به گزارش تجارت نیوز، فایننشال تایمز با انتشار یادداشتی مدعی شد: کمتر از یک ماه پیش، فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، در سخنرانی خود در لندن هشدار داد که جهان درگیر بزرگترین بحران انرژی تاریخ شده است. او گفت اگر شرایط بهبود پیدا نکند، قیمت نفت در تابستان وارد «منطقه قرمز» خواهد شد. اما حتی در همان بازه زمانی، بازار نفت به نتیجهای متفاوت رسیده بود.
پیشبینیهای آخرالزمانی درباره بازار نفت
فایننشال تایمز در ادامه یادداشت ادعاییاش آورد: پس از آنکه نفت برنت اندکی پیش از سخنرانی بیرول به ۱۱۲ دلار به ازای هر بشکه رسید، بهایش روندی نزولی را آغاز کرد. پیش از آنکه آمریکا و ایران یکشنبه گذشته از دستیابی به یک توافق اولیه خبر دهند، قیمت برنت حدود یکپنجم کاهش یافته بود. از آن زمان تاکنون نیز حدود ۱۰ درصد دیگر افت کرده است.
تا روز چهارشنبه، روایت غالب بازار کاملا تغییر کرده بود. پس از ماهها نگرانی معاملهگران، مدیران شرکتهای انرژی و سیاستمداران از کمبود شدید نفت در تابستان، اکنون توجهها به سمت موجی از نفت خام معطوف شده که در صورت تداوم صلح در خلیج فارس میتواند وارد بازار شود.
نفت برنت روز پنجشنبه در بازارهای آسیایی به زیر ۸۰ دلار به ازای هر بشکه رسید؛ میزانی که آخرین بار در روزهای ابتدایی جنگ مشاهده شده بود. حتی در اوج بحران نیز قیمتها تنها تا ۱۲۶ دلار افزایش یافتند؛ رقمی که فاصله زیادی با پیشبینیهای ۲۰۰ دلاری برخی تحلیلگران والاستریت داشت.
آمریتا سن، بنیانگذار موسسه مشاورهای «انرژی اسپکتز»، در این باره گفت: «پیشبینی همیشه دشوار است، اما پیشبینی بازار نفت بهطور خاص بسیار متفاوت است. وقتی بزرگترین اختلال عرضه نفت در تاریخ فقط به نفت ۱۰۰ دلاری منجر میشود، باید از خود بپرسیم آیا بازار و یا خود ما، این موضوع را کاملا اشتباه ارزیابی کرده بودیم؟».
از منظر رابین بروکس، پژوهشگر ارشد فعال در موسسه بروکینگز، اغراق در پیشبینیهای نفتی طی بحران ایران یادآور هشدارهایی است که پس از حمله گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ مطرح شده بود. به باور او «این دومین باری است که شاهد پیشبینیهای آخرالزمانی درباره قیمت نفت هستیم که هرگز محقق نشدند».
به اعتقاد او، درس مهم برای دولتهای غربی این است که بازار نفت بسیار مقاومتر از آن چیزی است که بسیاری تصور میکنند و بنابراین فضای بیشتری برای مقابله با بازیگران مشکلساز وجود دارد، بدون آنکه پیامدهای اقتصادی فاجعهباری ایجاد شود.
مختصات ساختاری بازار نفت
بروکس افزود: «ای کاش اروپا با دقت بیشتری ناوگان سایه روسیه را در دریای بالتیک هدف قرار میداد، زیرا نگرانی درباره جهش قیمت نفت به اندازهای که برخی ادعا میکنند موجه نیست». در سه ماه گذشته، مدیران صنعت نفت و معاملهگران بارها هشدار دادهاند که قیمت نفت بیش از حد پایین است و فشارهای شدید موجود در سیستم انرژی جهانی را منعکس نمیکند. اما بروکس معتقد است صنعت نفت سرعت افت تقاضا را دستکم گرفته بود.
