به گزارش تجارت نیوز، سید محمد بطحایی در نشست خبری با تشریح ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی اظهار کرد: در سطح کلان، اعتماد مردم به نظام حکمرانی و نهادهای حاکمیتی مورد ارزیابی قرار میگیرد. در سطح میانی، میزان اعتماد مردم به نهادهای خدمترسان و واسط سنجیده میشود و در سطح خرد نیز اعتماد میان مردم، خانوادهها، همسایگان، گروههای قومی و نهادهای مردمی مورد بررسی قرار دارد.
وی افزود: بسیاری از برنامههایی که در حوزه سرمایه اجتماعی طراحی و اجرا میشود با هدف تقویت مشارکت اجتماعی، شنیدن صدای مردم و افزایش تعامل میان مردم و حاکمیت است. اگرچه مشکلات اقتصادی و معیشتی کشور اهمیت بالایی دارد، اما بازسازی اعتماد عمومی، گفتوگو با مردم، مشارکتپذیری و شنیدن مطالبات جامعه، اهمیتی کمتر از مسائل اقتصادی ندارد.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به نتایج پیمایشهای انجامشده درباره سرمایه اجتماعی گفت: این شاخص از 43.5 در سال 1394 به حدود 40 در سال 1404 رسیده است. این شاخص از 43.5 در سال 1394 به حدود 36درصد در سال 1404 رسیده است که نشان میدهد طی یک دهه گذشته نزدیک به 10 درصد کاهش را تجربه کردهایم. نکته مهم این است که کاهش سرمایه اجتماعی عمدتاً در سطح کلان و در حوزه اعتماد به نهادهای حکمرانی رخ داده است، در حالی که سرمایه اجتماعی در سطح خرد نهتنها کاهش نداشته بلکه در برخی موارد افزایش نیز یافته است.
بطحایی تصریح کرد: این یافتهها نشان میدهد اعتماد مردم به خانواده، دوستان، همسایگان، گروههای مردمی و شبکههای اجتماعی محلی همچنان پابرجاست و حتی تقویت شده است، اما اعتماد به برخی نهادهای کلان حکمرانی با کاهش مواجه بوده که باید مورد توجه جدی سیاستگذاران قرار گیرد.
وی همچنین به برخی دیگر از شاخصهای اجتماعی اشاره کرد و گفت: بر اساس آخرین پیمایشها، احساس تعلق اجتماعی در کشور به حدود 64 درصد رسیده که نسبت به دوره قبل نزدیک به 20 درصد افزایش یافته است. این موضوع یک سرمایه ارزشمند اجتماعی محسوب میشود و باید در سیاستگذاریها مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور افزود: در مقابل، فقط حدود 25 درصد مردم احساس عدالت و برابری دارند؛ به این معنا که نزدیک به سهچهارم جامعه احساس میکنند از عدالت و فرصتهای برابر به میزان کافی برخوردار نیستند. همچنین حدود 60 درصد مردم نسبت به بهبود شرایط آینده امیدوار نیستند. البته باید توجه داشت که برخی رخدادهای اجتماعی و سیاسی میتواند به طور مقطعی بر این شاخصها اثرگذار باشد و در تحلیل دادهها باید این شرایط نیز مدنظر قرار گیرد.
بطحایی با اشاره به شاخص هویت ملی گفت: بر اساس نتایج پیمایشها، 76 درصد مردم اعلام کردهاند که به ایرانی بودن خود افتخار میکنند. این رقم در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر، عدد قابل توجهی است و نشاندهنده ظرفیت مهمی در حوزه انسجام ملی است.
وی یکی از مأموریتهای اصلی سازمان امور اجتماعی کشور را جلوگیری از شکلگیری شکافهای اجتماعی و دوقطبیسازی در جامعه عنوان کرد و گفت: در هر جامعهای وجود دیدگاههای متفاوت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی طبیعی است و همه افراد باید بتوانند در فضایی آرام و امن دیدگاههای خود را بیان کنند.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور تأکید کرد: وظیفه وزارت کشور آن است که شرایط را برای بیان آزادانه دیدگاههای موافق و مخالف فراهم کند، اما همزمان مراقبت کند که این اختلافنظرها به انشقاق اجتماعی، خشونت یا آسیب به امنیت ملی منجر نشود.
