به گزارش تجارت نیوز، اواخر ژانویه، شی جین پینگ، رهبر چین، در جمع مقامات سراسر کشور گفت که چین در آستانه «انقلاب بزرگ فناوری دورانساز» است. به گفته او، هوش مصنوعی به اندازه موتور بخار، برق و اینترنت دگرگونکننده است. اما رسانههای دولت مدعی شدند، شی در جلسه مطالعاتی برای رهبران حزب کمونیست چین هشدار داد که با وجود تمام وعدههایش، این کشور نباید اجازه دهد که فناوری جدید هوش مصنوعی «از کنترل خارج شود». رهبر چین گفت که پکن باید زود و قاطعانه عمل کرده و با احتیاط و دوراندیشی، مشکلات را پیشبینی و از آنها جلوگیری کند.
هوش مصنوعی قربانی یکه تازی «شی»
به نوشته نیویورک تایمز اظهارات شی نشاندهنده تنشی است که بر صنعت فناوری چین سایه افکنده است. از همین رو رهبری چین تصمیم گرفته که هوش مصنوعی، رشد اقتصادی کشور را در دهه آینده هدایت خواهد کرد. با این حال او نمیتواند اجازه دهد که این فناوری جدید، ثبات جامعه چین و تسلط حزب کمونیست بر آن را مختل کند. نتیجه آن است که دولت، هوش مصنوعی چینی را به جلو میراند. شرکتها باید همزمان دو کار را انجام دهند: سریع حرکت کنند تا چین بتواند از رقبای بینالمللی پیشی بگیرد و در خط مقدم تغییر فناوری قرار بگیرد، در حالی که از مجموعهای از قوانین که به طور فزایندهای پیچیده هستند، پیروی کند.
وقتی Zhipu AI، یکی از نویدبخشترین استارتاپهای هوش مصنوعی چین، ماه گذشته برای عرضه عمومی در هنگ کنگ عرضه شد ارزش این شرکت بیش از 6 میلیارد دلار ارزیابی گشتو همزمان به سرمایهگذاران در مورد بار قابل توجه رعایت شش یا بخش عمدهای از مقررات مربوط به هوش مصنوعی هشدار داد.
Zhipu به سان OpenAI، مدلها و برنامههای هوش مصنوعی را توسعه داده و از آن بهرهمند میشود. نمونه آن عبارت است از چت ChatGLM. این در حالی است چین شرکتهای هوش مصنوعی خود را تحت فشار قرار داده تا با شتاب از رقبای بینالمللی پیشی بگیرند، اما همزمان از مجموعهای از قوانین پیچیده نیز پیروی کنند.
چالش تازه پکن
در میان الزامات خاص جهت انطباق با شرایط حاکم، قواین تعریف شده Zhipu را ناچار کرده تا به عنوان یک دروازهبان عمل کند تا از انتشار اطلاعاتی که دولت چین غیرقانونی میداند، جلوگیری شود. در پروندهای که این شرکت ارائه کرده، آمده است که نمیتوان به ژیپو اطمینان داد که نهادهای نظارتی همیشه رویکرد این شرکت را مطابق با قوانین تشخیص دهند، چرا که «ممکن است ما در معرض عواقب قانونی، مالی و عملیاتی قابل توجهی قرار بگیریم».
به نوشته نیویورک تایمز زمانی اینترنت به عنوان تهدید وجودی برای حزب کمونیست حاکم تلقی میشد، اما پکن در عوض آن را از طریق سیستم سانسور و کنترل شدید آن را در اختیار بزرگترین شرکتهای اینترنتی چین قرار داد. هوش مصنوعی نیز معضل مشابهی را ایجاد کرده: نیرویی دگرگونکننده که نویدبخش دستاوردهای اقتصادی است، در عین حال پتانسیل تضعیف سلطه حزب بر قدرت را دارد.
