بحران هرمز نشان داد که امنیت انرژی دیگر صرفا مساله اقتصادی نیست، بلکه به مولفهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده و کشورهایی که پیشتر مسیرهای تامین، ذخایر و زیرساختهای جایگزین ایجاد کردهاند، توان بیشتری برای عبور از شوکهای جهانی دارند.
رئیس مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه دوران فرسایش زمان و دیکته کردن مطالبات یکطرفه گذشته است، گفت: تا زمانی که هفت شرط ما بر اساس تفاهمنامه اسلامآباد محقق نشود، تنگه هرمز باز نخواهد شد.
بازار جهانی نفت در سالهای اخیر برای مازاد عرضه آماده شده بود، اما جنگ و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی معادلات را تغییر داد. بستهشدن تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ نشان داد حتی وقتی کارشناسان از وفور نفت صحبت میکنند، یک شوک ژئوپلیتیکی میتواند در مدت کوتاهی بازار را با کمبود و جهش قیمت مواجه کند.
روابط آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس از الگوی سنتی «امنیت در برابر نفت» به رقابت بر سر فناوری، سرمایه، زیرساخت و نفوذ در اقتصاد پس از نفت در حال گذار است؛ گذاری که کشورهای منطقه را به بازیگرانی مستقلتر در نظم ژئوپلیتیکی جدید تبدیل میکند.
علی واعظ معتقد است جنگ ایران و آمریکا به دلیل فقدان اعتماد متقابل، در وضعیت فرسایشی و بدون راهحل روشن ادامه خواهد یافت و دیپلماسی نیز همزمان با جنگ جریان خواهد داشت.
سایه تداوم تنشهای منطقهای، افزایش هزینههای دفاعی، اختلال در مسیرهای صادرات انرژی و فشارهای مالی، اجرای طرح بلندپروازانه «چشمانداز ۲۰۳۰» عربستان را با چالشهای تازهای مواجه کرده و ریاض را به بازنگری در سرعت و مقیاس پروژههای تحول اقتصادی ناچار کرده است.
نایبرئیس هیاتمدیره فدراسیون صنعت نفت ایران، اظهارات ترامپ درباره عادی بودن تردد نفتکشها از تنگه هرمز را یک ادعا دانست و گفت: تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در حملونقل، خرید و فروش و قیمت نفت را تحت تاثیر قرار داده است و می توان گفت شرایط در این آبراهه عادی نیست.
کرهجنوبی با توجه به هزینههای امنیتی و خطر گرفتار شدن در رویارویی فرسایشی آمریکا علیه ایران، اعزام نیرو به تنگه هرمز را پرریسک دانسته و ترجیح میدهد از ورود مستقیم به این منازعه اجتناب کند.
تداوم جنگ ایران و آمریکا در حال از بین بردن سازوکارهایی است که تاکنون مانع از وقوع بحران جهانی انرژی شدهاند؛ از این رو، بازگشت به مسیر دیپلماسی و دستیابی به توافقی جامع برای توقف درگیریها و تضمین امنیت مسیرهای حیاتی انرژی ضروری است.
دادههای اولیه رهگیری کشتیها نشان میدهد تردد شناورهای تجاری از تنگه هرمز روز پنجشنبه به ۹ فروند رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۱۴ فروند روز قبل کاهش یافته است.
تداوم محدودیت کشتیرانی در هرمز و تشدید اختلالات بابالمندب، تجارت کانتینری خلیج فارس را زمینگیر و با تحمیل مسیرهای جایگزین پرهزینه و طولانی، فشار بر زنجیره تأمین و قیمت کالاها را تشدید کرده است.
شکست آمریکا در برابر ایران، همزمان با شکاف در روابط عربستان و امارات و پیوند روزافزون خاورمیانه با آفریقا، نظم منطقهای را از رقابت سنتی تهران و واشنگتن به سوی معادلات چندلایه جدید سوق داده است.