به گزارش تجارت نیوز، کشور کیپ ورد مجمعالجزایری با جمعیتی حدود ۵۲۷ هزار نفر و بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول، با تولید ناخالص داخلی اسمی در حدود ۲.۹۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵، اقتصادی با درآمد سرانه تقریبی ۵,۶۷۱ دلار دارد که در رده کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا طبقهبندی میشود.
بر اساس گزارش بانک جهانی در ژوئن ۲۰۲۵، اقتصاد این کشور با رشد چشمگیر ۷.۳ درصدی در سال ۲۰۲۴، نرخ رشد ۵.۴ تا ۵.۹ درصدی برای سال ۲۰۲۵ پیشبینی میشود؛ نرخ تورم نیز پایین و حدود ۲ درصد گزارش شده است.
در چنین ساختاری، فوتبال در کیپ ورد صرفا یک صنعت ورزشی تفننی نیست، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای «برندسازی ملی، ارتقای دیپلماسی عمومی و خلق ارزشهای اقتصادی غیرمستقیم» محسوب میشود. این در شرایطی است که محدودیتهای ناشی از جمعیت اندک و اقتصاد متکی بر خدمات (بهویژه گردشگری) باعث شده که دستاوردهای ورزشی، بهویژه نخستین صعود تاریخی به جام جهانی، به سرمایهای بیبدیل برای ارتقای وجهه بینالمللی کشور تبدیل شود.
ساختار اقتصاد کلان و اثر آن بر ورزش
اقتصاد کیپ ورد عمدتا بر پایه خدمات (بهویژه گردشگری)، حملونقل و کشاورزی محدود شکل گرفته است. بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول (IMF) در سال ۲۰۲۵، نرخ بیکاری به ۱۰.۳ درصد و نرخ فقر به ۱۵ درصد کاهش یافته است.
با این حال، اقتصاد این کشور با چالشهایی مانند وابستگی شدید به گردشگری (که آن را در برابر شوکهای خارجی آسیبپذیر میکند) و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی (که طبق تحلیل IMF در منطقه با ریسک بالا ارزیابی میشود) مواجه است.
اگرچه سهم مستقیم ورزش در تولید ناخالص داخلی ناچیز است، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق «برندینگ ملی»، «جذب اسپانسرهای بینالمللی»، «افزایش جذابیت گردشگری» و «صادرات استعداد» رو به افزایش است. مقامات ارشد این کشور پیشبینی کردهاند در صورت ادامه اصلاحات ساختاری، طی ۱۰ سال آینده کیپ ورد به کشوری با درآمد بالا تبدیل شود و ورزش میتواند یکی از موتورهای این جهش باشد.
صعود تاریخی و تضمین درآمد ۹ میلیون دلاری
مهمترین رویداد در تاریخ اقتصاد ورزش کیپ ورد، صعود این کشور به مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ است. بر اساس گزارش رسانه رسمی «آ سمانا» در مارس ۲۰۲۶، کیپ ورد با پیروزی ۳-۰ برابر اسواتینی در آخرین دیدار مرحله مقدماتی، حضوری تاریخی در نخستین تورنمنت ۴۸ تیمی جام جهانی تضمین کرد.
بر اساس اعلام شورای فیفا در نشست دوحه، صندوق جوایز این دوره با ۵۰ درصد افزایش نسبت به دوره قبل، به ۷۲۷ میلیون دلار رسیده است. از این مبلغ، ۶۵۵ میلیون دلار مستقیما به تیمهای شرکتکننده تعلق میگیرد.
بر اساس ساختار توزیع جوایز، تیمهای رده ۳۳ تا ۴۸ (که کیپ ورد به عنوان یکی از تیمهای گروه H در کنار اسپانیا، عربستان سعودی و اروگوئه در این رده قرار دارد) حداقل ۹ میلیون دلار جایزه نقدی تضمین شده دریافت خواهند کرد.
این رقم برای اقتصادی با تولید ناخالص داخلی ۲.۹ میلیارد دلاری، معادل ۰.۳۱ درصد از تولید ناخالص داخلی سالانه کشور است و یک درآمد ارزی مهم و ناگهانی برای فدراسیون فوتبال و دولت محسوب میشود. ضمن این که در صورت صعود به مراحل بالاتر، این مبلغ میتواند تا ۱۱، ۱۵، ۱۹، ۲۷، ۲۹، ۳۳ و در نهایت ۵۰ میلیون دلار (قهرمانی) افزایش یابد.
بازار تجهیزات ورزشی؛ رشدی انفجاری
افزون بر این، یکی از شاخصهای عینی توسعه اقتصاد ورزش در کشور کیپ ورد، رشد چشمگیر بازار کالاهای ورزشی است. دادههای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد این بازار وارد فاز رشدی بیسابقه شده است:
– کالاهای ورزشی (Sporting Goods): نرخ رشد مرکب سالانه این بازار بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ معادل ۴۶.۰۷ درصد بوده است. نرخ رشد سالانه از ۲۰۲۳ به ۲۰۲۴ نیز ۵.۸۱ درصد گزارش شده است. عمده واردات این کالاها از کشورهای آلمان، قبرس، پرتغال، ترکیه و اسپانیا صورت میگیرد.
– توپهای ورزشی (Ball Sports Goods): بازار توپهای ورزشی (شامل توپ فوتبال، بسکتبال، تنیس و گلف) در همین دوره نرخ رشد مرکب سالانه ۲۷.۰۲ درصدی را تجربه کرده است؛ و پنج کشور عمده صادرکننده توپ ورزشی به کیپ ورد عبارتند از پرتغال، چین، اسپانیا، مصر و آلمان میباشند.
