به گزارش تجارت نیوز، وبگاه ژئوپلتیکال مانیتور با انتشار یادداشتی نوشت: پروژه «جزیره بزرگ نیکوبار» هند طی چند هفته گذشته بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. این پروژه ترکیبی از توسعه بندری، زیرساخت‌های غیرنظامی و راهبرد نظامی است. جزیره بزرگ نیکوبار در مجمع‌الجزایر آندامان و نیکوبار، میان میانمار و اندونزی، قرار دارد و جنوبی‌ترین جزیره این زنجیره به شمار می‌رود. این مجمع‌الجزایر به تنگه مالاکا، که پس از تنگه هرمز دومین گلوگاه بزرگ تجارت نفت جهان است، نزدیک است.
درباره پروژه نیکوبار
این وبگاه در ادامه آورد: هند در چارچوب این پروژه قصد دارد مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها را ایجاد کند؛ از جمله یک مرکز ترانشیپمنت (انتقال کالا از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر)، فرودگاه غیرنظامی و نظامی، نیروگاه‌های گاز و خورشیدی و همچنین یک شهر جدید. البته جزایر آندامان و نیکوبار هم‌اکنون میزبان فرماندهی نظامی مشترک سه‌گانه متشکل از نیروی زمینی، دریایی و هوایی هند هستند و زیرساخت‌های جدید لایه‌ای پایدارتر به این مجموعه موجود اضافه خواهند کرد. قرار است این پروژه در سه مرحله و تا سال ۲۰۴۷ تکمیل شود و هزینه اجرای آن بین ۹ تا ۱۱ میلیارد دلار برآورد شده است.
پروژه بزرگ نیکوبار از سوی احزاب سیاسی داخلی هند به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. رسانه‌های بین‌المللی نیز درباره آن ابراز تردید کرده‌اند. مهم‌ترین پرسش‌ها به توجیه‌پذیری اقتصادی مرکز ترانشیپمنت، پیامدهای زیست‌محیطی پروژه و تاثیرش بر جمعیت محلی مربوط می‌شود. دولت هند در پاسخ از طرح خود دفاع کرده و به تایید آن از سوی «دادگاه ملی سبز» استناد کرده است. نکته قابل‌توجه اینکه توضیحات رسمی منتشرشده از سوی دفتر اطلاعات مطبوعاتی دولت هند، فضای قابل‌توجهی را به نگرانی‌های زیست‌محیطی اختصاص داده است.
پشت پرده راهبرد دهلی نو
اهمیت راهبردی این پروژه از منطق اقتصادی و ژئوپلیتیکی آن ناشی می‌شود. مرکز ترانشیپمنت جدید قرار است وابستگی هند به برخی بنادر بزرگ و عمیق منطقه، از جمله کلمبو و سنگاپور، را کاهش دهد. دهلی‌نو پیش‌تر نیز بندر جدید ویزینجام را در ایالت کرالا توسعه داده است. با این حال، رشد اقتصاد هند و افزایش حجم تجارت بین‌المللی این کشور به زیرساخت‌های بیشتری نیاز خواهد داشت. هند از نظر جغرافیایی در موقعیت مناسبی برای جذب بخشی از ترافیک جهانی کانتینری و کشتیرانی میان خاورمیانه و شرق آسیا قرار دارد.
در توسعه بنادر هند، یک مولفه ژئوپلیتیکی نیز وجود دارد. چین طی سال‌های گذشته در امتداد سواحل اقیانوس هند، از شرق آفریقا و پاکستان گرفته تا سریلانکا، بنگلادش و میانمار، به توسعه بنادر پرداخته است. با این حال، در دوره‌ای که وابستگی متقابل اقتصادی به یک ابزار ژئوپلیتیکی تبدیل شده، دهلی‌نو ناچار خواهد بود گزینه‌های جایگزین خود را در منطقه توسعه دهد.
