به گزارش تجارت نیوز، از نهم اسفند 1404 ایران درگیر یک جنگ تحمیلی از سوی دشمن آمریکا و رژیم صهیونیستی شده و این درگیری به یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی کشور آسیب زیادی وارد کرده است. حمله به منطقه عسلویه و آسیب به زیرساختهای حیاتی پتروشیمی در 17 فروردین امسال، نهتنها تولید را مختل کرده بلکه زنجیره تامین صنعت پتروشیمی را نیز با شوکی کمسابقه مواجه ساخته است؛ شوکی که اهمیت بازیگرانی مانند پتروشیمی جم را بیش از گذشته برجسته میکند.
حمله روز 17 فروردین به منطقه عسلویه و آسیب به چند شرکت کلیدی مستقر در این محدوده، از جمله مبین انرژی و دماوند انرژی، عملا باعث توقف کامل فعالیت این قطب بزرگ پتروشیمی کشور شده است. در این میان، نقش مبین و دماوند بهعنوان دو گلوگاه اصلی یوتیلیتی در عسلویه بیش از هر زمان دیگری نمایان شده است.
این دو مجموعه بخش عمدهای از برق، بخار، آب صنعتی، هوای فشرده و سایر خدمات زیرساختی مجتمعهای پتروشیمی را تامین میکنند. به همین دلیل، هرگونه اختلال در فعالیت آنها بهسرعت به سایر واحدهای تولیدی سرایت کرده و عملا زنجیره تولید را متوقف میکند؛ اتفاقی که پس از این حمله بهوضوح رخ داد.
پتروشیمیها؛ بازیگران کلیدی در میدان بحران
در چنین شرایطی، اهمیت مجتمعهایی مانند پتروشیمی جم بیش از گذشته نمایان میشود. این شرکت که در منطقه عسلویه مستقر است، سهم قابلتوجهی در تولید محصولات پلیمری کشور دارد. برآوردها نشان میدهد، ظرفیت تولید پلیمر در کشور حدود 9 تا 10 میلیون تن است که از این میزان، سهم منطقه عسلویه حدود 3.5 تا 4 میلیون تن برآورد میشود؛ یعنی رقمی در حدود 35 تا 45 درصد از ظرفیت کل کشور.
در این میان، پتروشیمی جم بهعنوان یکی از بازیگران اصلی این هاب، نقش پررنگی در تامین این ظرفیت دارد. به همین دلیل، هرگونه اختلال در زیرساختهای منطقه، نهتنها تولید این شرکت بلکه بخش قابلتوجهی از عرضه محصولات پلیمری کشور را تحت تاثیر قرار میدهد؛ موضوعی که در شرایط جنگی میتواند تبعاتی فراتر از صنعت و حتی در سطح کلان اقتصاد بههمراه داشته باشد. عملکرد سال 1404 پتروشیمی جم اهمیت این شرکت را در صنعت پلیمر به خوبی نشان میدهد.
پتروشیمی جم؛ گلوگاه راهبردی زنجیره ارزش پتروشیمی
در میانه زنجیره پیچیده و بههمپیوسته صنعت پتروشیمی ایران، شرکت پتروشیمی جم بهعنوان بزرگترین واحد الفینی کشور، نقشی فراتر از یک تولیدکننده ایفا میکند؛ نقشی که استمرار آن، مستقیماً با پایداری تولید پلیمر و صنایع پاییندستی گره خورده است. این شرکت با بهرهبرداری از بزرگترین واحد الفین کشور و یکی از بزرگترین واحدهای الفینی جهان، به یکی از ستونهای اصلی زنجیره ارزش پتروشیمی ایران تبدیل شده است.
واحد الفین این شرکت با ظرفیت اسمی سالانه حدود یک میلیون و ۳۲۰ هزار تن اتیلن و حدود ۳۰۵ هزار تن پروپیلن، در مقطعی نهتنها بزرگترین واحد الفینی ایران، بلکه یکی از بزرگترین واحدهای الفینی جهان بهشمار میرفت. خوراک این واحد عمدتاً از اتان و برشهای سبک تأمین میشود و محصولات آن، شریان حیاتی دهها مجتمع پتروشیمی میاندستی و پاییندستی در کشور محسوب میشود.
