به گزارش تجارت نیوز، عراق، کشوری با جمعیتی بیش از ۴۵ میلیون نفر، ساختار جمعیتی جوان و علاقه عمیق عمومی به فوتبال، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه اقتصاد ورزش دارد؛ هرچند هنوز فاصله زیادی میان ظرفیتهای موجود و تبدیل ورزش به یک صنعت درآمدزا وجود دارد.
اقتصاد عراق همچنان وابستگی بالایی به نفت دارد. بر اساس دادههای بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول، بخش نفت سهم غالبی در درآمدهای صادراتی و منابع مالی دولت دارد و همین موضوع باعث شده صنایع غیرنفتی از جمله ورزش، گردشگری و سرگرمی هنوز سهم محدودی در اقتصاد ملی داشته باشند.
با این حال، جمعیت جوان عراق یک مزیت مهم برای توسعه ورزش حرفهای، بازار هواداری و اقتصاد رسانهای محسوب میشود؛ موضوعی که بسیاری از کشورهای منطقه در سالهای اخیر با سرمایهگذاری روی آن توانستهاند ورزش را به یک صنعت اقتصادی تبدیل کنند.
فوتبال؛ مهمترین دارایی اقتصاد ورزش عراق
فوتبال مهمترین دارایی اقتصاد ورزش عراق است. این رشته ورزشی نهتنها محبوبترین ورزش کشور محسوب میشود، بلکه یکی از عناصر مهم هویت اجتماعی عراق است. قهرمانی تاریخی تیم ملی عراق در جام ملتهای آسیا ۲۰۰۷ نقطه عطفی در تاریخ ورزش این کشور بود؛ موفقیتی که فراتر از یک دستاورد ورزشی، باعث افزایش سرمایه اجتماعی فوتبال و تقویت جایگاه این رشته در میان مردم شد.
فوتبال عراق در مسیر توسعه
فدراسیون فوتبال عراق عضو فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) است و لیگ برتر عراق، که در سالهای اخیر با اصلاحات ساختاری به سمت حرفهایتر شدن حرکت کرده، مهمترین رقابت باشگاهی این کشور محسوب میشود. با وجود این، اقتصاد فوتبال عراق هنوز در مرحله توسعه قرار دارد و با چالشهایی مانند محدود بودن درآمدهای رسانهای، وابستگی برخی باشگاهها به منابع دولتی، ضعف تجاریسازی و نبود مدلهای مدرن درآمدی مواجه است.
چالشهای آینده فوتبال عراق
باشگاههایی مانند نیروی هوایی، الشرطه و الزوراء از شناختهشدهترین باشگاههای عراق هستند و سابقه تاریخی و هواداران گستردهای دارند. اما خلاف باشگاههای موفق منطقه، بخش زیادی از باشگاههای عراقی هنوز نتوانستهاند مدل کسبوکار مستقل ایجاد کنند. در فوتبال مدرن، باشگاهها تنها از نتیجه مسابقه درآمد کسب نمیکنند؛ بلکه از حق پخش، اسپانسرینگ، فروش محصولات، عضویت هواداری، محتوای دیجیتال و انتقال بازیکنان درآمدزایی میکنند. توسعه این منابع درآمدی یکی از مهمترین چالشهای آینده فوتبال عراق خواهد بود.
سرمایهگذاری عراق در زیرساختهای ورزشی
یکی از نقاط قابل توجه در توسعه ورزش عراق، سرمایهگذاری روی زیرساختها بوده است. ورزشگاه بصره با ظرفیت حدود ۶۵ هزار نفر یکی از مهمترین پروژههای ورزشی عراق محسوب میشود. میزبانی جام خلیج عربی ۲۰۲۳ در بصره نمونهای از تلاش عراق برای استفاده از ورزش بهعنوان ابزار توسعه اقتصادی و دیپلماسی عمومی بود. این رویداد علاوه بر آثار ورزشی، موجب افزایش توجه رسانهای، رشد فعالیتهای گردشگری و رونق نسبی خدمات شهری در منطقه بصره شد.
