به گزارش تجارت نیوز، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در مراسم معرفی پیشرفت پروژههای دستیار هوش مصنوعی، با اشاره به ضرورت نفوذ فناوری در بدنه دولت اظهار کرد: «بسیار خرسندم که بار دیگر در کنار شما هستم. ما مسیری را با کمک شما آغاز کردیم که هدف اصلی آن، نفوذ تکنولوژی در بخشهای دولتی است؛ اما باید بپذیریم که این امر پیش از هر چیز، نیازمند فرهنگسازی و صبوری است.
وی با بیان اینکه رفع موانع موجود بدون همکاری و استقامت فعالان این حوزه امکانپذیر نیست، افزود: نزدیک به یک سال و اندی است که پروژه “دستیار هوش مصنوعی” را با همراهی شما پیش میبریم. اصرار ما بر دخالت مستقیم دانشگاهها در این پروژه به این دلیل است که ایران در حوزه دانش و تحقیقات هوش مصنوعی وضعیت مطلوبی دارد.
شکاف 60 پلهای میان علم و کاربرد هوش مصنوعی در ایران
معاون علمی رئیسجمهور در ادامه به تشریح وضعیت علمی ایران پرداخت و گفت: «از لحاظ علمی و تحقیقاتی، رتبه ایران در جهان بین 12 تا 14 است، اما در حوزه کاربردپذیری، جایگاه مناسبی نداشتیم. البته سال گذشته با همت دوستان، 20 رتبه ارتقا یافتیم، اما هنوز کافی نیست؛ چرا که میان رتبه علمی و رتبه کاربردی ما حدود 60 تا 70 پله فاصله وجود دارد. این شکاف عمیق در هیچجای دنیا دیده نمیشود و دلیل اصلی آن، مقاومت در برابر اشتراکگذاری دادهها و ترس از فناوری است که باعث از دست رفتن فرصتها میشود.
مدیریت امروز، مدیریت داده است، نه مدیریت سنتی
افشین با تاکید بر تغییر پارادایمهای مدیریتی در دنیا خاطرنشان کرد: «امروز اگر کسی از من بپرسد مدیریت یک کارخانه یا وزارتخانه باید چگونه باشد، با صراحت میگویم که دوران مدیریت سنتی به پایان رسیده است. امروزه مدیریت موفق، یعنی مدیریت داده. در دنیای امروز، تحلیل و پردازش دادههای حجیم دیگر توسط انسان ممکن نیست و اینجاست که هوش مصنوعی وارد عمل میشود. تلاش ما این است که تصمیمگیری در وزارتخانهها را به سمت “دادهمحوری” سوق دهیم.
دستیار هوش مصنوعی جایگزین مدیران نمیشود
وی در پاسخ به این پرسش که آیا قرار است هوش مصنوعی به جای انسانها تصمیم بگیرد، تصریح کرد: «در ابتدای کار این سوال مطرح بود که آیا دستیار هوش مصنوعی جایگزین مدیران میشود؟ پاسخ منفی است. وظیفه این دستیار، جمعآوری و تحلیل دقیق دادههاست تا تصمیمات مدیران بر پایه واقعیت و دادهمحوری باشد. هرچه دادههای ما دقیقتر باشد، تصویر روشنتری برای تصمیمگیری خواهیم داشت؛ درست مثل زندگی شخصی که هرچه فرضیات و اطلاعاتمان کاملتر باشد، تصمیمات بهتری میگیریم.
پروژهای زنده که به “دستیار ویژه رئیسجمهور” ختم میشود
معاون علمی رئیسجمهور پروژه دستیار هوش مصنوعی را یک پروژه مستمر و “زنده” توصیف کرد و گفت: وزارتخانهها نباید به این موضوع نگاهی مقطعی یا 6 ماهه داشته باشند. این مسیر باید امتداد یابد تا روزی که تمامی وزارتخانهها به این فناوری مسلط شوند. در نهایت، تجمیع این دستیارهای وزارتخانهای، تشکیلدهنده “دستیار ویژه رئیسجمهور” خواهد بود که دیدی جامع از وضعیت کشور ارائه میدهد.
انعقاد قراردادهای میلیون دلاری در حوزه هوش مصنوعی
افشین با اشاره به دستاوردهای اقتصادی این فناوری گفت: بسیار خوشحالم که امروز شاهدیم تلاشهای ما به ثمر نشسته و قراردادهای میلیون دلاری در حوزه هوش مصنوعی در حال انعقاد است. برای مثال، اگر روزی معاونت علمی تنها از هوشمندسازی یک چاه نفتی حمایت میکرد، امروز شاهد بستن دو قرارداد بزرگ برای هوشمندسازی 37 چاه نفتی دیگر هستیم که نشاندهنده اعتماد بخش اجرایی به این فناوری و کاهش هزینهها در پی استفاده از هوش مصنوعی است.