نقش جم بهعنوان یک واحد الفینی محدود به تولید یک محصول خاص نیست؛ این مجتمع با تولید اتیلن و پروپیلن، بههمراه مجموعهای از محصولات کلیدی همچون پلیاتیلنهای سنگین و سبک خطی، بوتادین و بوتن-۱، بخش قابلتوجهی از نیاز صنایع پاییندستی را بهصورت پایدار تأمین میکند؛ بهگونهای که استمرار تولید در پتروشیمی جم، تأثیری مستقیم بر ثبات تولید پلیمر در کشور دارد و هرگونه اختلال در این حلقه میتواند بهصورت زنجیرهای کل این بخش را با چالش مواجه کند.
«الفین» به خانوادهای از هیدروکربنهای غیراشباع اطلاق میشود که مهمترین اعضای آن، اتیلن و پروپیلن هستند. این ترکیبات، ستون فقرات صنعت پتروشیمی مدرن را تشکیل میدهند و خوراک اصلی طیف وسیعی از صنایع پاییندستی، از تولید پلیمرها و لاستیکها گرفته تا الیاف مصنوعی، بستهبندی، قطعات خودرو، لوازم خانگی و تجهیزات پزشکی بهشمار میآیند.
از همین رو، هر واحد الفینی در عمل یک گلوگاه راهبردی در زنجیره ارزش ملی محسوب میشود؛ به این ترتیب میتوان بهتر دریافت که خاموشی یک مجتمع الفینی تا چه میزان بر زنجیره تولید و صنعت اثرگذار خواهد بود. به این ترتیب در صورتی که خاموشی جم ادامهدار باشد، طی ماههای آینده کشور باید در انتظار اختلال تولید در طیف وسیعی از صنایع باشد.
رشد تولید پتروشیمی جم در سال 1404
بررسی وضعیت پتروشیمی جم در سال 1404 نشان میدهد، مجموع تولید شرکت از دو میلیون و 602 هزار و 69 تن در سال 1403 با افزایش 32 هزار و 954 تنی به دو میلیون و 635 هزار و 23 تن در سال 1404 رسید و رشد یک درصدی را ثبت کرده است.
در سطح محصولات، تولید اتیلن از یک میلیون و 156 هزار و 158 تن با رشد دو درصدی به یک میلیون و 176 هزار و 523 تن رسید که نشاندهنده حفظ سطح پایدار در محصول پایه زنجیره است. پلیاتیلن سنگین از 331 هزار و 167 تن با افزایش پنج درصدی به 346 هزار و 204 تن رسید. در این میان، پلیاتیلن سبک از 342 هزار و 421 تن با رشد 17 درصدی به 401 هزار و 210 تن رسید و بیشترین افزایش تولید را ثبت کرد؛ موضوعی که نشاندهنده تمرکز بیشتر بر محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.
در مقابل، بوتادین از 120 هزار و 839 تن با افت 18 درصدی به 99 هزار و 622 تن رسید و پروپیلن نیز از 259 هزار و 691 تن با کاهش 3 درصدی به 250 هزار و 751 تن رسید. بنزین پیرولیز اما از 227 هزار و 592 تن با رشد دو درصدی به 231 هزار و 604 تن رسید. ترکیب این ارقام نشان میدهد اگرچه رشد تولید کل محدود بوده، اما جابهجایی در سبد محصولات به سمت پلیمرها رخ داده است.
جهش قابل توجه درآمد جم با اتکا به نرخ و ترکیب فروش
بررسیها نشان میدهد، درآمد شرکت از 70 هزار و 986 میلیارد تومان در سال 1403 با افزایش 28 هزار و 559 میلیارد تومانی به 99 هزار و 545 میلیارد تومان در سال 1404 رسید و رشد 40 درصدی را ثبت کرد.
درآمد اتیلن از 16 هزار و 435 میلیارد تومان با رشد 12 درصدی به 18 هزار و 443 میلیارد تومان رسید. پلیاتیلن سنگین از 16 هزار و 378 میلیارد تومان با افزایش 47 درصدی به 24 هزار و 75 میلیارد تومان رسید و پلیاتیلن سبک نیز از 14 هزار و 352 میلیارد تومان با جهش 82 درصدی به 26 هزار و 109 میلیارد تومان رسید که مهمترین محرک رشد درآمدی شرکت بوده است.
در بخش سایر محصولات، درآمد بوتادین از هشت هزار و 129 میلیارد تومان با افت 10 درصدی به هفت هزار و 356 میلیارد تومان رسید. در مقابل، پروپیلن از هفت هزار و 489 میلیارد تومان با رشد 64 درصدی به 12 هزار و 275 میلیارد تومان افزایش یافت و بنزین پیرولیز نیز از 6 هزار و 797 میلیارد تومان با رشد 42 درصدی به 9 هزار و 634 میلیارد تومان رسید.
گزارشهای بیشتر را در صفحه بورس بخوانید.
