به گزارش تجارت نیوز، بلژیک با جمعیتی حدود ۱۱.۷ میلیون نفر و بر اساس گزارش بانک جهانی، با تولید ناخالص داخلی اسمی در حدود ۶۵۰ میلیارد دلار، اقتصادی با درآمد سرانه تقریبی ۵۵,۰۰۰ دلار دارد که در زمره ثروتمندترین کشورهای جهان قرار میگیرد و نرخ رشد اقتصادی آن حدود ۱.۵ درصد پیشبینی شده است.
در چنین ساختاری، فوتبال بلژیک یکی از مهمترین «موتورهای صادرات استعداد، برندسازی ملی و اشتغالزایی در بخش خدمات ورزشی» محسوب میشود. با توجه به جمعیت محدود و اقتصاد پیشرفته، فوتبال بلژیک با تکیه بر «سیستم استعدادیابی کارآمد، باشگاههای حرفهای با مدیریت مالی قوی و ارتباط نزدیک با بازارهای بزرگ اروپایی» به یکی از کارآمدترین مدلهای تولید و صادرات استعداد در جهان تبدیل شده است.
ساختار اقتصاد کلان و اثر آن بر ورزش
اقتصاد بلژیک که یکی از پیشرفتهترین و بازترین اقتصادهای جهان محسوب میشود، بر پایه خدمات، صنایع شیمیایی، دارویی، خودروسازی و صادرات شکل گرفته است. این کشور با موقعیت استراتژیک در قلب اروپا و داشتن بنادر مهمی مانند آنتورپ، یکی از مراکز لجستیک و تجارت جهانی به شمار میرود.
هرچند سهم مستقیم ورزش در تولید ناخالص داخلی حدود ۱.۵ درصد برآورد میشود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق «صادرات بازیکن»، «درآمدهای حاصل از حق پخش»، «جذب گردشگری ورزشی»، «برندسازی ملی» و «توسعه خدمات مرتبط با ورزش» بسیار قابلتوجه است.
در سطح حکمرانی ورزشی، فدراسیون فوتبال بلژیک (RBFA) با همکاری باشگاههای حرفهای، یکی از سازمانیافتهترین و موفقترین سیستمهای توسعه فوتبال در جهان را ایجاد کرده است که بر پایه همکاری با مدارس، دانشگاهها و آکادمیهای باشگاهی عمل میکند.
بلژیک؛ قدرت برتر صادرات استعداد در جهان
بلژیک در دهه اخیر به یکی از مهمترین صادرکنندگان استعداد فوتبال در سطح جهان تبدیل شده است. بر اساس جدیدترین گزارش رصدخانه فوتبال CIES، باشگاههای بلژیک در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵، در مجموع ۴۰۸ میلیون یورو از محل نقل و انتقالات بینالمللی بازیکنانی درآمد داشتهاند که در این کشور پرورش یافتهاند. این رقم، بلژیک را در رتبه چهاردهم جهان و هشتم اروپا (پس از قدرتهایی مانند پرتغال، هلند و فرانسه) قرار میدهد.
نکته قابل توجه این است که بلژیک با جمعیتی کمتر از ۱۲ میلیون نفر، از کشورهای پرجمعیت و قدرتمندی مانند روسیه، ترکیه، اوکراین و صربستان در این رتبهبندی پیشی گرفته است. جزئیات توزیع سنی این نقل و انتقالات نشان میدهد که بلژیک الگوی متوازنی دارد و در تمام ردههای سنی (از جوانان تا بازیکنان باتجربه) صادرات موفق داشته است.
ستارگان جهانی و رکوردهای نقل و انتقالات
همچنین بلژیک در دو دهه اخیر نسلهای طلایی متعددی را پرورش داده، که باعث تثبیت برند فوتبال این کشور در سطح بینالمللی شده است. رکوردهای نقل و انتقالات بلژیک به شرح زیر است:
– کوین دی بروینه: نقل و انتقال از چلسی به وولفسبورگ (۲۲ میلیون یورو، ۲۰۱۴) و سپس به منچسترسیتی (۷۶ میلیون یورو، ۲۰۱۵) – رکورددار تاریخ بلژیک
– روملو لوکاکو: انتقال از چلسی به اورتون (۳۵ میلیون یورو، ۲۰۱۴) و سپس به منچستریونایتد (۸۴ میلیون یورو، ۲۰۱۷) – گرانترین انتقال تاریخ بلژیک
-ادن هازارد: انتقال از چلسی به رئال مادرید (۱۱۵ میلیون یورو، ۲۰۱۹) – رکورد فروش
-یوری تیلمانز: انتقال از اندرلشت به موناکو (۲۵ میلیون یورو، ۲۰۱۷) و سپس به لسترسیتی (۴۵ میلیون یورو، ۲۰۱۹)
-یانیک کاراسکو: انتقال از اتلتیکو مادرید به دالیان ییفانگ (۳۰ میلیون یورو، ۲۰۱۸) و بازگشت به اتلتیکو (۲۷ میلیون یورو، ۲۰۲۰)
این نقل و انتقالات، جریان ارزی قابلتوجهی را به باشگاههای پرورشدهنده بلژیک (مانند اندرلشت، کلوب بروژ، گنت و استاندارد لیژ) سرازیر کرده و چرخه تولید استعداد را تقویت کرده است.
