به گزارش تجارت نیوز، فارین پالسی با انتشار یادداشتی ضمن اشاره به تنشهای حاکم بر روابط میان ایران و ایالات متحده و همچنین جنگی که در قاره سبز میان روسیه با اوکراین جریان دارد به نقل از یک منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود، نوشت: «همهچیز به وضعیت پیرامون ایران بستگی منوط است».
همزمان یاسر آتالان، معاون مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) در واشنگتن نیز مدعی است: «روسیه از مدتها پیش تلاش کرده با استفاده از موشکهای بالستیک، مقاومت اوکراین را درهم بشکند؛ بهویژه از طریق هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی این کشور». این اظهارات در حالی رسانهای شد که حملات روسیه به تاسیسات انرژی اوکراین با بهرهگیری از پهپادها، موشکهای کروز و بالستیک در زمستان گذشته به اوج رسید و بسیاری از شهروندان اوکراینی را بهطور مکرر با قطع برق و گرمایش مواجه کرد.
چشم ناتو به اولویتهای ترامپ
فارین پالسی در ادامه یادداشت خود خاطرنشان کرد: از آوریل ۲۰۲۳، ایالات متحده موشکهای پدافند هوایی «پاتریوت» را در اختیار اوکراین قرار داده؛ سامانهای که برای رهگیری موشکهای بالستیک — با توجه به مسیر پیچیده پروازی آنها که شامل صعود سریع و سپس سقوط بر هدف است — طراحی شده است. کشورهای اروپایی نیز برای ارسال موشکهای پاتریوت به اوکراین خیز برداشتهاند.
با این حال، در ژوئیه ۲۰۲۵، دولت دونالد ترامپ روند اهدای مستقیم این موشکها را متوقف کرد و بهجای آن، فروش آنها به کشورهای عضو ناتو را در دستور کار قرار داد؛ کشورهایی که این تسلیحات را به اوکراین منتقل کرده و میکنند. این سازوکار در قالب برنامهای با عنوان «فهرست نیازهای اولویتدار اوکراین» (PURL) تعریف شده است. به گفته سخنگوی وزارت دفاع آمریکا، تسلیحاتی که در چارچوب این برنامه فروخته میشوند، یا مستقیما از ذخایر موجود ایالات متحده تامین شده یا جدیدا تولید میشوند.
این سازوکار هرگز بینقص نبوده است. بی دلیل نیست که ولودومیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، بارها از کمبود موشکهای رهگیر گلایه کرده است. در همین حال کمیسر دفاع و فضا اتحادیه اروپا نیز در ماه مارس اعلام کرد اوکراین سالانه به حدود ۲ هزار موشک «پاتریوت» نیاز دارد؛ این در حالی است که به گفته یکی از مشاوران زلنسکی، کییف طی چهار سال تنها حدود ۶۰۰ موشک رهگیر دریافت کرده است.
از همین رو به گفته یاسر آتالان، کارایی این موشکها نیز کاهش یافته و نرخ رهگیری آنها به حدود ۲۵ درصد رسیده؛ روندی که تا حدی ناشی از تطبیقپذیری و تغییر تاکتیکهای روسیه است. با این حال، در صورتی که واشنگتن تامین این موشکها را کاملا متوقف کند، این نرخ میتواند بیش از پیش کاهش یابد.
فرصتسازی از ایده استقلال نیمبند اروپا
این نشریه در ادمه با اشاره به ویژگیهای شخصتی رئیسجمهوری آمریکا یادآور شد، دونالد ترامپ ظاهرا از این ایده استقبال کرده؛ مراد ایدهای است که در قالب آن کشورهای اروپایی در حال پرداخت هزینه تسلیحاتی هستند که اوکراین به آن نیاز دارد؛ موضوعی که او بارها در اظهارنظرها و حضورهای رسانهای خود به آن اشاره کرده است.
در سوی دیگر، اروپا نیز — پس از تصویب بسته حمایتی ۱۰۶ میلیارد دلاری برای اوکراین در ۲۳ آوریل — منابع مالی قابلتوجهی برای خرید تسلیحات در اختیار دارد. این بسته، مشوق خرید سلاح از اروپا است، اما برای تجهیزاتی که خارج از قاره در دسترس هستند — از جمله موشکهای «پاتریوت» — استثنا قائل شده است.
همین مساله موجب شده برخی مقامهای اروپایی درباره این موضوع به اجماع برسند که ترامپ بعید است چنین برنامهای را کنار بگذارد. یک دیپلمات ارشد اروپایی در اینباره به فارین پالسی گفت: «به باورم رئیسجمهور آمریکا از برنامه PURL خوشش میآید. او این ایده را مطرح کرد تا اروپاییها هزینه تسلیحات آمریکایی را بپردازند و این سلاحها به اوکراین تحویل داده شود».
ترامپ همچنین نسبت به حملات موشکی روسیه به اهداف غیرنظامی در اوکراین حساس است. او ۲۴ آوریل ۲۰۲۵ خطاب به ولادیمیر پوتین نوشت: «متوقف کن»، و ۸ دسامبر همان سال نیز حمله موشکی روسیه به کییف را «اتفاقی وحشتناک» توصیف کرد.
با این حال اگر آنگونه که یاسر آتالان از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی به فارین پالسی گفته تحویل موشکهای «پاتریوت» متوقف شود، روسیه ممکن است بیش از پیش به حملات موشکهای بالستیک تکیه کند تا از ضعف پدافندی اوکراین بهره ببرد. او تاکید کرد چنین حملاتی میتواند تاثیری بهمراتب شدیدتر بر شبکه تامین برق اوکراین داشته باشد.
با این حال، این کارشناس هشدار داد که دور از ذهن است که وقوع چنین رخدادی به «تغییردهنده بازی» تبدیل شود. همانطور که اشاره شد، سامانههای «پاتریوت» اوکراین در حال حاضر نیز تنها حدود ۲۵ درصد از موشکهای ورودی روسیه را رهگیری میکنند و با این وجود، اوکراین توانسته به مقاومت خود ادامه دهد؛ بخشی از این تابآوری به تمرکز بر ترمیم سریع شبکه انرژی بازمیگردد.
در عین حال، برخلاف نوسانهایی که گاه در فرایند حمایت نظامی ایالات متحده از اوکراین دیده شده، کییف موفق شده توجه دولت و بخش خصوصی آمریکا را به حوزه انرژی خود جلب کند. بهنظر میرسد این سطح از تابآوری اوکراین، عاملی است که برخی در دولت آمریکا آن را دستکم گرفتهاند.
یکی از دیپلماتهای کشورهای مشارکتکننده در برنامه PURL در اینباره به فارین پالسی گفت: «گاهی وقتی با مقامهای آمریکایی صحبت میکنم، آنها اوکراین را کشوری میبینند که بدون حمایت بینالمللی حتی یک یا دو روز هم دوام نمیآورد. اما بهگمان من، اوکراین بارها و بارها — در میدان نبرد، در عرصه سیاسی و در سطح اجتماعی — نشان داده که نیرویی است که باید آن را جدی گرفت».
