به گزارش تجارت نیوز، بر اساس اعلام سازمان بازرسی، برخی باشگاهها از روشهایی مانند انعقاد قراردادهای دوگانه، تنظیم متممهای ثبتنشده یا پرداخت مبالغ از طریق شرکتهای وابسته و قراردادهای تبلیغاتی، مبالغی بیش از سقف بودجه مصوب را به بازیکنان و مربیان پرداخت کردهاند. موضوعی که نهتنها شفافیت مالی فوتبال را زیر سوال میبرد، بلکه رقابت سالم میان باشگاهها را نیز مخدوش میکند.
بهتازگی این سازمان با ارسال نامهای به مدیران عامل باشگاههای لیگ برتر فوتبال، نسبت به دور زدن سقف بودجه و ثبت قراردادهای غیرشفاف هشدار داده، و تاکید کرده است بر اساس مقررات جاری، تنها قراردادهای ثبتشده در سازمان لیگ معتبر هستند و هرگونه پرداخت خارج از این قراردادها ممنوع است.
در این میان اما یک پرسش مهم مطرح است؛ چرا با وجود قوانین، آییننامهها و نظارتهای متعدد، همچنان شاهد دور زدن سقف بودجه در فوتبال ایران هستیم؟
حفظ انضباط مالی بلندمدت؛ حلقه مفقوده فوتبال ایران
واقعیت این است که مشکل تنها به نبود قانون مربوط نمیشود و فوتبال ایران سالهاست با یک مشکلات این چنینی بهویژه از جنبه ساختاری روبهرو است؛ باشگاههایی که هزینههای بزرگی دارند، اما درآمدهای پایدار و واقعی ندارند.
بر این اساس باید گفت در بسیاری از کشورهای صاحب فوتبال، بخش عمده درآمد باشگاهها از حق پخش تلویزیونی، اسپانسرینگ، فروش بلیت، فروش محصولات هواداری و فعالیتهای تجاری تامین میشود. در ایران اما بسیاری از باشگاهها همچنان وابسته به منابع دولتی، شرکتهای عمومی یا بنگاههای اقتصادی هستند. در چنین شرایطی، مدیران بیشتر به دنبال موفقیت کوتاهمدت ورزشی هستند تا حفظ انضباط مالی بلندمدت!
رقابت شدید برای جذب ستارهها
از سوی دیگر، رقابت شدید برای جذب ستارهها نیز باشگاهها را به سمت دور زدن مقررات سوق میدهد. وقتی یک باشگاه احساس میکند رقیبش با پرداختهای پنهان توانسته بازیکن بهتری جذب کند، انگیزه رعایت قانون کاهش پیدا میکند. بنابراین نتیجه این چرخه معیوب، افزایش غیرواقعی دستمزدها، رشد بدهیها و گسترش بیاعتمادی در بازار فوتبال است.
مشکل اجرای قوانین در فوتبال ایران
نکته مهم اینجاست که فوتبال ایران از کمبود مقررات رنج نمیبرد؛ بلکه مشکل اصلی در اجرای قوانین است. از این رو باید گفت اگر پرداختهای خارج از قرارداد امکانپذیر باشد، اگر قراردادهای جانبی قابل پنهان کردن باشند و اگر مجازاتها با تاخیر یا بدون اثر بازدارنده اعمال شوند، طبیعی است که برخی باشگاهها ریسک تخلف را بپذیرند.
تجربه فوتبال جهان نیز نشان میدهد که برای حل مشکلات فوتبال، صِرف تعیین سقف بودجه کافی نیست. بهعنوان مثال اتحادیه فوتبال اروپا (UEFA) در سالهای اخیر به جای تمرکز صرف بر سقف هزینهها، مقررات پایداری مالی را اجرا کرده است. در این مدل، باشگاهها باید هزینههای خود را با درآمدهای واقعیشان هماهنگ کنند. به بیان ساده، هر باشگاه به اندازه توان اقتصادی خود حق هزینه کردن دارد.
در لیگهای حرفهای آمریکا نیز علاوه بر سقف دستمزد، سازوکارهای دقیق حسابرسی، شفافیت مالی و جریمههای سنگین وجود دارد. در این لیگها تخلف از مقررات میتواند به کسر امتیاز، محرومیت از جذب بازیکن یا جریمههای قابل توجه منجر شود.
راهکارهای برونرفت فوتبال ایران از چالشها
بر این اساس، فوتبال ایران برای عبور از این چالش به چند اقدام اساسی از جمله ثبت تمام قراردادها و پرداختها در یک سامانه شفاف، حسابرسی مستقل باشگاهها، انتشار عمومی اطلاعات مالی، نظارت بر پرداختهای شرکتهای وابسته و اعمال مجازاتهای فوری و بازدارنده برای متخلفان نیاز دارد.
هشدار سازمان بازرسی؛ فرصت اصلاح ساختار مالی فوتبال ایران
در این راستا، هشدار اخیر سازمان بازرسی را باید یک فرصت برای اصلاح ساختار مالی فوتبال دانست. تجربه جهان هم در این زمینه نشان داده است توسعه فوتبال حرفهای بدون شفافیت مالی امکانپذیر نیست. اگر قرار است باشگاههای ایرانی به بنگاههای اقتصادی واقعی تبدیل شوند، راهی جز حرکت به سمت شفافیت، پاسخگویی و انضباط مالی وجود ندارد.
اقتصاد فوتبال از جایی آسیب میبیند که قرارداد واقعی با قرارداد ثبتشده متفاوت باشد. تا زمانی که این فاصله از بین نرود، سقف بودجه بیشتر شبیه یک عدد روی کاغذ خواهد بود تا ابزاری برای مدیریت مالی فوتبال.
از همه مهمتر باید بر این نکته تاکید کرد که تعبیر رویای شفافیت مالی بویژه در حوزه قراردادها در فوتبال دولتی و نیمه دولتی ما، قدری سخت و غیرمحتمل است!
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