لیگ برتر بلژیک؛ جایگاه ویژه در بازار جهانی
لیگ برتر بلژیک (Jupiler Pro League) نیز با حضور ۱۶ تیم، یکی از لیگهای معتبر اروپایی محسوب میشود که به عنوان «لیگ پلهای برای بازیکنان جوان» شناخته میشود. باشگاههای بزرگی مانند اندرلشت (ارزش حدود ۱۰۰ میلیون یورو)، کلوب بروژ (ارزش حدود ۱۴۰ میلیون یورو)، گنت (ارزش حدود ۷۰ میلیون یورو) و استاندارد لیژ (ارزش حدود ۶۰ میلیون یورو) به عنوان مراکز تولید و صادرات استعداد عمل میکنند.
این لیگ با میانگین ارزش ترکیب حدود ۳۰ میلیون یورو برای هر باشگاه، از نظر مالی فاصله قابل توجهی با لیگهای بزرگ اروپایی دارد، اما به عنوان یک «پل ارتباطی» بین لیگهای کوچک اروپا و بازارهای بزرگ (انگلیس، اسپانیا، آلمان، ایتالیا و فرانسه) عمل میکند. درآمد باشگاههای بلژیکی عمدتا از چهار منبع فروش بازیکن (مهمترین منبع)، حق پخش تلویزیونی (حدود ۱۰۰ میلیون یورو در سال برای کل لیگ)، اسپانسرشیپ و فروش بلیت تامین میشود.
برنامه جبران خدمات باشگاهی؛ درآمد مستقیم برای باشگاههای داخلی
باشگاههای بلژیک به دلیل حضور پررنگ بازیکنان این کشور در تیم ملی و نیز سهم قابلتوجه از بازیکنان خارجی شاغل در این لیگ، از برنامه جبران خدمات باشگاهی فیفا بهرهمند میشوند.
بر اساس این برنامه، فیفا به ازای هر روزی که بازیکنان در اردوی تیم ملی (از دوره آمادهسازی تا پایان حضور در جام) حضور داشته باشند، مبلغ حدود ۱۱,۰۰۰ دلار به باشگاهها پرداخت میکند. با توجه به ترکیب ۲۶ نفره تیم ملی بلژیک که اکثرا در لیگهای بزرگ اروپایی شاغل هستند، باشگاههای بلژیکی که بازیکنان ملیپوش دارند (مانند کلوب بروژ، اندرلشت، گنت و استاندارد) از این محل مبالغ قابلتوجهی دریافت خواهند کرد.
علاوه بر این، مکانیسم همبستگی فیفا (۵ درصد از هر انتقال بینالمللی) نیز جریان ارزی قابل توجهی را به باشگاههای پرورشدهنده بلژیک سرازیر میکند. به عنوان مثال، انتقال روملو لوکاکو به منچستریونایتد، حدود ۴ میلیون یورو برای اندرلشت به ارمغان آورد.
تیم ملی؛ «نسل طلایی» و میراث اقتصادی
تیم ملی بلژیک با لقب «شیاطین سرخ» پس از دوران طلایی خود با حضور ستارگانی مانند ادن هازارد، کوین دی بروینه، روملو لوکاکو، و تیبو کورتوا، به یکی از معتبرترین برندهای ورزشی جهان تبدیل شده است. حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ که ششمین حضور متوالی این کشور در این مسابقات است، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
بر این اساس، اثر اقتصادی تیم ملی این کشور از سه مجرای اصلی تحقق مییابد؛ ارتقای برند ملی از طریق معرفی بلژیک بهعنوان یک قدرت فوتبالی پایدار، افزایش ارزش تجاری بازیکنان و جلب توجه استعدادیابهای جهانی، و تحریک مصرف داخلی از طریق فروش البسه و کالاهای ورزشی. این در حالی است که فروش البسه تیم ملی بلژیک در سال ۲۰۲۶ (با همکاری برند معروف دیور که از سال ۲۰۲۳ لباس رسمی تیم ملی را طراحی میکند) با رشد چشمگیر ۴۰ درصدی نسبت به دوره قبل مواجه شده است و هر پیراهن رسمی با قیمت حدود ۱۵۰ یورو به فروش میرسد.