اگرچه دولت ترامپ بر برخی تراشههای قدرتمند هوش مصنوعی محدودیتهای تجاری اعمال کرده، اما نگرانی اصلی صنعت هوش مصنوعی چین، دسترسی به نیمهرساناهای مورد نیاز برای تامین انرژی سیستمهای پیشرفته است. در این میان موانع نظارتی چین، لایه دیگری از محدودیت را تعریف کرده و شرکتهای چینی مانند علیبابا، دیپسیک و ژیپو را در موقعیت دشوار توسعه سیستمهای هوش مصنوعی به قدرتمندی رقبای خارجی خود، مانند OpenAI و Anthropic، قرار داده است.
اسکات سینگر، یکی از اعضای بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، در این باره به نیویورک تایمز گفت: «آنچه OpenAI و علیبابا از نظر قانونی ملزم به انجام آن در زمینه آزمایش قبل از استقرار هستند، کاملاً متفاوت است.»
نسخه سانسور شده پکن
به عنوان مثال، قانون جدید هوش مصنوعی کالیفرنیا، شرکتها را ملزم میکند تا برای این احتمال که سیستم هوش مصنوعی میتواند از کنترل انسان فراتر رود یا باعث مرگ تعداد زیادی شود، برنامهریزی کنند. سینگر گفت، در مقابل، قوانین چین بیشتر بر کنترل اطلاعات و حفاظت از دادهها تمرکز دارند. از سال ۲۰۲۲، شرکتهای فناوری چینی موظف شدهاند جزئیاتی در مورد الگوریتمهای مرتبط با ویژگیهایی مانند پیمایش بیپایان ویدیو در برنامههایی مانند RedNote و نسخه داخلی TikTok، Douyin، در اختیار دولت قرار دهند.
در همین راستا شرکتها باید در مورد نحوه کار برنامههای خود به دولت اطلاع دهند و مقامات را با تکامل فناوری بهروز نگه دارند. هرچه تأثیری که تنظیمکنندگان بر افکار عمومی از یک برنامه میبینند بیشتر باشد، توجه بیشتری به آن خواهند داشت. اما جیانگ تیانجیائو، دانشیار دانشگاه فودان، گفت که دولت تلاش کرده از محدود کردن نوآوری یا توانایی شرکتها برای آزمایش فناوریهای جدید جلوگیری کند.
به گفته جیانگ: «چین نمیخواهد قوانین و مقررات سختگیرانه به انگیزههای شرکتها برای نوآوری آسیب برساند». آلیس ژو، شریک شرکت حقوقی Fangda Partners در شانگهای که نماینده علیبابا بوده نیز در این باره گفت که برخی از شرکتهای فناوری تاثیرگذار چینی نیز در لابیگری برای تغییر سیاستها در مراحل پیشنویس موفق بودهاند.
پس از آنکه ChatGPT شور و شوق جهانی برای چتباتها را برانگیخت، مقامات چینی به سرعت پیشنویس قوانینی را برای سیستمهای هوش مصنوعی که قادر به پاسخ به سؤالات، انجام مکالمات و ایجاد تصاویر و ویدیوها هستند را اعلام کردند. این سیستمها با دریافت حجم زیادی از دادهها یاد میگیرند و مدلهای اولیه چینی، مانند مدلهای توسعهیافته در جاهای دیگر، بر اساس مدلهای متنباز گسترده و در دسترس مانند لاما از شرکت متا آموزش دیدهاند. این مدلها شامل منابع اینترنتی مانند ردیت و ویکیپدیا هستند که حاوی اطلاعات سانسور شده در چین هستند.
در ابتدا، مقام های چینی آییننامهای را تدوین کردند که تمام منابع داده آموزشی را به رعایت کنترلهای اطلاعاتی دولت و انعکاس «ارزشهای اصلی سوسیالیستی» ملزم می کرد. اگر این قانون اجرا میشد، چنین قانونی شرکتهای فناوری چینی را ماهها در آموزش مدلهای جدید بدون اطلاعات از اینترنت گستردهتر عقب نگاه میداشت.
