حذف چهار صفر از پول ملی چقدر جدی است؟

چاپ اسکناس‌های 50 هزار تومانی که فقط 50 آن برجسته است شایعه حذف صفر قوت گرفت؛ در شرايط فعلي اقتصاد كشور مي‌توان از آن به عنوان اقدامي مثبت ياد كرد.
حذف چهار صفر از پول ملی چقدر جدی است؟

به گزارش تجارت‌نیوز، بانک مرکزی به تازگی از اسکناس‌های ۵۰ هزارتومانی‌ای رونمایی کرده که در آن‌ها تنها عدد مربوط به تومان، یعنی ۵۰ برجسته شده و همین امر باعث شده که شایعه حذف صفر از پول ملی دوباره قوت بگیرد.

موضوع حذف صفر از پول ملی از سال‌ها پیش در کشور ما مطرح بوده که در دولت‌های نهم و دهم در دستور کار قرار گرفت و در دولت یازدهم و دوازدهم نیز بارها از آن سخن به میان آمد ولی تا به امروز شاهد اجرایی شدن این پروژه نبوده‌ایم.

حذف صفر از پول ملی برای اولین بارپس از جنگ جهانی دوم در کشور آلمان اتفاق افتاد. در آن زمان این کشور با تورم فزاینده‌ای دست و پنجه نرم می‌کرد. علاوه بر آلمان کشورهای دیگری از جمله ترکیه نیز در این زمینه تجربه موفقی داشته‌اند.

طبق آمار بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، حدود ۵۰ کشور در جهان تا به امروز اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کرده‌اند. برزیل، آرژانتین، رومانی، یوگسلاوی سابق و… نیز از جمله کشورهایی هستند که اجرای این پروژه در آن‌ها با موفقیت همراه بوده است. در حال حاضر نیز که اقتصاد کشور ما به سمت افزایش تورم پیش می‌رود و حجم نقدینگی از ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده، زمزمه‌های حذف صفر از پول ملی مطرح شده و دوباره جان گرفته است.

راهی برای ساده‌تر شدن مبادلات

واقعیت این است که این اقدام در کشورهایی اتفاق می‌افتد که اقتصادشان درگیر تورم بالاست و ارزش پول ملی در این کشورها به شدت در حال سقوط است؛ درست مانند شرایطی که در حال حاضر بر کشور ما حاکم است.

در این کشورها به منظور سهولت در مبادلات اقتصادی و کاهش هزینه چاپ اسکناس اقدام به حذف صفر از پول ملی می‌کنند. به عقیده اقتصاددانان این اقدام تاثیر خاصی بر شرایط اقتصادی کشور نخواهد داشت بلکه تنها می تواند تاثیر روانی بر جامعه اعمال کند.

صفرهایی که رنگ باخت

آذر سال ۹۵ بود که هیات دولت در جلسه‌ای به ریاست روحانی به بررسی لایحه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران پرداخت و بندهایی از آن را به تصویب رساند. در موادی از این لایحه که به ‌تصویب هیات وزیران رسید، واحد پول ایران تومان و برابر با ۱۰ ریال ‏تعیین شد.

اما این لایحه به مجلس ارسال نشد و مراحل قانونی برای اجرایی شدن این طرح تا به امروز انجام نشده است. در آن زمان رییس کل وقت بانک مرکزی اعلام کرده بود که این طرح به‌معنی حذف صفر نیست و فقط بناست واحد شمارش پول به تومان تغییر کند؛ همان‌طور که در جامعه رایج است.

سیف در این خصوص گفته بود:« جمع‌بندی‌ها این بود که پیشنهاد مستقلی از سوی دولت و بانک مرکزی به مجلس ارسال شود که اگر به‌تصویب برسد، منجر به حذف چهار صفر از پول ملی می‌شود. اما در نهایت جمع‌بندی دولت این شد که اکنون رفورم پولی انجام نشود(رفورم پولی به معنای حذف صفر است). آنچه در حال حاضر در این مرحله مدنظر قرار گرفته، این است که درحال حاضر تومان را به‌عنوان واحد پول ملی کشور در نظر بگیریم و در یکی دو سال آینده و پس از استمرار و پایداری تورم تک‌رقمی، صفرها از پول ملی حذف شود؛ بنابراین اجرای این طرح به آینده موکول شده است».

حال با گذشت دو سال از اعلام این تصمیم از سوی دولت هنوز هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است. با این وجود رونمایی از اسکناس ۵۰ هزار تومانی در روز گذشته که با حضور رییس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد صورت گرفت، موضوع حذف چهار صفر از پول ملی را قوت بخشید.

در ‌ایران چک‌های جدید تنها عدد ۵۰ برجسته شده و چهار صفر به صورت کمرنگ در این اسکناس‌ها وجود دارد. بانک مرکزی در خصوص اسکناس‌های جدید اعلام کرد: «اسکناس یادشده با تکنولوژی پیچیده‌ای تولید شده و امکان جعل را به‌میزان قابل توجهی کاهش داده است.