وی از راهاندازی یک نظام هوشمند پایش انسجام اجتماعی خبر داد و گفت: در این سامانه، رفتارها و موضعگیریهای اثرگذار بر انسجام اجتماعی رصد میشود. از افرادی که در تقویت همبستگی و انسجام ملی نقشآفرینی میکنند قدردانی خواهد شد و در مقابل، درباره رفتارها و مواضعی که زمینه ایجاد شکاف و تنش اجتماعی را فراهم میکند، هشدارهای لازم ارائه میشود.
بطحایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد از درمان آسیبهای اجتماعی به پیشگیری گفت: تجربههای علمی نشان میدهد درمان آسیبهای اجتماعی به مراتب پرهزینهتر و دشوارتر از پیشگیری است. برای مثال، درمان فردی که به اعتیاد مبتلا شده بسیار سختتر و پرهزینهتر از پیشگیری از گرفتار شدن او به اعتیاد است.
وی افزود: به همین دلیل در سالهای اخیر رویکرد سازمان امور اجتماعی کشور بیش از گذشته بر پیشگیری، مداخلههای زودهنگام و از بین بردن زمینههای شکلگیری آسیبهای اجتماعی متمرکز شده است.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور همچنین به اجرای برنامه «محلهمحوری» اشاره کرد و گفت: از مهرماه سال 1404 و در پی ابلاغ سیاستهای دولت، سامانهای برای ثبت و پایش خدمات اجتماعی در محلات کشور طراحی شد تا تمامی دستگاهها، نهادها، گروههای مردمی و مجموعههای جهادی بتوانند خدمات خود را در آن ثبت کنند. هدف از این اقدام آن است که مشخص شود در هر محله چه خدماتی توسط کدام دستگاه ارائه میشود و کدام مناطق از خدمات اجتماعی محروم ماندهاند تا برنامهریزیها به شکل هدفمندتری انجام شود.
بطحایی با بیان اینکه این طرح با استقبال دستگاههای مختلف مواجه شده است، گفت: در حال حاضر از حدود 20 هزار محله کشور، شوراهای یکپارچه مدیریت محلهمحور در حدود 14 هزار محله تشکیل شده و روند تکمیل پوشش در سایر محلات نیز ادامه دارد.
وی ابراز امیدواری کرد با تکمیل این شبکه، امکان هماهنگی بیشتر میان دستگاههای اجرایی، نهادهای مردمی و گروههای جهادی برای کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی در محلات فراهم شود.
بطحایی همچنین به نتایج یکی از پیمایشهای اجتماعی انجامشده پس از جنگ 12 روزه اشاره کرد و گفت: نتایج این پیمایش که در خردادماه انجام شده، نشان میدهد حدود 70 درصد مردم معتقدند برای عبور از شرایط کنونی، تغییر و بازنگری در برخی سیاستهای کلان کشور ضروری است.
وی افزود: بر اساس یافتههای این پیمایش، 51 درصد پاسخدهندگان انتظار دارند رهبر معظم انقلاب در تحولات و تصمیمات کلان کشور نقشآفرینی و ورود بیشتری داشته باشند.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور ادامه داد: همچنین نتایج این بررسی نشان میدهد حدود 60 درصد مردم اعلام کردهاند که دیگر توان تحمل فشارهای اقتصادی بیش از وضعیت فعلی را ندارند و انتظار دارند اقدامات مؤثری برای بهبود شرایط معیشتی و اقتصادی جامعه صورت گیرد. این دادهها میتواند مبنای مهمی برای تصمیمگیری و سیاستگذاری در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی باشد و ضرورت توجه به مطالبات و انتظارات عمومی را بیش از پیش نشان میدهد.
