به گزارش تجارت نیوز، تورم خرداد ۱۴۰۵ فقط یک عدد ملی نیست؛ نقشهای است از نابرابری جغرافیایی قیمتها در ایران. تازهترین گزارش مرکز آمار نشان میدهد در حالی که تورم سالانه کل کشور به ۶۲ درصد رسیده، فاصله میان استانها به سطح قابل توجهی رسیده است. در صدر جدول، کردستان با تورم سالانه ۷۵.۱ درصد، ایلام با ۷۴.۹ درصد و لرستان با ۷۳.۹ درصد قرار دارند؛ اما در پایین جدول، تهران با تورم سالانه ۵۲ درصد ایستاده است. به این ترتیب، فاصله تورمی میان تهران و کردستان به بیش از ۲۳ واحد درصد میرسد؛ شکافی که نشان میدهد تجربه تورم در کشور بهشدت منطقهای شده است.
در تورم نقطهبهنقطه نیز تصویر مشابهی دیده میشود. ایلام با تورم ۱۱۴.۷ درصدی، کردستان با ۱۱۱.۷ درصد و لرستان با ۱۰۹.۸ درصد بالاترین نرخها را ثبت کردهاند. در مقابل، تهران با ۷۳.۳ درصد، البرز با ۸۰.۵ درصد و اصفهان با ۸۱.۹ درصد پایینترین تورم نقطهای را داشتهاند. تورم ماهانه هم هشدار مهمی دارد؛ ایلام با ۹.۱ درصد، هرمزگان با ۹ درصد و آذربایجان غربی با ۸.۲ درصد داغترین استانهای خرداد بودند. این اعداد نشان میدهد تورم دیگر فقط پدیدهای کلان نیست، بلکه به مسئلهای منطقهای و توزیعی تبدیل شده است.
کردستان، ایلام و لرستان؛ 3 ضلع تورم سالانه
تورم سالانه خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که فشار قیمتها در برخی استانها بسیار شدیدتر از میانگین کشور بوده است. در حالی که تورم سالانه کل کشور ۶۲ درصد اعلام شده، کردستان با نرخ ۷۵.۱ درصد در صدر جدول قرار گرفته است. پس از آن، ایلام با ۷۴.۹ درصد و لرستان با ۷۳.۹ درصد قرار دارند. این سه استان عملاً کانون تورم سالانه خرداد بودهاند و همگی بیش از ۱۱ واحد درصد بالاتر از میانگین کشور ایستادهاند.
در ردههای بعدی نیز خراسان شمالی با ۷۲.۳ درصد، مرکزی با ۷۲ درصد، آذربایجان غربی با ۷۱ درصد، چهارمحال و بختیاری با ۷۰.۵ درصد و کرمانشاه با ۷۰.۳ درصد دیده میشوند. این ترکیب نشان میدهد که بخش مهمی از استانهای غربی و برخی استانهای کمتر برخوردار، تورمی بالاتر از میانگین ملی را تجربه کردهاند.
در نقطه مقابل، تهران با تورم سالانه ۵۲ درصد پایینترین نرخ کشور را دارد. پس از تهران، اصفهان با ۵۹.۶ درصد، گیلان با ۵۹.۷ درصد، قم با ۵۹.۸ درصد و البرز با ۶۰.۳ درصد قرار گرفتهاند. بنابراین، شکاف تهران و کردستان فقط یک اختلاف آماری نیست؛ نشانهای از آن است که تورم در مناطق مختلف کشور با شدت کاملاً متفاوتی تجربه میشود.
ایلام در صدر تورم ماهانه؛ هشدار تازه از قیمتهای خرداد
اگر تورم سالانه تصویر بلندمدتتری از فشار قیمتها بدهد، تورم ماهانه نشان میدهد در خرداد کدام استانها با شوک تازهتری مواجه شدهاند. در این شاخص، ایلام با تورم ماهانه ۹.۱ درصد در صدر قرار دارد. پس از آن، هرمزگان با ۹ درصد و آذربایجان غربی با ۸.۲ درصد قرار گرفتهاند. بوشهر با ۷.۶ درصد، کرمان با ۷.۴ درصد، خوزستان و لرستان با ۷.۲ درصد و زنجان و کهگیلویه و بویراحمد با ۷.۱ درصد نیز در میان استانهای پرتورم ماهانه قرار دارند.
این ارقام وقتی معنادارتر میشوند که با تورم ماهانه کل کشور یعنی ۵.۹ درصد مقایسه شوند. ایلام ۳.۲ واحد درصد بالاتر از میانگین کشور قرار دارد و هرمزگان نیز تقریباً همین فاصله را با میانگین ملی دارد. این یعنی در برخی استانها، سرعت رشد قیمتها در خرداد بسیار تندتر از تصویر عمومی کشور بوده است.