او گفت: «مدیران شرکتها، بهویژه در ماه گذشته، با سروصدا هشدار میدادند که به دلیل کاهش ذخایر جهانی، قیمتها افزایش خواهد یافت. آنها چیزی را میبینند که مستقیما مقابل چشمانشان قرار دارد، اما به نظرم نگاه کلان اقتصادی ندارند». به باور این تحلیلگر نکتهای که نادیده گرفته شد این بود که قیمتها پیشتر نیز افزایش قابل توجهی داشتهاند. نفت برنت در قیمت ۱۲۶ دلار، حدود ۷۵ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ قرار داشت. او تأکید کرد: «این میزان رشد چشمگیر بود و نشاندهنده شوک بزرگی در عرضه محسوب میشد».
آلدو اسپانیر، رئیس استراتژی کالاها در BNP Paribas Markets سناریوی بدبینانهای را مدلسازی کرده بود و مدعی شد در صورت ادامه جنگ تا پایان سال، قیمت نفت به ۲۰۰ دلار به ازای هر بشکه خواهد رسید. اما حالا اسپانیر معتقد است که توافق روز یکشنبه «بسیار جدیتر از هر رخدادی بود که طی ماههای گذشته شاهد بودیم». از منظرش این فرایند احتمال ازسرگیری صادرات انرژی از خلیج فارس را پیش از آنکه کاهش ذخایر جهانی به مرحله بحرانی برسد، افزایش داده است.
با این حال اسپانیر معتقد است این بحران ویژگی ساختاری بازار نفت را نیز برجسته کرد: بازار بیشتر «زمان حال» را قیمتگذاری میکند تا آینده را. در حالی که صنعت انرژی نگران کمبود عرضه در آینده بود، معاملهگران بر یک سوال ساده تمرکز داشتند: آیا در کوتاهمدت نفت کافی وجود دارد یا نه؟ او در پاسخ گفت: «توازنهای آینده چیزی نیست که بازار در حال حاضر آن را قیمتگذاری کند».
طرح صلح هنوز باعث افزایش عرضه نفت خاورمیانه نشده و مذاکرات نیز ممکن است شکست بخورد. دونالد ترامپ روز چهارشنبه هشدار داد که اگر از توافق نهایی رضایت نداشته باشد، آمریکا حملات خود را از سر خواهد گرفت و بدون این توافق، ذخایر نفتی جهان «حدود چهار هفته دیگر» به پایان خواهد رسید.
با این حال، معاملهگران چشماندازی فراتر از اختلالات کوتاهمدت را میبینند. در کوتاهمدت، آنها انتظار دارند با خروج نفتکشهایی که در داخل خلیج فارس گرفتار شدهاند و اکنون از طریق تنگه هرمز عبور خواهند کرد، بازار با مازاد عرضه مواجه شود. در بلندمدت نیز پیشبینی غالب این است که سرعت بازیابی تقاضا کمتر از سرعت افزایش عرضه خواهد بود.
سناریوهای متضاد درباره آینده نفت
شرکت دادههای کالایی کپلر برآورد میکند که بیش از ۹۰ میلیون بشکه نفت خام غیرایرانی و حدود ۷۰ میلیون بشکه نفت خام ایرانی در انتظار خروج از منطقه هستند. همزمان آژانس بینالمللی انرژی نیز روز چهارشنبه اعلام کرد اگر صلح حفظ شود، در سال ۲۰۲۷ با «مازاد قابل توجه نفت خام» روبهرو خواهیم شد، زیرا کشورهای تولیدکننده عرضه خود را افزایش خواهند داد.
این ارزیابی در تضاد با دیدگاه اوپک قرار دارد که انتظار دارد تقاضای جهانی در سال آینده قویتر باشد.تاماش وارگا، تحلیلگر شرکت کارگزاری نفتی PVM، معتقد است بازار شاید از هماکنون مازاد عرضه سال آینده را در قیمتها لحاظ کرده باشد، هرچند هشدار میدهد که افت اخیر قیمتها احتمالا بیش از حد بوده است.
او در ادامه گفت: «احساسات بازار بسیار قدرتمند هستند. اگر بازار بخواهد نزولی باشد، به دنبال نشانههای نزولی خواهد گشت. اما انتظار ندارم این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. تصور میکنم در ماهها و شاید فصلهای آینده دوباره شاهد قیمتهای بالاتر باشیم».
