگردانند، کارگران باربر در بازارها نیز از همین مشکل رنج میبرند. آنها با تمام سختی و مشکلات برای تامین معاش خود و خانوادهشان تلاش میکنند اما از هیچ حمایتی برخوردار نیستند و عموما خبری هم از امنیت شغلی در عرصه فعالیتشان نیست.
باربری در بازار شغلی است که سختی آن کمتر از کار ساختمانی نیست. حمل بارهای چند ده کیلویی در مسیرهای ناهموار، پلهها، رمپها و انبارهای غیراستاندارد، فشار مداومی را به بدن این کارگران وارد میکند. بسیاری از آنها از سنین جوانی وارد این کار شدهاند و پیش از رسیدن به میانسالی، با دردهای مزمن زانو، دیسک کمر، آرتروز گردن و آسیبهای عضلانی دستوپنجه نرم میکنند. با این حال، نبود بیمه درمانی و اجتماعی باعث شده حتی مراجعه به پزشک برایشان به یک تصمیم پرهزینه و گاه غیرممکن تبدیل شود.
قانون هست، اراده اجرایی نیست / کارگران باربر بازار سالهاست در حاشیه سیاستگذاریهای حوزه کار و تأمین اجتماعی قرار دارند
بهروز تجلی، فعال کارگری در اینباره به تجارتنیوز میگوید: کارگران باربر بازار سالهاست در حاشیه سیاستگذاریهای حوزه کار و تأمین اجتماعی قرار دارند. بارها وعده داده شده که این گروه ذیل بیمههای مشاغل سخت و زیانآور یا بیمههای خاص کارگران فصلی و روزمزد قرار بگیرند، اما این وعدهها هیچگاه به مرحله اجرا نرسیده است.
او میافزاید: مشکل اصلی، نبود اراده اجرایی است، نه فقدان قانون. قوانین موجود ظرفیت پوشش بیمهای این کارگران را دارند، اما دستگاههای مسئول حاضر به پذیرش بار مالی و اجرایی آن نیستند.
این فعال کارگری تاکید میکند: کارگران باربر نه کارفرمای مشخصی دارند و نه تشکل قدرتمندی که بتواند مطالبات آنها را پیگیری کند. همین موضوع باعث شده در معادلات تصمیمگیری، صدای آنها شنیده نشود.
تجلی در پایان هشدار میدهد: بیتوجهی به وضعیت این کارگران، بهمرور آنها را به سمت فقر مزمن، ناتوانی جسمی و حذف کامل از بازار کار سوق میدهد؛ مسیری که در نهایت هزینههای اجتماعی آن به کل جامعه تحمیل خواهد شد.
نظام بیمهای کارفرما محور طراحی شده است / عدم بیمهبودن کارگران باربر، در صورت بروز حادثه یا ازکارافتادگی، بار مالی سنگینی را به خانواده آنها و در نهایت به نهادهای حمایتی تحمیل میکند
از منظر بیمهای نیز، وضعیت کارگران باربری بازار یکی از خلأهای جدی نظام تأمین اجتماعی است.
عاطفه نوری، کارشناس بیمه، با اشاره به ساختار فعلی بیمهها به تجارتنیوز میگوید: نظام بیمهای کشور بیش از آنکه بر شغلمحور بودن استوار باشد، کارفرمامحور طراحی شده است. به این معنا که بیمهشدن افراد منوط به وجود یک کارفرمای مشخص است که سهم بیمه را پرداخت کند.
او میافزاید: در مشاغلی مانند باربری بازار رابطه کارگر و کارفرما شفاف نیست یا بهصورت روزمزد و پراکنده شکل میگیرد، این ساختار عملاً کارگران را از بیمه محروم میکند.
این کارشناس بیمه توضیح میدهد: بیمههای اختیاری و مشاغل آزاد میتوانستند راهکاری برای پوشش این گروه باشند، اما هزینه بالای حق بیمه و سطح پایین درآمد کارگران باربر باعث شده استقبال چندانی از این گزینهها نشود. وقتی یک کارگر باربر باید بخش قابلتوجهی از درآمد ناپایدار خود را صرف پرداخت حق بیمه کند، طبیعی است که اولویت را به تأمین معاش روزانه بدهد، نه آیندهای نامعلوم.
نوری همچنین به نکته مهمی اشاره میکند و میگوید: عدم بیمهبودن این کارگران، در صورت بروز حادثه یا ازکارافتادگی، بار مالی سنگینی را به خانواده آنها و در نهایت به نهادهای حمایتی تحمیل میکند.
این کارشناس میافزاید: پیشگیری از این وضعیت از طریق بیمهکردن کارگران، بهمراتب کمهزینهتر از مدیریت پیامدهای اجتماعی آن در آینده است.
بیتوجهی به وضعیت کارگران باربر، عمیقتر شدن شکافهای اجتماعی / حمایتهای قانونی و بیمهای، این کارگران را در برابر سوءاستفادههای مختلف آسیبپذیر کرده است
بیتوجهی به وضعیت کارگران باربر، تنها یک مسئله فردی یا صنفی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی گستردهای دارد. کارگرانی که در اثر فشار کاری دچار آسیبهای جسمی میشوند و توان ادامه کار را از دست میدهند، بدون بیمه و مستمری، به جمع بیکاران پنهان یا نیازمندان کمکهای خیریه اضافه میشوند. این چرخه فقر، نهتنها کرامت انسانی آنها را خدشهدار میکند، بلکه شکافهای اجتماعی را نیز عمیقتر میسازد.
از سوی دیگر، نبود حمایتهای قانونی و بیمهای، این کارگران را در برابر سوءاستفادههای مختلف آسیبپذیر کرده است. کاهش دستمزد، افزایش ساعات کار بدون ضابطه، نبود ایمنی در محیطهای کاری و حتی برخوردهای تحقیرآمیز، بخشی از واقعیت روزمره کارگران باربر است. فعالان کارگری هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند به شکلگیری نارضایتیهای پنهان و بیاعتمادی عمیق نسبت به نهادهای مسئول منجر شود.
در سالهای اخیر، بارها موضوع بیمه کارگران باربر در اظهارنظرهای رسمی مطرح شده است. وعدههایی درباره ساماندهی باربران بازار، ایجاد بانک اطلاعاتی و تعریف سازوکار بیمهای متناسب با شرایط آنها داده شده، اما در عمل، این وعدهها یا در حد طرح باقی مانده یا در پیچوخم بروکراسی اداری متوقف شدهاند. این فاصله میان وعده و اجرا، اعتماد این کارگران به هرگونه اعلام حمایت جدید را بهشدت کاهش داده است.
