به گزارش تجارت نیوز، طرح درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال از جمله سیاستهای حمایتی حوزه سلامت است که از زمان آغاز اجرای آن، با استقبال گسترده خانوادهها مواجه شد. این طرح که با هدف کاهش فشار اقتصادی بر خانوادهها و تسهیل دسترسی کودکان به خدمات درمانی اجرا شد، توانست بخشی از نگرانیهای والدین درباره هزینههای سنگین درمان را کاهش دهد؛ به ویژه در شرایطی که افزایش تورم، رشد هزینههای درمان و کاهش توان اقتصادی خانوارها، سلامت کودکان را بیش از گذشته در معرض تهدید قرار داده است.
در آغاز اجرای طرح در سال 1402، سازمان بیمه سلامت از اختصاص منابع مالی قابل توجه برای پشتیبانی از آن خبر داد. در همین راستا محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت، اعلام کرده بود که بودجهای حدود ۳ هزار میلیارد تومان برای پوشش بستری کودکان گروه هدف اختصاص یافته است و خطاب به روسای دانشگاههای علوم پزشکی تاکید کرد که نگران تامین هزینههای درمان رایگان کودکان کمتر از ۷ سال نباشند.
اکنون پس از گذشت بیش از دو سال از اجرای این سیاست، بیمارستانهای تخصصی کودکان و کارشناسان حوزه سلامت نسبت به ادامه اجرای آن بدون تامین اعتبار کافی هشدار میدهند. به گفته مسئولان درمانی، تاخیر در پرداخت مطالبات بیمارستانها و نبود منابع پایدار مالی، به تدریج توان مراکز درمانی کودکان را تحلیل میبرد؛ مسالهای که در صورت ادامه، میتواند کیفیت خدمات درمانی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
افزایش تعداد مراجعه، رشد هزینه تجهیزات پزشکی، دارو، نگهداری بیمارستان و … شرایط مالی این مراکز را دشوار کرده است
در حال حاضر حدود ۲۳ بیمارستان تخصصی کودکان در کشور بار اصلی اجرای این طرح را بر عهده دارند. این مراکز علاوه بر پذیرش بیماران ارجاعی از استانهای مختلف، بخش مهمی از مراجعات مستقیم خانوادهها را نیز پوشش میدهند.
اما افزایش تعداد مراجعات، رشد هزینه تجهیزات پزشکی، دارو، نگهداری بیمارستان و دستمزد نیروهای انسانی در کنار تاخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات، شرایط مالی این مراکز را دشوار کرده است. برخی مدیران بیمارستانهای کودکان معتقدند ادامه این وضعیت میتواند موجب کاهش توان بیمارستانها در تامین تجهیزات ضروری، توسعه بخشهای تخصصی و حتی پرداخت هزینههای جاری شود.
درمان رایگان بدون پشتوانه مالی پایدار، دوام نمیآورد / وقتی دولت تعهدی برای ارائه خدمات رایگان ایجاد میکند، باید منابع آن را نیز به صورت شفاف و پایدار تامین کند
حمیدرضا مروتی، کارشناس اقتصاد درمان، درباره تبعات تامین نشدن اعتبار این طرح به تجارتنیوز میگوید: اصل سیاست درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال، یک اقدام مهم حمایتی و ضروری است، زیرا کودکان جزو آسیبپذیرترین گروههای جامعه هستند و هرگونه اختلال در دسترسی آنان به خدمات درمانی، آثار بلندمدتی بر سلامت جامعه خواهد داشت. اما تجربه نظام سلامت نشان میدهد هیچ سیاست حمایتی بدون منابع مالی پایدار قابل دوام نیست.
او ادامه میدهد: وقتی دولت تعهدی برای ارائه خدمات رایگان ایجاد میکند، باید منابع آن را نیز به صورت شفاف و پایدار تامین کند. در غیر این صورت، هزینه این سیاست به بیمارستانها منتقل میشود و در نهایت کیفیت خدمات درمانی کاهش پیدا میکند.
این کارشناس اقتصاد درمان اظهار میدارد: یکی از مهمترین تبعات کمبود اعتبار، انباشت بدهی بیمارستانها به شرکتهای دارویی و تامینکنندگان تجهیزات پزشکی است؛ موضوعی که میتواند به کمبود تجهیزات تخصصی کودکان و اختلال در روند درمان منجر شود.
اگر قرار است این طرح ادامه پیدا کند، باید همزمان نظام پزشک خانواده و ارجاع نیز تقویت شود
از سوی دیگر رایگان شدن خدمات درمانی در کنار مزایای فراوان، در برخی موارد موجب افزایش مراجعات غیرضروری نیز شده است؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر مراکز درمانی کودکان وارد میکند.
مروتی در این باره میگوید: وقتی خدمات کاملا رایگان ارائه میشود اما نظام ارجاع به درستی عمل نمیکند، بخشی از مراجعات به بیمارستانهای تخصصی ضرورتی ندارد. این مساله علاوه بر افزایش هزینهها، موجب ازدحام بیمارستانها و کاهش کیفیت خدمات برای بیماران واقعی میشود.
