بازار مرغ در ۱۴۰۵؛ چرا قیمت نوسان دارد و خرید آنلاین چه تفاوتی دارد؟

به گزارش تجارت نیوز، مرغ کامل تازه در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ حدود کیلویی ۳۴۰ هزار تومان قیمت دارد؛ یک ماه قبل، در ۱۷ مرداد، نرخ بازار حدود ۳۰۰ تا ۳۳۰ هزار تومان بود. یعنی قیمت فعلی نسبت به بازه ماه قبل حدود ۱۰ تا ۴۰ هزار تومان یا نزدیک ۳ تا ۱۳ درصد بالاتر است. با این وجود، بازار در تمام حلقه‌ها یک جهت حرکت نکرده است. مرغ زنده اکنون حدود ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش می‌شود و کمتر از بعضی نرخ‌های مرداد است. این اختلاف نشان می‌دهد برای تحلیل بازار مرغ باید نهاده، تولید، کشتار و خرده‌فروشی را هم‌زمان دید.

زنجیره قیمت مرغ از نهاده تا فروشگاه

قیمت یک کیلو مرغ روی قفسه فروشگاه فقط هزینه پرورش آن نیست. مسیر از ذرت و کنجاله سویا شروع می‌شود، به جوجه یک‌روزه و مرغداری می‌رسد و بعد هزینه‌های کشتار، افت وزن، بسته‌بندی، حمل و فروش به آن اضافه می‌شود.

در این زنجیره، بزرگ‌ترین بخش هزینه تولید در خود مرغداری مربوط به خوراک است. برآوردهای صنعت طیور سهم خوراک را حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد هزینه تولید می‌دانند. بنابراین تغییر قیمت ذرت و سویا مستقیما روی نقطه سربه‌سر مرغدار اثر می‌گذارد.

اتحادیه سراسری مرغداران در ۱۴۰۵ اعلام کرده قیمت بعضی نهاده‌های اصلی پس از تغییر سیاست ارزی حدود ۴ تا ۵ برابر شده است. این افزایش فقط قیمت دان را بالا نمی‌برد؛ نقدینگی موردنیاز برای شروع هر دوره پرورش را نیز چند برابر می‌کند.

حلقه بعدی مرغداری است. در ۱۷ شهریور قیمت مرغ زنده حدود ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش شده است. این عدد را نمی‌توان مستقیم با قیمت ۳۴۰ هزار تومانی مرغ آماده مقایسه کرد؛ زیرا وزن زنده بعد از کشتار به همان میزان گوشت قابل فروش تبدیل نمی‌شود.

کشتارگاه هزینه کشتار، نیروی انسانی، افت وزن، سردکردن، بسته‌بندی و حمل را اضافه می‌کند. سپس عمده‌فروش و خرده‌فروش نیز هزینه توزیع و حاشیه فروش خود را دارند.

به همین دلیل نمی‌توان گفت مثلا ۲۰ درصد قیمت مرغ سهم فروشگاه است مگر اینکه برای همان زنجیره مشخص صورت هزینه در دسترس باشد. سهم درصدی ثابت برای تمام کشور وجود ندارد.

چرا قیمت مرغ هر چند هفته تغییر می‌کند؟

۱. نهاده‌ها بخش اصلی هزینه‌اند

ذرت و کنجاله سویا پایه اصلی خوراک مرغ گوشتی هستند. وقتی قیمت این دو بالا می‌رود، هزینه یک دوره پرورش نیز افزایش پیدا می‌کند.

اما افزایش نهاده همان روز روی تابلوی فروشگاه دیده نمی‌شود. مرغی که امروز وارد بازار شده، چند هفته قبل وارد سالن پرورش شده است. بنابراین اثر یک شوک هزینه‌ای با فاصله زمانی به محصول نهایی می‌رسد.

۲. جوجه‌ریزی امروز عرضه چند هفته بعد را می‌سازد

بازار مرغ ویژگی مهمی دارد: عرضه را نمی‌توان یک‌شبه زیاد کرد. تصمیم مرغدار برای جوجه‌ریزی امروز، چند هفته بعد به مرغ آماده کشتار تبدیل می‌شود.

براساس اطلاعات اتحادیه‌های صنفی، جوجه‌ریزی مرداد ۱۴۰۵ حدود ۱۳۳ میلیون قطعه بر مبنای حمل ثبت شده است. اگر جوجه‌ریزی از نیاز بازار بیشتر شود، چند هفته بعد عرضه بالا می‌رود و مرغ زنده تحت فشار قیمتی قرار می‌گیرد.

برعکس، زیان چند دوره متوالی می‌تواند مرغداران را به کاهش جوجه‌ریزی ترغیب کند. نتیجه این تصمیم نیز با تأخیر در بازار ظاهر می‌شود.

۳. تقاضای خانوار ثابت نیست

سمت تقاضا هم تغییر کرده است. فعالان صنعت از کاهش سرانه مصرف مرغ پس از رشد شدید قیمت مواد غذایی خبر داده‌اند. در چنین شرایطی حتی اگر هزینه تولید بالا باشد، فروشنده همیشه نمی‌تواند تمام افزایش هزینه را به مصرف‌کننده منتقل کند.

