به گزارش تجارت نیوز، کشور بوسنی و هرزگوین با جمعیتی حدود ۶۴ میلیون نفر و بر اساس آخرین دادههای بانک جهانی، با تولید ناخالص داخلی اسمی در حدود ۲۷ میلیارد دلار، اقتصادی با درآمد سرانه تقریبی ۹,۳۵۸ دلار دارد. در چنین ساختاری، فوتبال در بوسنی یکی از مهمترین ابزارهای «برندسازی ملی، انسجام اجتماعی و خلق ارزش اقتصادی ناگهانی» محسوب میشود.
محدودیتهای ناشی از جمعیت نسبتا کم و اقتصاد در حال توسعه، باعث شده که دستاوردهای ورزشی در سطح جهانی، بهویژه دومین حضور تاریخی در جام جهانی، به فرصتی طلایی برای «جذب منابع ارزی و سرمایهگذاری در زیرساختها» تبدیل شود.
ساختار اقتصاد کلان و اثر آن بر ورزش
اقتصاد بوسنی و هرزگوین بر پایه صنایع بهویژه فلزات، خودروسازی و نساجی، کشاورزی و خدمات شکل گرفته است. با این حال، این کشور با چالشهایی مانند نرخ بیکاری نسبتا بالا و پیچیدگیهای ساختار سیاسی پساجنگ مواجه است که بر توزیع منابع و سرمایهگذاری در زیرساختهای ورزشی تاثیر میگذارد. هرچند سهم مستقیم ورزش در تولید ناخالص داخلی ناچیز است، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق «دیپلماسی عمومی»، «جذب توجه رسانهای» و «درآمدهای ناگهانی ناشی از رویدادهای بزرگ» رو به افزایش است.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ تزریق مالی ۹ میلیون دلاری
مهمترین رویداد در تاریخ اقتصاد فوتبال بوسنی، صعود به مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ پس از حذف ایتالیا در پلیآف است. بر اساس قوانین فیفا، هر تیم حاضر در این مسابقات حداقل ۹ میلیون یورو جایزه نقدی دریافت میکند که شامل ۱.۵ میلیون یورو برای هزینههای آمادهسازی و سازماندهی است. این مبلغ برای اقتصادی با تولید ناخالص داخلی ۲۷ میلیارد دلاری، نه از نظر کلان اقتصادی عظیم است، اما از منظر «تزریق مالی به فدراسیون فوتبال» و «امکان سرمایهگذاری مجدد» بسیار حائز اهمیت است.
بوسنی در گروه B همراه با کانادا، قطر و سوئیس قرار گرفته است و با توجه به حریفان، شانس صعود به مراحل بالاتر و افزایش درآمد آن وجود دارد.
ارزش تیم ملی؛ بازیکنان و ستارگان
بر اساس دادههای سایت معتبر ترنسفر مارکت، ارزش کل ترکیب تیم ملی بوسنی حدود ۱۴۴.۷ میلیون یورو برآورد شده است. با ارزشترین بازیکن این تیم ارمدین دمیروویچ با ارزش ۲۲ میلیون یورو است و ادین ژکو نیز به عنوان چهره تاریخی فوتبال این کشور شناخته میشود. این ارزشگذاری نشاندهنده پتانسیل صادرات استعداد از بوسنی به بازارهای بزرگتر اروپایی است، هرچند این کشور در مقایسه با قدرتهای سنتی صادرکننده بازیکن در جایگاه پایینتری قرار دارد.
لیگ داخلی؛ ساختار محدود و وابسته
لیگ برتر بوسنی و هرزگوین با حضور ۱۲ تیم و میانگین ارزش بازار ۱۸۷,۰۰۰ یورو برای هر بازیکن، از نظر مالی فاصله قابل توجهی با استانداردهای بینالمللی دارد. نکته قابل تامل، سهم بالای بازیکنان خارجی (۴۵ درصد) در این لیگ است که نشاندهنده وابستگی نسبی به نیروی کار خارجی و عدم بلوغ کامل اکوسیستم داخلی است.
تحلیل نقل و انتقالات لیگ بوسنی نشان میدهد که بیشتر نقل و انتقالات به صورت «قرضی» و «پایان قرض» انجام میشود و باشگاهها توان مالی کمی برای خرید بازیکن دارند. بر اساس دادههای تابستان ۲۰۲۵، عمده نقل و انتقالات ورودی به لیگ بوسنی بدون هزینه (انتقال آزاد) یا بازگشت از قرض بوده است که نشانگر اقتصاد بازیکنمحور و نه پولمحور در این لیگ است.
تیم ملی؛ نماد اتحاد و برند ملی
تیم ملی بوسنی با لقب «اژدهایان» پس از نخستین حضور در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، اکنون دومین حضور خود را تجربه میکند. این دستاورد فراتر از یک موفقیت ورزشی، به عنوان «نماد اتحاد ملی» در کشوری با ساختار پیچیده قومی-سیاسی تلقی میشود. برد تاریخی مقابل ایتالیا در پلیآف، نه تنها ارزش رسانهای و برندینگ بالایی داشت، بلکه از منظر اقتصادی برای فدراسیون فوتبال ایتالیا نیز حدود ۳۰ میلیون یورو ارزش مالی داشت (از طریق جریمههای اسپانسرشیپ و کاهش درآمدها) که نشاندهنده اهمیت حیاتی صعود برای فدراسیونهای بزرگتر است.
بوسنی؛ الگوی جهش مبتنی بر رویداد در اقتصاد کوچک
اقتصاد فوتبال بوسنی و هرزگوین نمونهای از یک مدل «جهش اقتصادی مبتنی بر رویدادهای بزرگ ورزشی» در کشورهای کوچک و در حال توسعه است. در شرایطی که اقتصاد کلان کشور با چالشهای ساختاری و وابستگی به صنایع سنتی مواجه است، صعود به جام جهانی به یکی از مهمترین رویدادهای اقتصادی و رسانهای تاریخ این کشور تبدیل شده است.
مهمترین عوامل موفقیت این مدل، ترکیب سه عنصر کلیدی است:
- 1. دستیابی به موفقیت بزرگ در پلیآف؛ که جوایز نقدی قابل توجهی را تضمین میکند
- 2. وجود هسته مرکزی از بازیکنان باارزش؛ که بازار صادرات استعداد را حفظ کردهاند
- 3. قرعهکشی نسبتا مساعد در گروه B؛ که امکان صعود به مراحل بالاتر و دریافت جوایز بیشتر را فراهم کرده است
در نهایت، تجربه بوسنی نشان میدهد که حتی با تولید ناخالص داخلی حدود ۲۷ میلیارد دلاری و رتبه ۶۵ فیفا، اگر صنعت فوتبال بتواند با «حضور در رویدادهای جهانی» و «تزریق منابع مالی ناگهانی» همراه شود، میتواند به یکی از مؤثرترین ابزارهای «برندسازی ملی، انسجام اجتماعی و سرمایهگذاری زیرساختی» تبدیل شود. چالش اصلی اکنون برای این کشور، سرمایهگذاری مجدد عواید ۹ میلیون یورویی جام جهانی در زیرساختهای پایدار ورزشی، آکادمیهای استعدادیابی و بهبود لیگ داخلی است تا از این جهش تاریخی حداکثر استفاده را ببرد.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