در مقابل، خراسان جنوبی با تورم ماهانه ۳.۶ درصد کمترین فشار ماهانه را ثبت کرده است. پس از آن، آذربایجان شرقی و قم با ۴.۸ درصد و سیستان و بلوچستان و قزوین با ۴.۹ درصد قرار دارند. بنابراین، تورم ماهانه خرداد نشان میدهد شوک قیمتی اخیر در کشور یکنواخت نبوده و برخی استانها بسیار شدیدتر از بقیه تحت فشار قرار گرفتهاند.
تورم نقطهای؛ ایلام، کردستان و لرستان بالای ۱۰۰ درصد
تورم نقطهبهنقطه خرداد ۱۴۰۵ تصویر تندتری از نابرابری استانی ارائه میدهد. در حالی که تورم نقطهای کل کشور ۸۸.۶ درصد بوده، ایلام با ۱۱۴.۷ درصد بالاترین نرخ کشور را ثبت کرده است. کردستان با ۱۱۱.۷ درصد و لرستان با ۱۰۹.۸ درصد نیز در جایگاههای بعدی قرار دارند. این یعنی خانوارهای این استانها برای خرید یک سبد مشابه کالاها و خدمات، نسبت به خرداد سال گذشته بیش از دو برابر هزینه پرداخت کردهاند.
آذربایجان غربی با ۱۰۶.۱ درصد، کرمانشاه با ۱۰۵.۵ درصد، گلستان با ۱۰۳.۹ درصد، خراسان شمالی با ۱۰۳.۳ درصد و چهارمحال و بختیاری با ۱۰۳.۱ درصد نیز در گروه استانهایی قرار دارند که تورم نقطهای آنها از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده است. عبور از این مرز برای تحلیل تورم بسیار مهم است؛ زیرا نشان میدهد سطح قیمتها نسبت به سال قبل در این استانها بیش از دو برابر شده است.
در پایین جدول، تهران با تورم نقطهای ۷۳.۳ درصد کمترین نرخ را دارد. البرز با ۸۰.۵ درصد، اصفهان با ۸۱.۹ درصد، گیلان با ۸۲.۹ درصد و قم با ۸۳.۸ درصد نیز پایینتر از میانگین کشور ایستادهاند. این مقایسه نشان میدهد شکاف تورمی میان مرکز و برخی استانهای غربی و مرزی به یکی از مهمترین پیامهای گزارش خرداد تبدیل شده است.
غذا، خدمات و تفاوت سبد استانها؛ ریشه نقشه تورم
یکی از دلایل مهم تفاوت تورم استانها، تفاوت وزن خوراکیها و کالاهای غیرخوراکی در سبد مصرفی آنهاست. در سطح کشور، ضریب اهمیت خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲۹.۴۴ درصد است، اما این سهم در برخی استانها بسیار بالاتر است. برای مثال، در ایلام سهم خوراکیها به ۳۹.۸۶ درصد، در چهارمحال و بختیاری به ۳۹.۶۴ درصد، در خراسان شمالی به ۳۹.۳۹ درصد و در خراسان جنوبی به ۳۹.۱۹ درصد میرسد. در مقابل، تهران با سهم ۲۱.۹۱ درصدی خوراکیها ساختار مصرفی کاملاً متفاوتی دارد.
این تفاوت زمانی اهمیت پیدا میکند که تورم خوراکیها را ببینیم. تورم نقطهای خوراکیها در کشور ۱۳۴.۶ درصد است، اما در ایلام به ۱۵۶ درصد، در آذربایجان غربی، کردستان و لرستان به ۱۵۱.۸ درصد و در هرمزگان به ۱۴۷.۸ درصد رسیده است. بنابراین، استانهایی که هم وزن خوراکی بالاتری دارند و هم تورم خوراکی بالاتری تجربه میکنند، فشار معیشتی سنگینتری تحمل میکنند.
در مقابل، تهران با وجود تورم خوراکی ۱۲۹.۴ درصدی، به دلیل وزن پایینتر خوراکیها و تورم سالانه ۳۹.۳ درصدی کالاهای غیرخوراکی و خدمات، تورم کل پایینتری دارد. نتیجه روشن است: نقشه تورم خرداد فقط از قیمتها ساخته نشده، بلکه از ترکیب مصرف، وزن خوراکیها و شدت تورم خدمات در هر استان شکل گرفته است.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.