با این حال، هنگامی که فرمان نهایی در ژوئیه 2023 منتشر شد، الزامات تغییر کرد. شرکتها ملزم بودند اطمینان حاصل کنند که اطلاعات تولید شده توسط سیستمهای هوش مصنوعیشان تنها در صورتی با کنترلهای اطلاعاتی چین مطابقت دارد که آن خروجی برای عموم مردم قابل دسترسی باشد. گراهام وبستر، استاد ژئوپلیتیک و فناوری در استنفورد، گفت: «قانونگذاران چینی تصور میکنند که فناوری هوش مصنوعی متحولکننده خواهد بود و بنابراین، دولت باید نحوه متحولکننده بودن آن را هدایت کنند». با این حال به باورش مقامات چینی باید در نظر بگیرند که «آیا اجرای قوانین و مقررات آنها میتواند کارآفرینی و پویایی کسبوکار را تضعیف کند یا نه؟».
هزینه اقتدارگرایی در حوزه فناوری
ماه دسامبر، پکن مجموعهای جدید از سیاستها را برای خدمات هوش مصنوعی که تعامل «شبیه انسان» را فراهم میکنند، مانند چتبات همراه محبوب Xingye، که توسط استارتآپ چینی Minimax ساخته شده را رسانه ای کرد. قوانین جدید هدفشان جلوگیری از وابستگی افراد به چتباتهای همراه است و در آن آمده که شرکتها نباید «اهداف طراحی جایگزین تعامل اجتماعی» را در اختیار داشته باشند. مجموعه پیشنویس قوانین شامل چندین ماده است که به گفته تحلیلگران، رعایت آنها از نظر فنی میتواند دشوار باشد.
همانند قوانین اولیه در مورد هوش مصنوعی مولد، چین دوباره تصریح کرد که شرکتها باید اطمینان حاصل کنند که چتباتها صرفا بر اساس اطلاعات تأیید شده توسط دولت آموزش دیدهاند. این شرکتها همچنین موظفند پروفایلهای احساسی کاربران را ایجاد کنند تا در صورت بروز نشانههایی از تمایل به آسیب رساندن به خود، قادر به مداخله باشند. یکی از حوزههایی که اخیرا رگولاتورها در آن احتیاط بیشتری نشان دادهاند، خودروهای خودران است که یکی از کاربردهای کلیدی هوش مصنوعی است.
چین با تکیه بر موفقیت شرکتهای چینی در تولید خودروهای الکتریکی، در آزمایش و استقرار خودروهای بدون راننده نسبت به هر کشور دیگری پیشروتر عمل کرده است. خودروسازان چینی انتظار داشتند که دولت سال گذشته انواع خاصی از سیستمهای رانندگی خودکار را تایید و برای تولید انبوه خودروها با حسگرها و تجهیزات لازم آماده شود.
اما رگولاتورها پس از تصادفی در ماه مارس گذشته که منجر به کشته شدن سه زن شد، تاییدیهها برای این فناوری را کم رنگ جلوه دادند. با این حال در شرایطی که مقامات چینی به دنبال ایجاد تعادل بین وعدههای هوش مصنوعی و بیمیلی به ریسک هستند، این فناوری در بحبوحه کندی رشد اقتصادی، اهمیت فزایندهای برای پکن پیدا کرده است.
از زمانی که استارتآپ چینی DeepSeek مدل محبوب هوش مصنوعی خود را در اواخر سال ۲۰۲۴ منتشر کرد و به دنبال آن مجموعهای از محصولات با عملکرد بالا از سوی Alibaba و Zhipu منتشر شدند، دولتهای محلی در سراسر کشور با عجله اعلام کردهاند که از هوش مصنوعی در تمام بخشهای اقتصاد خود، از بخشهای بیمارستان گرفته تا کارخانهها، استفاده میکنند.
سینگر فعال در کارنگی در این باره گفت: «از آنجا که رشد اقتصادی برای مشروعیت حزب بسیار مهم است، رهبر پکن میخواهد مطمئن شود که قوانین هوش مصنوعی آنقدر سنگین نباشند که رشد را متوقف کرده و سرمایهگذاران را فراری دهند.»