حسین افشین در ادامه سخنان خود به موضوع بهرهوری ناشی از هوشمندسازی اشاره کرد و گفت: وقتی سیستمِ یک وزارتخانه یا صنعت به این جمعبندی برسد که هوشمندسازی منجر به صرفهجویی و افزایش بهرهوری میشود، مسیر هموار خواهد شد. ما برای حمایت از این جریان، پیش از عید نوروز طبق قولی که داده بودیم، تا 90 درصد مبالغ قراردادها را به شرکتها و دانشگاههای مشارکتکننده پرداخت کردیم؛ حتی پیش از آنکه پروژه به اتمام برسد، چون پایداری این پروژهها برای ما حیاتی بود.
ضربالاجل 15 تیرماه برای دانشگاههای عقبمانده
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به تقویم اجرایی پروژهها اظهار کرد: «فاز دوم پروژهها تا 15 تیرماه تمدید شده است. طبق گزارشهای ستاد، اکثر دانشگاهها به تعهدات خود عمل کردهاند، اما صراحتاً اعلام میکنم هر دانشگاهی که تا این تاریخ به تعهداتش عمل نکند، در فاز جدید جایی نخواهد داشت و قرارداد جدیدی با آنها منعقد نمیشود. البته میدانیم که مشکلاتی مثل اختلالات اینترنت در دیماه یا محدودیتهای زمان رمضان وجود داشت، اما خوشبختانه قطار توسعه متوقف نشد.
مدل جدید حمایت مالی: 70 درصد معاونت، 30 درصد وزارتخانه
افشین از تغییر در ساختار بودجهریزی پروژهها خبر داد و افزود: در گام جدید، مصوب کردیم که قراردادها به صورت مشترک تامین مالی شود؛ به طوری که 70 درصد هزینه را معاونت علمی و 30 درصد را خودِ وزارتخانه مربوطه پرداخت کند. این اقدام نه به دلیل مشکل مالی معاونت، بلکه برای اطمینان از نیاز و تمایل وزارتخانه به پروژه است. اگر وزارتخانهای حاضر نباشد 30 درصدِ هزینه را که عدد بسیار ناچیزی است تامین کند، یعنی آن پروژه برایش اولویت ندارد و ما هم اصراری به ادامه آن نداریم.
وی تاکید کرد: دانشگاهها باید بتوانند وزارتخانهها را نسبت به اهمیت پروژه متقاعد کنند. اگر دانشگاهی نتواند طرف مقابل را قانع کند، یعنی یک جای کار ایراد دارد. ما از پروژهای حمایت میکنیم که برای کشور ارزش اقتصادی ایجاد کند.
برنامه خروج تدریجی معاونت علمی از تامین مالی
معاون علمی رئیسجمهور در تشریح برنامه بلندمدت این معاونت گفت: «هدف ما این است که هوش مصنوعی به خلق ثروت منجر شود. به همین دلیل، سال آینده این نسبت برعکس خواهد شد؛ یعنی 70 درصد هزینه بر عهده وزارتخانه و 30 درصد بر عهده معاونت خواهد بود. در نهایت، پروژه باید به قدری ارزش افزوده ایجاد کند که خودِ وزارتخانه داوطلبانه هزینههای آن را بپردازد. معاونت علمی قرار نیست تا ابد حامی مالی باقی بماند؛ ما بستر را آماده میکنیم تا فناوری به مرحله تولید ثروت برسد.
افشین در پایان خاطرنشان کرد: از 15 تیرماه، امضای قراردادهای جدید تنها با دو شرط “تحویل تعهدات قبلی” و “مشارکت مالی وزارتخانه” انجام خواهد شد.
معاون علمی رئیسجمهور در تشریح شرایط ورود دانشگاهها و وزارتخانهها به فاز دوم پروژه دستیار هوش مصنوعی گفت: که نخستین شرط، انجام کامل تعهدات تا تاریخ 15 تیر است و هر دانشگاه یا وزارتخانهای که تا این زمان کارهای محوله را تکمیل نکرده باشد، وارد مرحله دوم نخواهد شد.
وی افزود: شرط دوم، ارسال نامه رسمی از سوی وزارتخانه به معاونت علمی است تا در آن، ادامه پروژه دستیار هوش مصنوعی را تأیید کند. بر اساس مدل جدید، پروپوزال باید به صورت مشترک میان معاونت علمی و وزارتخانه تأیید شود و وزارتخانه موظف است 30 درصد ابتدایی هزینه ذکر شده در پروپوزال را پرداخت کند.