جوایز نقدی فیفا و درآمدهای ارزی
بر اساس اعلام فیفا، مجموع جوایز نقدی جام جهانی ۲۰۲۶ به ۷۲۷ میلیون دلار (۵۰ درصد بیشتر از قطر ۲۰۲۲) رسیده است که شامل ۶۵۵ میلیون دلار جوایز مستقیم به تیمها میشود. تیم ملی بلژیک در گروه G همراه با ونزوئلا، کرواسی و استرالیا قرار گرفته است و هر تیم حاضر حداقل ۹ میلیون دلار جایزه نقدی دریافت میکند که شامل ۱.۵ میلیون دلار برای هزینههای آمادهسازی و سازماندهی است. در صورت صعود از مرحله گروهی، این جوایز تا ۱۰.۵ میلیون دلار افزایش مییابد و در صورت قهرمانی، کل جایزه به ۵۰ میلیون دلار خواهد رسید.
علاوه بر جوایز مستقیم، حضور بلژیک در جام جهانی به دلیل جذابیت رسانهای بالا، سهم قابلتوجهی از درآمدهای حق پخش جهانی را برای فدراسیون فوتبال بلژیک به همراه دارد. بر اساس برآوردها، درآمد فدراسیون از محل حق پخش و اسپانسرشیپ در سال ۲۰۲۶ به حدود ۵۰ میلیون یورو خواهد رسید که نسبت به سالهای قبل رشد قابلتوجهی را نشان میدهد.
بازار تجهیزات ورزشی؛ اقتصادی پویا
بازار تجهیزات ورزشی و کالاهای مرتبط با فوتبال در بلژیک، با توجه به درآمد سرانه بالا و فرهنگ عمیق فوتبالی، یکی از پویاترین بازارهای اروپا محسوب میشود. بر اساس گزارشهای تحقیقاتی، بازار تجهیزات ورزشی بلژیک در سال ۲۰۲۶ به بیش از ۳ میلیارد یورو رسیده است که نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) آن حدود ۴.۵ درصد برآورد میشود.
فروش البسه رسمی باشگاهها و تیم ملی، کفشهای ورزشی، توپهای فوتبال و تجهیزات تمرینی با رشد چشمگیری مواجه شده است. بر اساس دادههای منتشر شده، فروش البسه تیم ملی بلژیک در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه در سال ۲۰۲۲، بیش از ۵۰ درصد رشد داشته است و فروش البسه باشگاههای بزرگ مانند کلوب بروژ، اندرلشت و گنت نیز با افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی همراه بوده است. این رشد، فرصتهای بینظیری برای برندهای ورزشی بینالمللی و همچنین فروشندگان خردهفروشی داخلی ایجاد کرده است.
بلژیک؛ الگوی کارآمد تولید و صادرات استعداد
اقتصاد فوتبال بلژیک نمونهای از یک مدل «تولید و صادرات استعداد با مدیریت مالی هوشمندانه» در یک کشور توسعهیافته با جمعیت محدود است. در شرایطی که اقتصاد کلان کشور با چالشهای جمعیتی و رقابتپذیری در سطح اروپا مواجه است، فوتبال به عنوان یکی از مهمترین مسیرهای خلق ارزش ارزی، اشتغالزایی غیرمستقیم و ارتقای برند ملی عمل میکند.
مهمترین عوامل موفقیت این مدل، ترکیب سه عنصر کلیدی است: سیستم استعدادیابی و پرورش استعداد که با همکاری نزدیک باشگاهها و مدارس ایجاد شده و یکی از کارآمدترین سیستمهای جهان محسوب میشود، باشگاههای حرفهای با مدیریت مالی قوی که به عنوان مراکز تولید و صادرات استعداد عمل میکنند، و ارتباط نزدیک با بازارهای بزرگ اروپایی که بازار مناسبی برای فروش بازیکنان بلژیکی فراهم کرده است.
در نهایت، تجربه بلژیک نشان میدهد در یک اقتصاد توسعهیافته با جمعیت محدود، اگر صنعت فوتبال بتواند با «سیستم استعدادیابی کارآمد، مدیریت مالی شفاف و ارتباط با بازارهای جهانی» همراه شود، میتواند به یکی از مؤثرترین ابزارهای «صادرات نیروی انسانی ماهر، برندسازی ملی و اشتغالزایی غیرمستقیم» تبدیل شود.
چالش اصلی اکنون برای این کشور، بازسازی تیم ملی پس از پایان دوران «نسل طلایی» و انتقال موفق به نسل جدید است تا بتواند در بلندمدت، جایگاه خود را به عنوان یکی از قدرتهای پایدار فوتبال جهان حفظ کند و از سرمایهگذاریهای انجام شده در زیرساختهای استعدادیابی بهرهبرداری کامل کند.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