او تاکید میکند: اگر قرار است این طرح ادامه پیدا کند، باید همزمان نظام پزشک خانواده و ارجاع نیز تقویت شود تا بیمارستانهای تخصصی کودکان تنها پذیرای موارد ضروری باشند.
بیمارستانهای تخصصی کودکان نیازمند تجهیزات پیشرفته، نیروهای تخصصی و هزینههای نگهداری بالاتری نسبت به بسیاری از مراکز درمانی عمومی هستند
این کارشناس اقتصاد درمان ادامه میدهد: یکی دیگر از نگرانیهای مطرحشده از سوی مدیران بیمارستانها، فرسایش تدریجی زیرساختهای درمانی کودکان است. بیمارستانهای تخصصی کودکان نیازمند تجهیزات پیشرفته، نیروهای تخصصی و هزینههای نگهداری بالاتری نسبت به بسیاری از مراکز درمانی عمومی هستند.
حمیدرضا مروتی ادامه میدهد: وقتی مطالبات بیمارستانها ماهها پرداخت نمیشود، نخستین آسیب در حوزه نوسازی تجهیزات و نگهداری زیرساختها ظاهر میشود. بیمارستان ناچار میشود خرید تجهیزات را به تعویق بیندازد یا هزینه تعمیرات را کاهش دهد و این روند در بلندمدت کیفیت خدمات درمانی را تهدید میکند.
او اضافه میکند: در نهایت ممکن است بیمارستانها به سمت محدود کردن برخی خدمات یا کاهش ظرفیت پذیرش حرکت کنند؛ اتفاقی که عملا فلسفه اجرای طرح درمان رایگان را زیر سوال میبرد.
حوزه درمان کودکان به دلیل حساسیت بالا، بیش از بسیاری از بخشهای درمانی نیازمند نیروی انسانی متخصص و با انگیزه است
این کارشناس اقتصاد درمان درباره دیگر تبعات کمبود منابع و حمایتهای مالی پایدار میگوید: فشار مالی تنها متوجه بیمارستانها نیست، بلکه کادر درمان نیز از تبعات آن متاثر میشوند. پزشکان، پرستاران و نیروهای تخصصی شاغل در بیمارستانهای کودکان، در سالهای اخیر با حجم بالای مراجعات و فشار کاری گسترده روبهرو بودهاند.
مروتی می افزاید: اگر بیمارستانها با کمبود منابع مواجه شوند، توان پرداخت کارانه و مزایای کارکنان کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی احتمال مهاجرت نیروهای متخصص، کاهش انگیزه کاری و حتی افت کیفیت خدمات افزایش مییابد.
او تاکید میکند: حوزه درمان کودکان به دلیل حساسیت بالا، بیش از بسیاری از بخشهای درمانی نیازمند نیروی انسانی متخصص و باانگیزه است و هرگونه اختلال در این بخش، آثار مستقیمی بر سلامت کودکان خواهد داشت.
خانوادهها نگران بازگشت هزینههای درمان هستند / مشکل اصلی، سیاست درمان رایگان نیست بلکه نحوه اجرای آن است
این کارشناس اقتصاد درمان ادامه میدهد: در سوی دیگر ماجرا، خانوادهها نگرانند که مشکلات مالی دولت و بیمارستانها در نهایت به کاهش پوشش خدمات رایگان یا بازگشت تدریجی هزینههای درمان منجر شود. آنهم در شرایطی که بسیاری از خانوادهها با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم میکنند، هزینههای درمان کودکان میتواند فشار سنگینی بر بودجه خانوار وارد کند.
حمیدرضا مروتی درباره راههای اصلاح و ادامه این سیاست حمایتی اظهار میدارد: مشکل اصلی، سیاست درمان رایگان نیست بلکه نحوه اجرای آن است. به باور آنان، برای حفظ این طرح باید منابع مالی پایدار تعریف شود و پرداخت مطالبات بیمارستانها نیز در اولویت قرار گیرد.
او میگوید: اگر دولت میخواهد این طرح موفق بماند، باید چند اقدام همزمان انجام دهد؛ نخست تامین اعتبار پایدار، دوم تقویت نظام ارجاع، سوم کنترل مراجعات غیرضروری و چهارم حمایت ویژه از بیمارستانهای تخصصی کودکان. حمایت از سلامت کودکان در واقع سرمایهگذاری برای آینده کشور است. اما این حمایت زمانی موفق خواهد بود که سیاستهای مالی و اجرایی نیز متناسب با آن طراحی شوند.
مروتی در پایان تاکید میکند: در شرایط کنونی به نظر میرسد ادامه موفق طرح درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال، بیش از هر چیز به تصمیم سیاستگذاران برای تامین منابع مالی و جلوگیری از فرسایش بیمارستانهای تخصصی وابسته است؛ بیمارستانهایی که امروز ستون اصلی اجرای یکی از مهمترین سیاستهای حمایتی حوزه سلامت به شمار میروند.