بطحایی با اشاره به برخی دیگر از یافتههای پیمایش اجتماعی انجامشده در خردادماه گفت: نتایج این بررسی نشان میدهد حدود 80 درصد مردم با برهم خوردن نظم اجتماعی مخالف هستند و حفظ ثبات، آرامش و انسجام اجتماعی را از ضروریات اداره کشور میدانند.
بطحایی در ادامه با اشاره به نقش وزارت کشور در مدیریت مسائل و بحرانهای ملی گفت: وزارت کشور در سال گذشته و در جریان بحران انرژی، به تأیید بسیاری از مسئولان دولت، نقش مؤثری در مدیریت شرایط ایفا کرد و امسال نیز تمامی ظرفیتهای این وزارتخانه برای مواجهه با مسائل پیشرو به کار گرفته شده است.
وی افزود: در حوزه اجتماعی نیز برنامههای محلهمحور با جدیت دنبال میشود و اقدامات متعددی در این زمینه آغاز شده است که امیدواریم نتایج آن در بهبود شرایط اجتماعی کشور نمایان شود.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با تأکید بر اهمیت مشارکت اجتماعی اظهار کرد: تجربه کشور نشان داده است که بهبود وضعیت اجتماعی بدون مشارکت مردم و حضور فعال جامعه امکانپذیر نیست. توسعه اجتماعی و عبور از مشکلات و چالشها نیازمند مشارکت آحاد مردم است.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب بر نقش اجتماع و مشارکت مردمی در پیام نوروزی سال جاری گفت: پس از این تأکیدات، وزیر کشور نیز در ابلاغی به استانداران بر ضرورت توجه به مشارکت اجتماعی تأکید کرد و این موضوع به یکی از محورهای اصلی برنامههای وزارت کشور تبدیل شده است.
بطحایی با اشاره به اقدامات دولت چهاردهم در حمایت از سازمانهای مردمنهاد افزود: یکی از مطالبات فعالان اجتماعی، طولانی بودن فرآیند صدور مجوز برای سمنها بود؛ بهگونهای که میانگین زمان انتظار برای دریافت مجوز به حدود هشت ماه میرسید.
وی ادامه داد: در دولت چهاردهم با اصلاح فرآیندها، میانگین زمان صدور مجوز به کمتر از سه ماه کاهش یافته و تلاش میکنیم این مدت در آینده به حدود 15 روز برسد.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور از فعالیتهای سازمانهای مردمنهاد در عرصههای مختلف اجتماعی و ملی قدردانی کرد و گفت: تشکلهای مردمی از سر دلسوزی، تعهد و علاقه به کشور و مردم وارد میدان شدهاند و نقش ارزشمندی در حل مسائل اجتماعی ایفا میکنند.
وی با اشاره به اقدامات سمنها در عرصه بینالمللی اظهار کرد: در جریان تجاوز رژیم صهیونیستی به کشور، سازمانهای مردمنهاد نقش مهمی در جلب توجه افکار عمومی و نهادهای بینالمللی ایفا کردند و یکی از عوامل مؤثر در صدور بیانیههای محکومیت این اقدام در مجامع بینالمللی، فعالیت گسترده تشکلهای مردمی بود.
بطحایی افزود: بیش از پنج هزار سازمان مردمنهاد در قالب شبکهای با عنوان «شتاب» بیانیهای در محکومیت این تجاوز صادر کردند که مورد توجه نهادهای بینالمللی قرار گرفت و بازتاب گستردهای داشت.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت تابآوری اجتماعی گفت: امروز یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت ملی، تابآوری اجتماعی است. امنیت کشورها دیگر صرفاً بر توان نظامی استوار نیست و ابعاد اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی نقش تعیینکنندهای در حفظ امنیت ملی دارند.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور خاطرنشان کرد: تجربه جنگ اخیر نشان داد مقاومت، همبستگی، ایثار و همراهی مردم تا چه اندازه میتواند در ناکام گذاشتن اهداف دشمن مؤثر باشد و به همین دلیل تقویت تابآوری اجتماعی باید در کانون توجه سیاستگذاران و مدیران کشور قرار گیرد.
منبع: تسنیم