این فناوری در سال ۲۰۱۳ روی اسکناس یورو اعمال شده و پس از آن تنها کشورهای معدودی موفق به انتقال دانش فنی، خط تولید و بهره‌برداری از این ویژگی امنیتی روی اسکناس‌های خود شده‌اند. نوار درخشان، چاپ نوری ـ مغناطیسی متغیر، نخ امنیتی با قابلیت تغییر رنگ از مختصات ایران‌چک جدید است».

توضیح بانک مرکزی در خصوص اسکناس‌های جدید در حالی است که پیش از این صفرها در اسکناس‌ها کاملا واضح و مشهود بوده است.

تحمیل هزینه به بودجه

محمدرضا پورابراهیمی، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس، در زمینه موضوع حذف چهار صفر از پول ملی می‌گوید: حذف چهار صفر از پول ملی تغییری در شرایط اقتصادی مانند شرایط تورمی، رکودی و قدرت خرید مردم ایجاد نمی‌کند و فقط ساده‌سازی اعداد صورت می‌گیرد.

از روز نخست که بحث حذف یک صفر مطرح شده بود، پیشنهاد شد که چهار صفر حذف شود؛ چراکه با توجه به هزینه‌های سنگین حذف صفرها، این اقدام منطقی‌تر است. کمیسیون اقتصادی بررسی طرح بانکداری جمهوری اسلامی را آغاز کرده که یکی از مواد این طرح حذف صفر است و با این اقدام، تمام محاسبه‌های بخش حسابداری تغییر یافته و اسناد و مدارک عوض می‌شود.

پس از تصویب طرح بانکداری در مجلس بازه زمانی کوتاهی در نظر گرفته می‌شود تا انتقال از پول ملی کنونی به پول ملی جدید انجام شود. با حذف چهار صفر یک دلار حدود ۱۰ تومان ارزش دارد که یک رابطه واحدی ایجاد می‌کند. حذف صفر از پول ملی هزینه‌های زیادی به بودجه وارد می‌کند؛ چراکه بر این اساس سیستم‌های حسابداری و اسکناس‌ها باید تغییر یابند، به همین دلیل حذف یک صفر ارزش نداشته و باید حذف چهار صفر صورت گیرد.

مزایا و معایب حذف صفر

به عقیده بسیاری از کارشناسان حذف صفر از پول ملی مانند شمشیری دو لبه است که هم می‌تواند مزایایی داشته باشد و هم می‌تواند آسیب‌هایی برای اقتصاد کشور با خود به همراه بیاورد.

البته کارشناسان معتقدند که مزایا و معایب این اقدام کاملا به شرایط اقتصادی کشور و زمان اجرای طرح و نحوه اجرایی شدن آن وابسته است. از جمله مزایایی که برای چنین اقدامی نام برده می شود، کاهش نرخ تورم،‌ نقل ‌وانتقال آسان پول، صرفه‌جویی در هزینه چاپ اسکناس، صرفه‌جویی در وقت نیروهای انسانی و هزینه‌های معاملاتی در مسائل مالی کشور و اثرات مثبت روانی در جامعه است.

برخی کارشناسان نیز در این خصوص مقاومت در مقابل نفوذ ارزهای خارجی، تقویت پول ملی و افزایش ارزش اسمی آن، سادگی در مبادلات و نگهداری ساده‌تر حساب‌ها، ارقام و ترازنامه‌ها، کاهش نیاز به استفاده از چک‌های بانکی و کاهش تسهیلات فعالیت دستگاه‌های خودپرداز را از دیگر محاسن اجرایی شدن این طرح می‌دانند.

در مقابل مزایایی که در این خصوص مطرح شد، معایبی نیز وجود دارد که از آن جمله می‌توان به هزینه سنگین جایگزینی اسکناس‌های جدید، افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، ناسازگاری دفاتر و صورت‌های مالی و پایگاه‌های اطلاعاتی جدید و قدیم و تحمیل هزینه به فعالان اقتصادی، عدم پذیرش از سوی برخی افراد جامعه و احتمال کاهش درآمدهای صادراتی اشاره کرد.

تعداد صفرهای زیاد در پول ملی فرآیند حسابداری و امور مالی را با مشکلات و سختی‌های زیادی مواجه می‌کند؛ چراکه یک اشتباه کوچک در انجام محاسبات می‌تواند ضرری غیر قابل جبران به بار بیاورد. از سوی دیگر سادگی محاسبات تاثیر بسیار مطلوبی در زندگی روزمره افراد ایجاد می‌کند.

کشورهای زیادی در دنیا وجود دارند که تا کنون اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کرده و توانسته‌اند در این زمینه موفق عمل کنند. به نظر می‌رسد که این اقدام حتی اگر تنها از بار روانی ناشی از از افزایش قیمت، گرانی‌ها و پیچیدگی معادلات تجاری در جامعه بکاهد، باز هم در شرایط فعلی اقتصاد کشور می‌توان از آن به عنوان اقدامی مثبت یاد کرد.

در حال حاضر نیز ریال به شدت افت ارزش پیدا کرده و همین موضوع می‌تواند دلیلی مناسب برای این اقدام از سوی دولت باشد؛ چراکه در چنین شرایطی باید برای تقویت ارزش پول ملی گام‌هایی برداشته شود.

منبع: روزنامه قانون

این مطلب را به اشتراک بگذارید
کانال تلگرام تجارت نیوز