همین مسئله یکی از دلایل تفاوت وضعیت مرغ زنده و مرغ خرده‌فروشی است. در مقاطعی تولیدکننده از فروش زیر قیمت تمام‌شده گلایه می‌کند، در حالی که مصرف‌کننده قیمت ویترین را بالا می‌داند.

۴. توزیع و تنظیم بازار اثر کوتاه‌مدت دارند

توزیع مرغ منجمد، افزایش عرضه مستقیم، محدودیت جابه‌جایی بین بعضی استان‌ها یا تغییر مسیر توزیع می‌تواند قیمت محلی را تغییر دهد.

این اثر معمولا سریع‌تر از تغییر ظرفیت تولید ظاهر می‌شود. اگر در یک استان مازاد عرضه وجود داشته باشد، قیمت می‌تواند پایین‌تر از استان دیگری باشد؛ حتی اگر هر دو از نهاده مشابه استفاده کنند.

قیمت مصوب و قیمت بازار یک عدد نیستند

یکی از مشکلات تحلیل بازار ۱۴۰۵ این است که چند عدد مختلف با عنوان قیمت مرغ منتشر می‌شود. برخی مربوط به بازار آزادند، بعضی نرخ اعلامی یک استان و برخی قیمت‌های رسمی مربوط به مقاطع قبلی سال هستند.

در ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، شرکت پشتیبانی امور دام قیمت مرغ برای مصرف‌کننده در میدان بهمن را ۳۲۰ هزار تومان اعلام کرده بود. در خرداد نیز در برخی استان‌ها نرخ‌های مصوب نزدیک ۳۵۰ هزار تومان اعلام شد.

در شهریور، نرخ بازار مرغ کامل تازه حدود ۳۴۰ هزار تومان گزارش می‌شود. پس استفاده از یک عدد قدیمی به‌عنوان قیمت مصوب امروز کل کشور دقیق نیست.

در نتیجه، قبل از مقایسه دو عدد باید مشخص باشد یکی مربوط به مرغ زنده است یا گرم، بازار آزاد است یا تنظیم بازار و مربوط به چه شهر و تاریخی است.

خرید آنلاین در بازار نوسانی چه تفاوتی دارد؟

در بازار مرغ، نوسان قیمت باعث می‌شود مقایسه نرخ همان روز اهمیت بیشتری پیدا کند. هنگام خرید مرغ می‌توان قیمت محصول، وزن، نوع قطعه و فروشگاه عرضه‌کننده را پیش از ثبت سفارش دید؛ اما تغییر هزینه در مرغداری همچنان می‌تواند در روزها یا هفته‌های بعد روی قیمت محصولات موجود اثر بگذارد.

مزیت اصلی خرید آنلاین این نیست که مرغ الزاما ارزان‌تر باشد. تفاوت مهم، امکان دیدن چند قیمت در یک زمان و مقایسه محصول مشابه است.

برای مثال باید مرغ کامل یک کیلویی را با مرغ کامل مشابه مقایسه کرد. مقایسه مرغ کامل ۳۴۰ هزار تومانی با فیله ۷۲۰ هزار تومانی تصویر اشتباهی می‌دهد، چون بخش قابل مصرف، میزان استخوان و هزینه آماده‌سازی متفاوت است.

صفحه فروش مرغ در اسنپ پروتئین همچنین امکان انتخاب مرغ کامل، سینه، ران، فیله، بال و محصولات تازه یا منجمد را دارد. قیمت فروشگاه‌های در دسترس نیز پس از تعیین آدرس قابل مشاهده است.

در بازار نوسانی، تاریخ ثبت قیمت مهم است. اگر یک خبر سه هفته قبل عدد ۳۱۰ هزار تومان را نوشته اما فروشنده امروز ۳۴۰ هزار تومان نمایش می‌دهد، عدد قدیمی معیار پرداخت امروز نیست.

وزن بسته نیز باید بررسی شود. بسته ۹۰۰ گرمی با قیمت ۳۲۰ هزار تومان، معادل حدود ۳۵۶ هزار تومان برای هر کیلو تمام می‌شود؛ پس قیمت روی کارت محصول بدون توجه به وزن کافی نیست.

چرا پایین بودن قیمت مرغ زنده فورا مرغ را ارزان نمی‌کند؟

قیمت مرغ زنده در ۱۷ شهریور حدود ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش شده؛ در حالی که مرغ کامل مصرف‌کننده حدود ۳۴۰ هزار تومان است.

بخشی از این فاصله طبیعی است. وزن لاشه کمتر از وزن پرنده زنده است و هزینه کشتار، حمل، سردخانه، بسته‌بندی و فروش هم به محصول اضافه می‌شود.

با این حال، اتحادیه مرغداران در ماه‌های گذشته چند بار درباره فاصله زیاد قیمت مرغ زنده و قیمت مصرف‌کننده انتقاد کرده است. از نگاه تولیدکنندگان، بخشی از فشار بازار در حلقه تولید باقی می‌ماند و کاهش قیمت زنده به همان نسبت به خرده‌فروشی منتقل نمی‌شود.

