به گزارش تجارت نیوز، «سیالکوت» در پاکستان، شهری است که سالانه دهها میلیون توپ تولید میکند، برای حدود ۶۰ هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده و به یکی از مهمترین مراکز صادرات تجهیزات ورزشی جهان بدل شده است.
این تجربه در حالی شکل گرفته است که فوتبال حتی محبوبترین ورزش پاکستان نیز محسوب نمیشود؛ اما این کشور توانسته با تکیه بر مزیتهای تولیدی و صادراتمحور، سهمی تعیینکننده از بازار جهانی توپ فوتبال را به دست آورد؛ تجربهای که میتواند برای ایران نیز از منظر اقتصاد ورزش و توسعه صنایع ورزشی قابل توجه باشد.
یک روایت 130 ساله!
داستان شکلگیری این صنعت به بیش از ۱۳۰ سال قبل بازمیگردد. بر اساس اسناد تاریخی، در سال ۱۸۸۹ یک سرباز انگلیسی توپ فوتبال آسیبدیده خود را برای تعمیر نزد یک چرمکار محلی در سیالکوت برد. این صنعتگر نهتنها توپ را تعمیر کرد، بلکه با بررسی ساختار آن، نمونهای مشابه ساخت. کیفیت محصول به اندازهای بود که سفارشهای بعدی از سوی ارتش بریتانیا و سپس مشتریان خارجی به این کارگاه کوچک سرازیر شد و همین اتفاق، پایههای صنعتی را بنا گذاشت که امروز به یکی از موفقترین خوشههای تولید تجهیزات ورزشی جهان تبدیل شده است.
طی دهههای بعد، مهارت صنعتگران سیالکوت به تدریج در سطح بینالمللی شناخته شد و از دهه ۱۹۹۰ به بعد، تولید توپهای رسمی مسابقات جام جهانی فوتبال نیز به کارخانههای این شهر سپرده شد. امروز برندهای بزرگی مانند آدیداس، نایکی، پوما و سایر تولیدکنندگان مطرح جهان بخشی از تولید توپهای خود را به کارخانههای سیالکوت واگذار کردهاند.
تولید 70 درصد از توپهای دستدوز فوتبال جهان در سیالکوت
براساس آمار منتشرشده از سوی اتاق بازرگانی سیالکوت و سازمان توسعه بنگاههای کوچک و متوسط پاکستان، سالانه بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون توپ فوتبال در این شهر تولید میشود و حدود ۷۰ درصد از توپهای دستدوز فوتبال جهان در این منطقه ساخته میشود. بیش از هزار واحد تولیدی در این صنعت فعالیت دارند و حدود ۶۰ هزار نفر نیز به صورت مستقیم در این بخش مشغول به کار هستند. علاوه بر این، صادرات توپ فوتبال و سایر تجهیزات ورزشی، سالانه صدها میلیون دلار ارزآوری برای اقتصاد پاکستان به همراه دارد.
البته موفقیت سیالکوت تنها به تولید انبوه محدود نمیشود. این شهر توانسته زنجیره کاملی از تولید مواد اولیه، طراحی، دوخت، چاپ، کنترل کیفیت، بستهبندی و صادرات را در کنار یکدیگر شکل دهد؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینه تولید، امکان رقابت با برندهای جهانی را نیز فراهم کرده است. در واقع، تجربه سیالکوت نشان میدهد توسعه یک خوشه صنعتی تخصصی میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای اقتصاد یک منطقه ایجاد کند.
زنجیره اقتصادی توپ فوتبال
از منظر اقتصادی، بازار جهانی توپ فوتبال بخشی از صنعت بزرگ کالاهای ورزشی است؛ صنعتی که ارزش آن دهها میلیارد دلار برآورد میشود و با توسعه فوتبال پایه، افزایش تعداد باشگاهها، مدارس فوتبال و برگزاری رقابتهای بینالمللی، تقاضا برای آن همچنان رو به افزایش است. در چنین بازاری، تولید توپ فوتبال تنها به یک فعالیت صنعتی محدود نمیشود، بلکه زنجیرهای از اشتغال در حوزههای طراحی، مهندسی، تولید، حملونقل، بازاریابی، تجارت خارجی و خدمات پس از فروش را نیز ایجاد میکند.
ظرفیتهای ایران برای تولید توپ فوتبال
در این میان، ایران نیز از ظرفیتهای قابل توجهی برای ورود به این بازار برخوردار است. وجود صنایع چرم، نساجی، پلیمر و لاستیک، نیروی انسانی متخصص، بازار بزرگ داخلی، موقعیت جغرافیایی مناسب برای صادرات به کشورهای منطقه و هزینه تولید رقابتی، از مهمترین مزیتهایی است که میتواند زمینه توسعه این صنعت را فراهم کند.
با این حال، نبود یک خوشه صنعتی تخصصی، فاصله با استانداردهای بینالمللی، محدودیت در همکاری با برندهای جهانی، مشکلات ناشی از تحریمها، ضعف در بازاریابی صادراتی و کمبود سرمایهگذاری در فناوریهای نوین تولید، از جمله چالشهایی است که مانع حضور پررنگ ایران در این بازار شده است.
کارشناسان اقتصاد ورزش معتقدند اگر سیاستگذاری مناسبی برای توسعه صنعت تجهیزات ورزشی در کشور انجام شود، تولید توپ فوتبال میتواند به یکی از صنایع کوچک اما ارزآور تبدیل شود. تجربه پاکستان نشان میدهد حتی محصولی به ظاهر ساده مانند توپ فوتبال نیز در صورت اتصال به زنجیره ارزش جهانی، میتواند علاوه بر ایجاد هزاران فرصت شغلی، سهم قابل توجهی در صادرات غیرنفتی و توسعه اقتصاد ورزش داشته باشد.
شاید مهمترین درس سیالکوت برای ایران این باشد که موفقیت در اقتصاد ورزش، بیش از آنکه به محبوبیت یک رشته ورزشی وابسته باشد، به نگاه صنعتی، صادراتمحور و حضور در بازارهای جهانی بستگی دارد؛ نگاهی که میتواند از یک کارگاه کوچک، صنعتی جهانی با صدها میلیون دلار گردش مالی ایجاد کند.در صورت انتشار در یک خبرگزاری اقتصادی، میتوان این گزارش را با آمار واردات و صادرات توپ و تجهیزات ورزشی ایران، ظرفیت استانهای مستعد تولید و نظر کارشناسان اقتصاد ورزش تکمیل کرد.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