– تجهیزات ورزشی تیمی (Team Sports): واردات تجهیزات ورزشی تیمی نیز عمدتا از پرتغال، ایتالیا، سنگال، آلمان و اسپانیا انجام میشود.
این آمار نشان میدهد علاقه به ورزشهای تیمی و بهویژه فوتبال، به یک تقاضای اقتصادی پایدار تبدیل شده و سبد مصرفی خانوارها و سرمایهگذاری در تجهیزات ورزشی در حال گسترش است.
مدل درآمدزایی باشگاهها و فدراسیون
این گزارش میافزاید: بازار باشگاههای فوتبال کیپ ورد هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. بر اساس گزارشهای تحقیقاتی، درآمد باشگاههای این کشور عمدتا از چند منبع تامین میشود:
- فروش بلیت و مهماننوازی شرکتی (Ticket and Corporate Hospitality Sales)
- سهم درآمد پخش تلویزیونی (Television Relay Revenue Share)
- اسپانسرشیپ (Sponsorship)
- سایر درآمدهای تجاری (Other Business Receipts)
با این حال، لیگ داخلی کیپ ورد از نظر مالی فاصله قابل توجهی با استانداردهای بینالمللی دارد و باشگاهها برای بقا و توسعه به شدت به فروش بازیکن به بازارهای خارجی بهویژه پرتغال، اسپانیا و فرانسه وابسته هستند. این در شرایطی است که صعود به جام جهانی ۲۰۲۶، فرصتی بینظیر برای فدراسیون فوتبال این کشور ایجاد کرده تا بتواند قراردادهای اسپانسرشیپ جدیدی منعقد کند.
تیم ملی؛ موتور محرک برند ملی
تیم ملی کیپ ورد به «کوسههای آبی» معروف است، که مهمترین نماد ورزشی این کشور محسوب میشود. حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ و قرعهکشی در گروه H همراه با اسپانیا (قهرمان سابق جهان)، اروگوئه (قهرمان دو دوره) و عربستان سعودی، بالاترین سطح را برای این کشور کوچک آفریقایی به ارمغان آورده است.
از سوی دیگر، اثر اقتصادی تیم ملی بیش از هر چیز از مجرای «ارتقای تصویر بینالمللی کشور»، «جذب گردشگران ورزشی»، «افزایش ارزش تجاری بازیکنان» و «جلب توجه اسپانسرهای جهانی» شکل میگیرد. دولت این کشور پیش از این نیز بر اهمیت اصلاحات ساختاری در بخشهای انرژی، حملونقل و جذب سرمایهگذاری برای رسیدن به رشد اقتصادی ۱۰ تا ۱۲ درصدی تأکید کرده است و حالا فوتبال میتواند به عنوان یک ابزار دیپلماسی عمومی قدرتمند، این مسیر را تسریع کند.
اقتصاد هواداری و گردشگری ورزشی
اقتصاد هواداری در کیپ ورد عمدتا ماهیت اجتماعی دارد تا تجاری. با این حال، حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ میتواند جریانهای موقت گردشگری ورزشی را تقویت کند. انتظار میرود هواداران کیپ وردی ساکن در ایالات متحده، اروپا و خود مجمعالجزایر، با سفر به شهرهای میزبان (که احتمالا در سواحل شرقی آمریکا خواهد بود) هزینههای قابل توجهی برای سفر، اقامت و کالاهای ورزشی انجام دهند.
از سوی دیگر، صادرات بازیکنان کیپ وردی به لیگهای اروپایی که بسیاری از آنها اصالتا اهل این کشور هستند یا در آکادمیهای پرتغال پرورش یافتهاند، جریان ارزآوری مستمری را ایجاد کرده است که آمار دقیقی از آن در دست نیست؛ اما به طور محسوسی بر معیشت خانوادهها و اقتصاد محلی تاثیر میگذارد.
کیپ ورد؛ الگوی اقتصاد ورزش در مقیاس بسیار کوچک
اقتصاد فوتبال کیپ ورد نمونهای از یک مدل «جهش اقتصادی مبتنی بر رویدادهای بزرگ ورزشی» در کشورهای کوچک و جزیرهای است. در شرایطی که اقتصاد کلان کشور با وابستگی به گردشگری و ریسک بدهی مواجه است، صعود به جام جهانی به یکی از مهمترین رویدادهای اقتصادی و رسانهای تاریخ این کشور تبدیل شده است.
مهمترین عوامل موفقیت این مدل، ترکیب سه عنصر کلیدی است: «استفاده از دیاسپورا و بازیکنان دو ملیتی»، «ارتباط نزدیک با ساختار فوتبال اروپا (بهویژه پرتغال)» و «بهترین زمانبندی ممکن برای بهرهگیری از افزایش ۵۰ درصدی جوایز فیفا».
در نهایت، تجربه کیپ ورد نشان میدهد حتی با جمعیتی کمتر از ۵۳۰ هزار نفر و تولید ناخالص داخلی زیر ۳ میلیارد دلار، اگر صنعت فوتبال بتواند به بزرگترین رویداد ورزشی جهان راه یابد، میتواند به یکی از موثرترین ابزارهای «برندسازی ملی، خلق ثروت ناگهانی و جلب توجه جهانی» تبدیل شود. چالش اصلی اکنون برای این کشور، سرمایهگذاری مجدد عواید ۹ میلیون دلاری جام جهانی در زیرساختهای پایدار ورزشی و گردشگری است تا از این جهش تاریخی حداکثر استفاده را ببرد.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
