مهدی زارع نوشت: تعیین اینکه آیا خشکسالی بلندمدت در ایران «پایان یافته» است یا خیر، نیازمند نگاهی دقیق به سال آبی فعلی ۱۴۰۴- ۱۴۰۵ است. در ماههای اخیر شاهد تغییر چشمگیری در الگوهای آب و هوایی بودهایم، بارش باران رخ داده ولی اینکه بازیابی هیدرولوژیکی انجام شده باشد هنوز نمیتوان چنین گفت.
جدیدترین داده های مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور نشان می دهد که با وجود اینکه میانگین پهنهای بارش کشور در وضعیت نرمال قرار دارد، نیمی از کشور در محاصره خشکسالی و نیمی در شرایط ترسالی است.
یک کارشناس محیط زیست با تأکید بر اینکه «مسئله اصلی کشور نه خشکسالی اقلیمی بلکه خشکسالی مدیریتی است،» ضعف در برنامهریزی و پاسخگویی در حوزه منابع آب را عامل اصلی بحران فعلی آب دانست.
خشکسالیهای پیاپی، افت شدید آبهای زیرزمینی و فرونشست گسترده زمین، تنها یک بحران محیطزیستی برای تهران نیست؛ به گفته مهدی زارع، این تحولات میتواند با تغییر در الگوی تنش گسلهای فعال اطراف پایتخت، بر زمانبندی رخدادهای لرزهای اثر بگذارد.
یک فعال و کنشگر محیطزیست میگوید: پیشبینی ما این است که بهمنماه و اسفندماه نرمال را به لحاظ بارشی پیش رو داریم و برخی از پیشبینیها از این حکایت دارند که بارشها در بهار سال آینده (۱۴۰۵) هم نسبت به بهار سال پیش هم بهتر خواهد بود و وضعیت نرمالی خواهند داشت؛ اگر این اتفاق بیافتد احتمالا تهرانیها از شر جیرهبندی آب خلاص میشوند؛ ولی تا ما بر اجرای دقیق سند ملی امنیت غذایی گردن نگذاریم، تضمینی ندارد.
معاون راهبری و نظارت بر بهرهبرداری شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: یکی از راهکارهای کلان و مهم کشور برای عبور از خشکسالیهای پیاپی بازچرخانی آب و برگرداندن آب مصرف شده به چرخه مصرف است.
یک کارشناس حوزه آب گفت: پس از یک بازه ۱۰۰ ساله، اکنون بدون توسعه مدیریت مشارکتی منابع آب، امکان بازگرداندن حوضهها به تعادل بومشناختی و کنترل منازعات آبی فزاینده در قلمرو دشتها و حوضههای آبریز فراهم نخواهد شد.
روزگاری نه چندان دور، انواع و اقسام انسانها، از سر تدبیر و تخصّص و دانش و بینش هشدارهایی را برای امروز به میان آوردند و هرکدام با شعارهایی یا برچسبهایی به زاویهها رانده شدند و حاصل، آن که تمام فاجعههای زیستمحیطی امروز، با واژهدرمانی فرا فکنده شد: ناترازی!
تهران، شهری که بیش از ۱۰ میلیون نفر را در خود جای داده، امروز در سختترین بحران آبی ۶ دهه اخیر گرفتار شده است. پایتخت ایران از شهریورماه هیچ بارندگی نداشته و کشور با خشکترین و گرمترین پاییز طی حدود ۶۰ سال گذشته روبهروست. نتیجه آنکه برخی محلهها از نیمهشب تا ۵ صبح با «قطع یا افت فشار آب» مواجهاند و مقامها هشدار دادهاند که در صورت ادامه نیافتن بارشها، جیرهبندی رسمی و حتی تخلیه احتمالی تهران روی میز قرار دارد.
روزنامه فرانسوی لوموند در گزارشی به بررسی خشکسالی بیسابقه در ایران پرداخت و نوشت: ایران برای ششمین سال پیاپی درگیر خشکسالی است و مخازن آبی که چندین شهر بزرگ از جمله تهران پایتخت را تأمین میکنند به پایینترین سطح خود رسیده به نحوی که دولت احتمال «تخلیهٔ تهران» را بررسی میکند.
کمبود منابع آب یک موضوع جدی است و نباید از آن قافل شد. مهمترین مشکلات حوزه آب دلایل متعددی دارند که شامل کمبود بارندگی، تغییرات اقلیمی، مدیریت نادرست منابع آبی و افزایش تقاضا در بخش صنعت و خانگی است. ایران از سیستمهای مختلفی از جمله سدسازی، شبکههای آبرسانی و طرحهای آبخیزداری برای مدیریت منابع آبی استفاده میکند، اما سیستمهای موجود به تنهایی نمیتوانند مشکلات کمبود آب را حل کنند و نیاز به برنامهریزی جامعتری دارد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور گفت: امسال وارد ششمین سال پیاپی خشکسالی شدهایم و طبق پیشبینیها تا پایان آبانماه جاری بارش قابل توجهی در کشور رخ نخواهد داد.
سخنگوی آب کشور به تازگی از صرفهجویی ۴۷۵ میلیون مترمکعبی برای احیای دریاچه ارومیه سخن گفته است. اگرچه دیدگاه به کاهش کشاورزی مثبت است اما با این ارقام حتی نمیتوان کف دریاچهای که زمانی ۳۲ میلیاردمترمکعب آب داشته را نیز مرطوب کرد!
سالهاست که وعده خودکفایی از گندم و برنج تا شکر تکرار میشود و هر بار خشکسالی، فرسایش منابع آبی و مدیریت ناپایدار آن را به بنبست میرساند. اکنون وزارت جهاد کشاورزی با طرحی تازه میخواهد بخش بزرگی از واردات میلیارد دلاری موز را با تولید داخلی جایگزین کند؛ اما این بار پرسش اصلی پررنگتر از همیشه است که آیا ایران ظرفیت تحقق رویای خودکفایی در تولید موز را دارد؟
اروپا در تابستان ۲۰۲۵ شاهد مجموعهای از رویدادهای شدید آب و هوایی بود؛ موج گرما، خشکسالی و سیل، نه تنها زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داد بلکه ضربهای سنگین به اقتصاد این قاره وارد کرد.
امروزه، تغییرات اقلیمی بیش از هر زمان دیگری به واقعیت زندگی روزمره ما تبدیل شده است. یکی از جدیدترین و خطرناکترین جلوههای آن، پدیدهای به نام خشکسالیهای ناگهانی است. این خشکسالیها، که برخلاف انواع سنتی در عرض چند هفته رخ میدهند، میتوانند بهسرعت مناطق وسیعی را خشک کرده و به آتشسوزیهای ویرانگر دامن بزنند.