رقابت فزاینده آمریکا، چین و سایر قدرتها بر سر مواد معدنی حیاتی، کشورهای دارای منابع را به سمت کنترل بیشتر بر زنجیره ارزش و کاهش وابستگی به خامفروشی سوق داده و همین گزاره زمینه را برای عصر تازه رقابتها هموار کرده است.
با رشد جمعیت و تغییرات آب و هوایی، دسترسی به آب آشامیدنی ایمن به یکی از چالشهای جهانی تبدیل شده است. اکنون محققان دانشگاه روچستر، فناوری نوینی ارائه دادهاند که میتواند آب اقیانوس را بدون تولید ضایعات نمکی و با مصرف انرژی کمتر، به آب آشامیدنی تبدیل کند.
اعلام طرح ایجاد «بلوک تجاری مواد معدنی» توسط جی دی ونس نشانه ورود جهان به عصر تازهای از رقابت بر سر منابع حیاتی است؛ دورانی که در آن کشورها بهجای تجارت آزاد، به ذخیرهسازی و کنترل مواد خام روی آوردهاند.
یک استارتاپ منشعب از دانشگاه تگزاس در آستین با استفاده از کارتریجهای متخلخل چاپ سهبعدی، روشی نوین برای استخراج مواد معدنی حیاتی مانند لیتیوم و گالیوم از زبالههای صنعتی و الکترونیکی ارائه کرده است؛ روشی که میتواند وابستگی آمریکا به زنجیرههای تامین خارجی را کاهش دهد.
محققان ژاپنی، دستگاهی مبتنی بر گرافن و ژل یونی توسعه دادهاند که با الهام از ساختار مغز، محاسبات یادگیری ماشین را تا ۱۰۰ برابر کممصرفتر میکند. این ابزار با عملکردی مشابه یادگیری عمیق، زمان و انرژی پردازشی را به شدت کاهش میدهد و با طراحی انعطافپذیر، قابلیت ادغام در الکترونیک نسل آینده را دارد.
با یک استثنای مهم، دادهها حاکی از آن هستند که یک کشور بهتنهایی بر زنجیره تامین فرآوری مواد حیاتی برای آینده مسلط باقی میماند و آن کشوری نیست جز چین.
کربن پس از ورود به خاک، بهسادگی ناپدید نمیشود. بخش قابلتوجهی از آن به شکل شیمیایی در ساختار خاک به دام میافتد و برای دههها یا حتی قرنها از ورود دوباره به جو جلوگیری میشود. دانشمندان مدتهاست میدانند که خاکهای غنی از آهن یکی از مهمترین مخازن طبیعی کربن در کره زمین هستند، اما سازوکار دقیق این پدیده همواره در هالهای از ابهام قرار داشت.
توزیع عناصر حیاتی نظیر اکسیژن، سیلیکون و آهن در زمین به شدت ناهمگون است. این توزیع نابرابر، نه تنها ساختار فیزیکی سیاره ما را شکل داده، بلکه پایههای اقتصاد جهانی، از صنایع ساختمانی گرفته تا بازارهای استراتژیک فلزات سنگین را مشخص میکند.
سیلیکون، لیتیوم و آلومینیوم که ستون فقرات فناوریهای سبز هستند، به شدت در اختیار چند کشور محدود قرار دارند و تقاضای انفجاری برای آنها، زنجیره تامین جهانی را در آستانه فروپاشی قرار داده است.
از خودروهای برقی گرفته تا صنعت نیمههادی، بسیاری از فناوریهایی که موتور محرک صنعت مدرن محسوب میشوند، به مواد معدنی حیاتی وابستهاند که استخراج، پالایش یا کنترل آنها در دست چین است.
در نگاه نخست، تصور ساخت یک خودروی برقی بدون نیاز به استخراج معادن، تصویری آرمانی از آیندهای پاک و دوستدار محیط زیست است؛ خودرویی که بدون آسیب به زمین و بدون وابستگی به فلزات کمیاب یا مواد معدنی ساخته میشود. اما واقعیت کاملا متفاوت است. صنعت حملونقل الکتریکی مدرن، بیش از هر زمان دیگری به استخراج مواد معدنی حیاتی وابسته است.
رئیس انجمن زمینشناسی ایران گفت: با شناسایی حدود ۳۰ میلیارد تن سنگ مس، ایران در رتبه پنجم یا ششم جهانی از نظر ذخایر مس قرار دارد و برآوردها نشان میدهد این رقم میتواند تا ۱۰۰ میلیارد تن نیز افزایش یابد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور گفت: طبق برنامهریزیهای انجامشده و با تاکید وزیر صمت، با مشارکت بخش خصوصی، خدمات اکتشافی در سال ۱۴۰۴ به ۶ تا ۷ برابر سالهای گذشته افزایش خواهد یافت.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA)در گزارشی هشدار داد که تقاضا برای مس که برای گذار از سوختهای فسیلی و حرکت به سمت جهانی کمکربن ضروری است، طی دهه آینده از عرضه پیشی خواهد گرفت و بحران کمبود این فلز به وجود خواهد آمد.
دومین نمایشگاه تخصصی معدن و صنایع معدنی از ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ در شهر آفتاب تهران آغاز به کار کرد. سعید عسگرزاده، دبیر انجمن سنگ آهن، در حاشیه این نمایشگاه از نبود برنامه و عدم تصمیمگیری برای صنایع و معادن خبر داد.
دولت ترامپ روز سهشنبه دستور تحقیقاتی صادر کرد که به بررسی وضع تعرفههای جدید برای واردات تمام مواد معدنی حیاتی آمریکا میپردازد. این اقدام بهعنوان یک تشدید بزرگ در اختلافات تجاری ایالات متحده با شرکای تجاری جهانی، بهویژه چین، در نظر گرفته میشود. این حرکت همچنین تلاشی برای تحت فشار قرار دادن چین است که یکی از رهبران صنعتی در این حوزه محسوب میشود.
توقف ناگهانی صادرات خاک های کمیاب توسط چین، در بحبوحه جنگ تجاری با آمریکا، شوک بزرگی به صنایع جهانی وارد کرده است. این اقدام استراتژیک پکن، وابستگی شدید جهان به این مواد حیاتی و پیامدهای ژئوپلیتیکی آن را برجسته میسازد و آینده زنجیرههای تأمین جهانی را در هالهای از ابهام فرو برده است.
آمریکا و اتحادیه اروپا به دنبال گسترش دسترسی به مواد معدنی حیاتی آسیای مرکزی هستند. در این راستا، مقامات آمریکا اخیراً با مقامات قزاقستان درباره عناصر خاکی نادر مذاکره کردهاند.
عضو اتاق ایران با بیان اینکه افزایش ۴۰ برابری عوارض صادراتی مواد معدنی، تحریم هوشمند داخلی است، گفت که در حال مذاکره با دولت و مجلس برای اصلاح و تعدیل این سیاست هستیم.