احسان کشاورز- افزایش سپرده قانونی بانک ها اثر محدودی بر حجم نقدینگی دارد؛ کامران ندری، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با «تجارتنیوز» معتقد است، معیار اصلی تقسیم سود بانکها باید کفایت سرمایه باشد، نه تفکیک سود ارزی از سایر سودها.
احسان کشاورز- رخدادها و فراز و نشیبهای سال گذشته نشان داد که همچنان، سهم عمده و اثرگذار در تحولات و سیاست ارزی کشور به روابط خارجی وابسته است. آیا بانک مرکزی برای مدیریت منابع ارزی و بازارهای رسمی و غیررسمی دلار در پساجنگ آماده است؟
وزیر جهاد کشاورزی بابیان اینکه حذف ارز ترجیحی یکی از گامهای اساسی دولت برای حمایت واقعی از تولید داخلی است، گفت: اصلاح سیاست ارزی وحرکت به سمت کشاورزی دانشبنیان کلید حمایت واقعی است.
در حالیکه دولت در مسیر یکسانسازی نرخ ارز و حذف تدریجی ارز ترجیحی گام برداشته است، بررسیهای ارائه شده در بخش خصوصی نشان میدهد این سیاست، اگرچه در بلندمدت با هدف اصلاح ساختار اقتصادی دنبال میشود، اما در کوتاهمدت آثار گستردهای بر معیشت خانوارها، زنجیره تولید، تجارت و بازار کالاهای اساسی برجای میگذارد.
یک استاد اقتصاد با انتقاد از سیاستهای ارزی دولت، تاکید کرد: آنچه در ایران به عنوان بازار ارز شناخته میشود، نه بازار است و نه از ویژگیهای یک بازار واقعی برخوردار است، بلکه با پدیدهای به نام «نابازار ارز» مواجه هستیم که قیمتها در آن به صورت انحصاری و ساختگی تعیین میشود و بخش مهمی از بحرانهای اقتصادی کشور ریشه در همین سازوکار معیوب دارد.
نشست شورای اطلاعرسانی دولت با خبرنگاران صبح امروز برگزار شد. در این نشست، رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نسبت به تخلفاتی چون «اجبار به خرید از فروشگاه خاص» و «گرفتن کارمزد» در طرح کالابرگ، هشدار داد و تاکید کرد که با متخلفان برخورد میشود. سخنگوی وزارت صمت نیز که در این نشست حضور داشت، جزئیات تازهای از سیاست یکسانسازی ارز و بسته حمایت از تولید را تشریح کرد.
به گفته نماینده مردم اردکان در مجلس دوازدهم، حکمرانی بازار ارز در کشور اشتباه است و سیاستهای ارز چندنرخی، تقسیمبندیها، اولویتبندیها و وجود نرخهایی نظیر ارز ترجیحی، بازار اول، بازار دوم و نرخ مبادلهای، باعث شده هم عرضهکنندگان ارز و هم متقاضیان آن، سیاستهای بانک مرکزی را نپذیرند و به بازار غیررسمی رانده شوند.
قاضیزاده هاشمی با بیان اینکه سیاستهای ارزی و سیاستهای اعمالی که موجب بازنگشتن ارز حاصل از صادرات میشود، با اصلاح سیاستی قابلیت اعمال دارد، عنوان کرد: باید شرایط تشویقی وجود داشته باشد تا صادرکنندگان ارز حاصل از صادرات خود را به چرخه بازار ارز برگردانند. این قولها را هم تقریبا در این یک ساله شنیده بودیم اما خیلی جنبههای اجرایی در خصوص آن ندیدهایم و این شکاف نه تنها کمتر نشده که عمیقتر هم شده است.
به گفته نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، دولت دیدگاه بلندمدتی ندارد و بیشتر درگیر مسائل کوتاهمدت است. به همین دلیل، مجلس از عملکرد دولت رضایت ندارد.
به گفته نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس دوازدهم، هرچند نمیتوان تأثیر تحریمها و شرایط بینالمللی را نادیده گرفت، اما به نظر میرسد مؤثرترین عامل در افزایش نرخ ارز، خود سیاستهای پولی و ارزی غلط بانک مرکزی باشد.
مدیرکل اسبق بازرسی بانک مرکزی با اشاره به نوسانات اخیر نرخ ارز تاکید کرد که نمایندگان مجلس باید رئیس کل بانک مرکزی را احضار کنند و از او درباره دلار 115 هزار تومانی سوال بپرسند اما سکوت کردهاند.
با توجه به نقش کلیدی بانک مرکزی در تنظیم و کنترل قیمت دلار، انتظار میرود این نهاد مهم بهعنوان مرجع اصلی ثبات در بازار عمل کند. با این حال، فاصله معنادار میان نرخ رسمی و نرخ آزاد نشان میدهد که سیاستهای ارزی موجود با واقعیتهای اقتصادی کشور همخوانی ندارد و همین مساله اعتماد عمومی به تصمیمات بانک مرکزی را زیر سوال میبرد. پیمان مولوی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با تجارتنیوز به بررسی عوامل موثر بر نرخ دلار، نقش بانک مرکزی، تاثیر تحریمها و همچنین تورم بر اقتصاد ایران پرداخته و تاکید میکند: «هرچند بانک مرکزی در کوتاهمدت میتواند با مداخلاتی بازار ارز را آرام کند، اما در میانمدت و بلندمدت این ساختارهای اقتصادی و سطح تورم هستند که ارزش پول ملی و نرخ دلار را تعیین میکنند.»
زندیان با تاکید بر اینکه باید در شرایط تحریمی، نظارت اساسی بر بازار و سیاستها وجود داشته باشد، عنوان کرد: معتقدم که اگر بازی روانی مذاکرات نبود، بانک مرکزی با اجرای سیاست ارز توافقی قیمت را تا ۱۱۰ هزار تومان هم در بازار میرساند.
در سال 1403 تجارت خارجی ایران فراز و فرود زیادی را پشت سر گذاشت. با وجود رشد نسبی صادرات، تراز تجاری کشور همچنان منفی ماند. با این اوصاف، این پرسش پیش میآید که تجارت خارجی ایران در سال 1404 چه وضعیتی پیدا میکند؟
عضو کمیسیون اقتصادی درباره سیاست جدید ارزی دولت گفت: این سیاست ارزی که در حال حاضر دنبال میشود یک راهکار تکراری است و چیز جدیدی نیست. به نظر میرسد هدف آن تنها هل دادن کف قیمت به سمت سقف باشد.
سخنگوی کمیسیون برنامه بودجه مجلس گفت: دست بانک مرکزی همه مدل برای جلوگیری از فساد باز گذاشته شده است. اگر بانک مرکزی سیاستهای ارزی خود را براساس آن قانونی که مجلس همه جوره با دولت برای اجرای آن همراهی کرده است، استفاده کند میتواند همه آسیبها، نوسانها، رانتها، سوءاستفادهها را به ثبات برساند فقط باید اراده داشته باشد.
عضو کمیسیون برنامه بودجه درباره سیاست جدید ارزی دولت گفت: این ساختاری که تعریف شده ساختار درستی است چون جلوی رانت و فساد را میگیرد و منجر به تک نرخی شدن ارز میشود. منتها دولت با کمبود منایع ارزی مواجه است.
تصمیم جدید دولت برای تجمیع انواع معاملات ارزی، از جمله ارز نیما، در بازار ارز تجاری (توافقی) نیازمند نظارت دقیق و اجرای تدریجی آن با در نظر گرفتن معیشت مردم و شرایط تحریمی کشور است.