افشین توضیح داد: دلیل تعیین سهم 30 درصدی وزارتخانه، نه محدودیت بودجه، بلکه اطمینان از علاقه و نیاز واقعی دستگاهها به پروژه است. به گفته او، معاونت علمی پیش از این نشان داده که توان پوشش کامل هزینهها را دارد، اما اگر وزارتخانهای حاضر به پرداخت سهم اندک خود نباشد، همکاری ادامه پیدا نخواهد کرد. پس از پرداخت 30 درصد اولیه توسط وزارتخانه، 70 درصد باقیمانده توسط معاونت و با تأیید دستگاه اجرایی پرداخت میشود.
وی ادامه داد: حمایتها در فاز دوم هدفمندتر خواهد شد و با توجه به پایین بودن مبلغ سهم وزارتخانهها، تقریباً همه دستگاهها توان ورود به پروژه را دارند. او همچنین خبر داد که قراردادها در قالب سهجانبه میان معاونت، وزارتخانه و دانشگاه منعقد میشود و تمامی پیچیدگیهای مربوط به مناقصه نیز از سوی معاونت علمی حل خواهد شد؛ بنابراین انتخاب دانشگاه یا شرکت دانشبنیان بدون تشریفات مناقصه امکانپذیر است.
افشین گفت: در مرحله جدید، شرح خدمات با مشارکت مستقیم وزارتخانه و بر اساس نیازهای واقعی آن تنظیم خواهد شد تا میزان درگیری و مالکیت دستگاهها نسبت به پروژه افزایش پیدا کند. او تأکید کرد که از سال آینده، نسبت مشارکت مالی تغییر خواهد کرد و سهم وزارتخانه به 70 درصد و سهم معاونت به 30 درصد میرسد. به گفته او، در سال بعد، پیشپرداخت قرارداد نیز توسط خود وزارتخانه پرداخت خواهد شد و ادامه روند اجرا بر عهده آنها خواهد بود.
او این تغییر ساختار را گامی مهم برای عمیقتر شدن ارتباط میان وزارتخانهها و دانشگاهها دانست و اظهار کرد که اگر قراردادهای امسال منعقد شود، همافزایی میان دو طرف افزایش یافته و نتایج به مراتب بهتری حاصل خواهد شد. افشین تأکید کرد که اهمیت پروژه دستیار هوش مصنوعی برای وزرا به حدی است که در حاشیه جلسات دولت معمولاً یکی از موضوعات اصلی گفتوگو درباره همین پروژه است. با این حال، ضروری است که آثار عملی و ملموس پروژه برای مدیران نیز قابل لمس باشد و این طرح به یک پروژه نمایشی تبدیل نشود.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به اثرات اقتصادی پروژههای موفق گفت نمونه هوشمندسازی دو چاه نفت سپهر و جفری نشان داد که چگونه میتوان از یک پروژه کوچک به قراردادهای بزرگتر رسید؛ تا جایی که اکنون قرارداد دو مجموعه 37 چاهی امضا شده و قرار است از ماه آینده آغاز شود. او تأکید کرد که صنایع مختلف و وزارتخانههایی مانند کشاورزی، علوم، صمت، نفت، گردشگری و رفاه میتوانند از طریق دادهمحوری و هوشمندسازی، تصمیمگیریهای دقیقتر و کارآمدتری داشته باشند.
افشین اعلام کرد: معاونت علمی آماده است هر زمان که وزارتخانهها و دانشگاهها نامهنگاری کنند، قراردادهای سال دوم را فعال کند. او ابراز امیدواری کرد که تمامی وزارتخانهها آمادگی خود را اعلام کنند و گفت که شخصاً نیز گفتوگو با دستگاهها را آغاز خواهد کرد. وی تأکید کرد که معاونت علمی قصد ندارد هیچ دانشگاه یا شرکتی را مجبور به همکاری کند و این تعامل باید در طول یک سال به صورت طبیعی شکل گرفته باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: پروژه دستیار هوش مصنوعی برای دانشگاهها نیز بسیار مبارک بوده است، زیرا موجب تقویت هستههای پژوهشی و دانشجویی در حوزه هوش مصنوعی شده و رشد علمی قابل توجهی را به همراه داشته است. به گفته او، هرچند پروژه ماهیت کاربردی دارد، اما در حوزه علم و تحقیق نیز پیشرفت مهمی ایجاد کرده است.
منبع: تسنیم