با این حال، اقتصاد رسانهای فوتبال عراق همچنان نیازمند توسعه است. در فوتبال حرفهای جهان، بخش بزرگی از درآمد باشگاهها از محل حق پخش تلویزیونی، پلتفرمهای دیجیتال و تولید محتوای ورزشی تأمین میشود. عراق به دلیل محدودیتهای ساختاری و تجاری، هنوز فاصله زیادی با مدلهای موفق جهانی دارد. توسعه شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای آنلاین و ارتباط مستقیم باشگاهها با هواداران میتواند یکی از مسیرهای جدید درآمدزایی باشد.
صادرات بازیکن؛ ظرفیت مهم فوتبال عراق
یکی دیگر از ظرفیتهای مهم فوتبال عراق، صادرات بازیکن است. بازیکنانی مانند یونس محمود، نشأت اکرَم، علی عدنان و مهند علی توانستهاند فوتبال عراق را در سطح بینالمللی معرفی کنند. اما برخلاف کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی یا مراکش، عراق هنوز نتوانسته صادرات بازیکن را به یک صنعت اقتصادی پایدار تبدیل کند. ایجاد آکادمیهای حرفهای، توسعه سیستم استعدادیابی و ارتباط سازمانیافته با باشگاههای خارجی میتواند ارزش اقتصادی این بخش را افزایش دهد.
اقتصاد هواداری؛ یکی از بزرگترین فرصتهای آینده فوتبال عراق
اقتصاد هواداری نیز یکی از بزرگترین فرصتهای آینده فوتبال عراق است. علاقه شدید مردم به باشگاهها و تیم ملی، سرمایه اجتماعی ارزشمندی ایجاد کرده است؛ اما این علاقه هنوز به شکل گسترده به درآمد اقتصادی تبدیل نشده است. فروش پیراهن، عضویت هواداری، برنامههای وفاداری، فروش دیجیتال و ایجاد ارتباط دائمی با هواداران میتواند منابع جدید درآمدی برای باشگاهها ایجاد کند.
ظرفیت سرمایهگذاری عراق در حوزه ورزش زنان
در حوزه ورزش زنان نیز عراق در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارد. افزایش سرمایهگذاری در فوتبال زنان، ایجاد لیگهای حرفهایتر و جذب اسپانسر میتواند علاوه بر آثار اجتماعی، بازار جدیدی در اقتصاد ورزش این کشور ایجاد کند.
مقایسه عراق و ایران در حوزه اقتصاد فوتبال
مقایسه عراق با ایران نشان میدهد دو کشور در برخی حوزهها شباهت دارند؛ از جمله محبوبیت فوتبال، وابستگی تاریخی باشگاهها به منابع دولتی و اهمیت اجتماعی این رشته. با این حال، ایران از نظر سابقه لیگ حرفهای، تعداد باشگاههای باسابقه، تجربه حضور در جام جهانی و ساختار فوتبال حرفهای در جایگاه بالاتری قرار دارد.
در مقابل، عراق در سالهای اخیر تلاش کرده با سرمایهگذاری روی زیرساختها و استفاده از رویدادهای ورزشی، جایگاه جدیدی برای ورزش در اقتصاد ملی ایجاد کند.
تجربه عراق نشان میدهد تبدیل فوتبال به یک صنعت اقتصادی نیازمند چند اقدام اساسی است؛ کاهش وابستگی باشگاهها به منابع دولتی، توسعه حق پخش و اقتصاد رسانه، سرمایهگذاری در آکادمیها، تقویت نقش بخش خصوصی و استفاده از ورزش بهعنوان ابزار گردشگری و برند ملی.
در نهایت، عراق هنوز یک اقتصاد ورزشی کامل ندارد، اما ظرفیتهای مهمی در اختیار دارد؛ جمعیت جوان، علاقه گسترده به فوتبال، استعدادهای فوتبالی، منابع مالی نفتی و موقعیت منطقهای. مسیر آینده اقتصاد ورزش عراق به این بستگی دارد که آیا میتواند فوتبال را از یک پدیده صرفا اجتماعی به یک صنعت پایدار اقتصادی تبدیل کند یا خیر.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
