به گزارش تجارت نیوز، بر اساس گزارشهای بانک مرکزی، طی سال 1404 بیش از ۱۲ هزار همت سپرده بانکی و نزدیک به ۱۰ هزار همت تسهیلات تنها در تهران ثبت شده است؛ آماری که نشان میدهد پایتخت همچنان مرکز اصلی گردش پول و اعتبار در اقتصاد ایران به شمار میرود.
بررسی دادههای استانی شبکه بانکی حاکی از آن است که سهم تهران از کل تسهیلات کشور به حدود ۶۳ درصد رسیده؛ در حالی که بسیاری از استانها سهمی کمتر از یک درصد دارند. این آمار علاوه بر نمایش جایگاه قطبهای اقتصادی کشور، تصویری از تفاوت الگوی جذب سپرده، تخصیص اعتبار و تمرکز فعالیتهای مالی در استانهای مختلف ایران ارائه میکند.
سهم پایتخت از سپردهها و تسهیلات چقدر است؟
بررسی آمارهای بانکی نشان میدهد، تهران همچنان اصلیترین کانون تمرکز منابع مالی کشور است. حجم تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در تهران به حدود ۹ هزار و ۸۹۲ همت رسیده که معادل ۶۲.۷ درصد کل تسهیلات کشور است. همچنین سپردههای بانکی ثبتشده در پایتخت نیز حدود ۱۲ هزار و ۴۸۴ همت برآورد میشود؛ رقمی که نزدیک به ۵۹.۴ درصد کل سپردههای کشور را شامل میشود.
فاصله تهران با سایر استانها نیز قابل توجه است؛ بهطوریکه اصفهان با ۵۷۸ همت تسهیلات و خراسان رضوی با ۵۰۶ همت، در رتبههای بعدی قرار دارند. تمرکز شرکتهای بزرگ، هلدینگها، دفاتر مرکزی بنگاههای اقتصادی و بانکداری شرکتی از مهمترین عوامل سهم بالای تهران در شبکه بانکی محسوب میشود. در عمل بخش قابل توجهی از حسابهای مالی کشور در تهران ثبت میشود؛ حتی اگر فعالیت اقتصادی بنگاهها در سایر استانها انجام گیرد.
پس از تهران کدام استانها بیشترین سهم را دارند؟
پس از تهران، چند استان صنعتی و اقتصادی سهم بیشتری از منابع بانکی کشور را به خود اختصاص دادهاند. اصفهان با حدود ۸۷۵ همت سپرده و ۵۷۸ همت تسهیلات در رتبه دوم قرار دارد. خراسان رضوی نیز با ۷۵۵ همت سپرده و ۵۰۶ همت تسهیلات، یکی از مهمترین قطبهای مالی کشور محسوب میشود. خوزستان با حدود ۶۰۳ همت سپرده و ۴۰۰ همت تسهیلات، فارس با ۶۶۰ همت سپرده و ۳۶۵ همت تسهیلات و آذربایجان شرقی با نزدیک به ۴۹۷ همت سپرده از دیگر استانهای دارای سهم بالا در نظام بانکی هستند.
بخش مهمی از این تمرکز به حضور صنایع بزرگ، پتروشیمیها، معادن، واحدهای فولادی و فعالیتهای تجاری در این استانها بازمیگردد. در مجموع، پنج استان پس از تهران بیش از ۱۴ درصد کل تسهیلات کشور را در اختیار دارند و نقش مهمی در گردش مالی و اعتباری اقتصاد ایران ایفا میکنند.
الگوی متفاوت استانها در جذب سپرده و دریافت تسهیلات
مقایسه حجم سپردهها و تسهیلات استانها نشان میدهد الگوی توزیع منابع بانکی در سراسر کشور یکسان نیست. در برخی استانها حجم تسهیلات به سپردهها نزدیک است و در برخی دیگر فاصله محسوسی میان این دو شاخص دیده میشود. برای مثال، نسبت تسهیلات به سپرده در زنجان حدود ۱.۰۳ و در خراسان شمالی حدود ۱.۲۷ برآورد میشود که نشان میدهد تسهیلات پرداختی در این استانها از حجم سپردههای جذبشده فراتر رفته است.
در مقابل، البرز با حدود ۳۹۷ همت سپرده تنها ۱۷۷ همت تسهیلات دریافت کرده و نسبت تسهیلات به سپرده در این استان حدود ۰.۴۵ است. همچنین این نسبت در سیستان و بلوچستان حدود ۰.۵۶ و در گیلان حدود ۰.۵۱ محاسبه میشود. این تفاوتها میتواند تحتتأثیر ساختار اقتصادی استانها، نوع فعالیتهای تولیدی، تمرکز صنایع و نحوه استقرار حسابهای بانکی بنگاهها باشد.
کدام استانها فاصله بیشتری میان سپرده و تسهیلات دارند؟
بررسی دادههای بانکی نشان میدهد برخی استانها شکاف بیشتری میان سپردههای جذبشده و تسهیلات دریافتی دارند. استان البرز یکی از نمونههای قابل توجه در این زمینه است؛ بهطوریکه حجم سپردههای این استان به حدود ۳۹۷ همت میرسد اما تسهیلات پرداختی تنها حدود ۱۷۷ همت است. مناطق آزاد نیز با حدود ۱۷۶ همت سپرده و تنها ۶۷ همت تسهیلات، فاصله قابل توجهی میان این دو شاخص دارند.
در سیستان و بلوچستان نیز سپردهها حدود ۱۶۷ همت ثبت شده اما تسهیلات پرداختی به ۹۳ همت میرسد. در مقابل، استانهایی مانند یزد، زنجان و خراسان شمالی نسبت بالاتری از تسهیلات به سپرده را تجربه کردهاند. برای نمونه، یزد با ۲۳۳ همت سپرده حدود ۲۱۹ همت تسهیلات دریافت کرده است. این تفاوتها نشان میدهد ساختار تخصیص اعتبار و الگوی جذب منابع در استانهای مختلف کشور متفاوت عمل میکند.
تمرکز مالی و تفاوتهای منطقهای چه معنایی دارد؟
آمارهای استانی شبکه بانکی تصویری از توزیع جغرافیایی منابع مالی در اقتصاد ایران ارائه میکند. مجموع سپردههای بانکی کشور به بیش از ۲۱ هزار همت و مجموع تسهیلات به حدود ۱۵ هزار و ۷۶۸ همت رسیده است. در این میان، سهم بالای تهران در هر دو شاخص نشان میدهد بخش عمده گردش مالی کشور در پایتخت متمرکز شده است. در کنار تهران، استانهای صنعتی و اقتصادی مانند اصفهان، خراسان رضوی، خوزستان و فارس نیز نقش مهمی در جذب منابع و دریافت تسهیلات دارند.
در مقابل، استانهای کوچکتر مانند ایلام، کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی سهم محدودتری از منابع بانکی را در اختیار دارند. اختلاف نسبت تسهیلات به سپرده در استانها نیز بیانگر تفاوت ساختار اقتصادی، سطح فعالیت بنگاهها و میزان تمرکز حسابهای مالی در مناطق مختلف کشور است؛ موضوعی که میتواند بر روند سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی استانها اثرگذار باشد.
گزارش های بیشتر را در صفحه بانک و بیمه بخوانید.