این وضعیت می‌تواند موقت باشد. اگر عرضه بالا بماند و موجودی بازار بیشتر شود، رقابت خرده‌فروشی ممکن است قیمت مصرف‌کننده را هم پایین بیاورد؛ اما زمان و اندازه این کاهش قابل پیش‌بینی دقیق نیست.

گوشت قرمز در همین دوره چقدر فاصله دارد؟

برای مقایسه هزینه خانوار، مرغ هنوز فاصله زیادی با بسیاری از برش‌های گوشت قرمز دارد. در ۱۷ شهریور، سردست پاک‌شده گوساله حدود یک میلیون و ۳۶۰ هزار تومان و سردست گوسفندی حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان برای هر کیلو گزارش شده است.

هنگام خرید گوشت این فاصله زمانی روشن‌تر می‌شود که هزینه هر وعده را حساب کنیم. ۱۵۰ گرم مرغ کامل با نرخ ۳۴۰ هزار تومان حدود ۵۱ هزار تومان هزینه خام دارد؛ همین وزن سردست گوساله حدود ۲۰۴ هزار تومان است.

البته مرغ کامل استخوان دارد و این محاسبه صرفا مقایسه قیمت خام است. با این حال، فاصله بیش از یک میلیون تومانی قیمت هر کیلو نشان می‌دهد چرا تغییرات بازار مرغ برای بودجه پروتئین خانوار اهمیت زیادی دارد.

اگر قیمت مرغ از ۳۲۰ به ۳۴۰ هزار تومان برسد، افزایش هزینه برای ۲ کیلو خرید حدود ۴۰ هزار تومان است. همین درصد تغییر در گوشت قرمز رقم بزرگ‌تری به سبد خانوار اضافه می‌کند.

قیمت مرغ در هفته‌های بعد به چه چیزهایی بستگی دارد؟

سه داده برای دنبال کردن بازار مهم‌ترند: قیمت مرغ زنده، میزان جوجه‌ریزی و وضعیت نهاده‌ها. اگر مرغ زنده برای چند هفته پایین‌تر از هزینه تولید بماند، احتمال کاهش انگیزه جوجه‌ریزی بالا می‌رود. اثر آن ممکن است در دوره بعدی عرضه دیده شود.

اگر جوجه‌ریزی بالا بماند و تقاضا افزایش پیدا نکند، فشار عرضه می‌تواند جلوی رشد سریع قیمت را بگیرد. از طرف دیگر، افزایش دوباره قیمت ذرت، سویا، جوجه یک‌روزه یا هزینه مالی مرغداری‌ها می‌تواند نقطه سربه‌سر تولید را بالا ببرد.

به همین دلیل بازار مرغ معمولا با یک متغیر توضیح داده نمی‌شود. عرضه زیاد می‌تواند هم‌زمان با هزینه تولید بالا رخ دهد و تولیدکننده و مصرف‌کننده هر دو از شرایط قیمت ناراضی باشند.

سوالات پرتکرار

۱. چرا قیمت مرغ بالا رفت؟

ترکیب افزایش هزینه تولید و تغییر عرضه و تقاضا عامل اصلی است.

خوراک حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد هزینه مرغداری را تشکیل می‌دهد و قیمت ذرت و سویا در ۱۴۰۵ افزایش شدیدی داشته است. میزان جوجه‌ریزی، قدرت خرید خانوار و هزینه توزیع هم روی قیمت نهایی اثر می‌گذارند.

۲. قیمت مصوب مرغ چند است؟

آخرین نرخ‌های رسمی ۳۲۰ هزار تومان در اردیبهشت و حدود ۳۵۰ هزار تومان در خرداد ۱۴۰۵ بوده‌اند.

نرخ ۳۲۰ هزار تومان در میدان بهمن اعلام شد و نرخ ۳۵۰ هزار تومان مربوط به بعضی استان‌ها بود. قیمت بازار در ۱۷ شهریور حدود ۳۴۰ هزار تومان است؛ به همین دلیل تاریخ و محل هر نرخ باید همراه آن ذکر شود.

۳. قیمت مرغ کی پایین می‌آید؟

سه عامل تعیین‌کننده است: عرضه مرغ زنده، میزان جوجه‌ریزی و قیمت نهاده‌ها.

اگر عرضه افزایش پیدا کند، جوجه‌ریزی بالا بماند و هزینه نهاده‌ها ثابت یا کمتر شود، زمینه کاهش قیمت فراهم می‌شود. کاهش تقاضا نیز می‌تواند قیمت را پایین بیاورد، اما هیچ‌کدام تاریخ دقیق برای ارزان شدن مرغ ایجاد نمی‌کنند.

۴. قیمت مرغ زنده امروز چقدر است؟

در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ حدود ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلو گزارش شده است.

این نرخ مربوط به مرغ زنده پیش از کشتار است و با مرغ گرم مصرف‌کننده مقایسه مستقیم ندارد. قیمت زنده نیز در استان‌ها و معاملات مختلف می‌تواند چند هزار تومان تفاوت داشته باشد.