بندر ویزینجام در جنوب، بندر وادهاوان در غرب و پروژه بزرگ نیکوبار در شرق، قرار است نیازهای مناطق مختلف هند را پوشش دهند و با دو طرح «چشم‌انداز دریایی ۲۰۳۰» و «ساگارمالا» همسو هستند؛ طرح‌هایی که توسعه اقتصادی مبتنی بر بنادر را در مرکز راهبرد توسعه هند قرار داده‌اند. بنادر آب‌عمیق می‌توانند موقعیت هند را در آینده اقتصادی منطقه هند ـ آرام تقویت کنند.
اهمیت پروژه پرحاشیه هند
اهمیت ژئوپلیتیکی پروژه بزرگ نیکوبار پس از تحولات مرتبط با ایران بیش از پیش نمایان شده است. تنگه مالاکا شریان حیاتی جریان‌های انرژی و اقتصادی شرق آسیاست. استراتژیست‌های چینی سال‌ها درباره آنچه «معضل مالاکا» نامیده می‌شود، بحث کرده‌اند. پکن برای کاهش وابستگی خود به این تنگه و ایجاد مسیرهای جایگزین برای دسترسی به اقیانوس هند، طرح‌هایی مانند «کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان» (CPEC) و «کریدور اقتصادی چین ـ میانمار» (CMEC) را دنبال کرده است.
پروژه بزرگ نیکوبار، موقعیت راهبردی هند را در نزدیکی ورودی تنگه مالاکا تثبیت می‌کند.
تنگه مالاکا هم مسیر عبور کشتی‌های تجاری چین است و هم برای نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق این کشور اهمیت دارد. کشتی‌های جاسوسی چین نیز به‌طور منظم در اقیانوس هند تردد می‌کنند و محیط عملیاتی منطقه را رصد می‌کنند. ایجاد پایگاه نظامی چین در جیبوتی و توسعه تاسیسات دومنظوره‌ای مانند گوادر، توانایی پکن برای نمایش و اعمال قدرت در اقیانوس هند را افزایش داده است. کشتی‌های جاسوسی چین از مسیر مالاکا نیز برای رصد فعالیت‌های هند، از جمله آزمایش‌های موشکی این کشور، استفاده کرده‌اند.
برای هند، چین یک چالش ساختاری محسوب می‌شود؛ کشوری که اختلاف مرزی حل‌نشده‌ای با آن دارد. با وجود بهبود نسبی روابط در دوره اخیر، چالش چین برای هند همچنان در حال افزایش است. پروژه بزرگ نیکوبار توانایی هند را برای رصد و نظارت بر تنگه مالاکا افزایش خواهد داد. در صورت بروز یک بحران، دهلی‌نو همانند ایران قادر خواهد بود از موقعیت جغرافیایی خود به‌عنوان بخشی از معادله راهبردی استفاده کند.
این پروژه همچنین دامنه نفوذ راهبردی هند را تا اعماق جنوب‌شرق آسیا گسترش خواهد داد و می‌تواند به‌عنوان یک پایگاه عملیاتی پیشرو برای افزایش حضور نظامی هند در منطقه هند ـ آرام عمل کند.
در ژئوپلیتیک اقیانوس هند، استقرار نظامی قدرت‌های بزرگ در جزایر دورافتاده پدیده‌ای معمول است. بریتانیا و آمریکا پایگاه دیه‌گو گارسیا را در اختیار دارند. فرانسه نیز در جنوب‌غرب اقیانوس هند دارای پایگاه‌های نظامی است. استرالیا نیز جزایر کریسمس و کوکوس را در اختیار دارد.
جزیره بزرگ نیکوبار نیز به این مجموعه از پایگاه‌ها و مراکز نظامی خواهد پیوست. در نهایت، برای یک اقتصاد نوظهور، برخورداری از یک پایگاه نظامی در جزیره‌ای دورافتاده، بخشی از الگوی معمول ژئوپلیتیک منطقه‌ای به شمار می‌رود.
