به گزارش تجارت نیوز، امروزه زندگی شهری به الگوی غالب سکونت در جهان تبدیل شده است، اما همیشه اینطور نبوده است. طی دهههای گذشته، صنعتیشدن، توسعه اقتصادی و تمرکز فرصتهای شغلی و خدمات عمومی در شهرها، جمعیت جهان را بهتدریج از روستاها به مراکز شهری سوق داده است. در نتیجه، کشورهایی که هنوز اکثریت جمعیت آنها روستایی است، به گروهی محدود و قابل توجه تبدیل شدهاند.
بر اساس تازهترین دادههای بانک جهانی، اکنون فقط ۳۶ کشور در جهان باقی ماندهاند که بیش از ۵۰ درصد جمعیت آنها در مناطق روستایی زندگی میکنند. بیشتر این کشورها در آفریقای جنوب صحرا متمرکز شدهاند، هرچند در جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا، اقیانوسیه و حوزه کارائیب نیز هنوز نمونههایی از این الگو دیده میشود.
آفریقا در صدر فهرست روستاییترین کشورهای جهان
رتبهبندی کشورها بر پایه سهم جمعیت روستایی نشان میدهد آفریقا همچنان نقش پررنگی در این فهرست دارد. کشورهایی مانند بوروندی، مالاوی، نیجر و سودان جنوبی در میان روستاییترین کشورهای جهان قرار دارند و بخش غالب جمعیت آنها خارج از شهرها زندگی میکند.
خارج از قاره آفریقا نیز کشورهایی مانند نپال، تیمور شرقی، پاپوآ گینه نو و کامبوج همچنان ساختار جمعیتی عمدتا روستایی خود را حفظ کردهاند. این کشورها، با وجود روندهای جهانی شهرنشینی، هنوز بهطور کامل وارد الگوی غالب جمعیت شهری نشدهاند.
جهان در حال شهری شدن
شهرنشینی یکی از مهمترین دگرگونیهای جمعیتی یک قرن گذشته بوده است. با توسعه کشورها، فرصتهای شغلی، آموزش، خدمات درمانی و زیرساختها بیشتر در شهرها متمرکز شده و همین امر میلیونها نفر را از جوامع روستایی به مناطق شهری کشانده است.
در سال ۱۹۶۰ حدود دوسوم جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی میکردند. این سهم اکنون به حدود ۴۳ درصد کاهش یافته است. به این ترتیب، ساکنان شهر اکنون اکثریت جمعیت جهان را تشکیل میدهند.
این گذار در مناطقی مانند شرق آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه با سرعت بیشتری رخ داده و جمعیت شهری در این مناطق طی چند دهه اخیر بهشدت افزایش یافته است.
چرا آفریقای جنوب صحرا هنوز اینهمه کشور روستایی دارد؟
بخش عمده کشورهای این فهرست در آفریقای جنوب صحرا قرار دارند. با وجود آنکه بسیاری از شهرهای آفریقایی در زمره سریعترین شهرهای در حال رشد جهان هستند، کشاورزی همچنان یکی از اصلیترین منابع اشتغال در این قاره است و بخش قابل توجهی از جمعیت هنوز در روستاها و سکونتگاههای کوچک زندگی میکند.
افزون بر این، بسیاری از این کشورها جمعیت جوانتری دارند. سطح صنعتیشدن این کشورها در مقایسه با مناطق توسعهیافتهتر، پایینتر است. در چنین شرایطی، معیشت روستایی همچنان نقش محوری در اقتصاد این کشورها ایفا میکند.
همزمان، بسیاری از کشورهای دارای اکثریت جمعیت روستایی، در فهرست کشورهایی با بیشترین زمینهای کشاورزی نیز جایگاه برجستهای دارند. این موضوع اهمیت ماندگار کشاورزی و صنایع روستایی در ساختار اقتصادی آنها را نشان میدهد.
آیا کشورهای عمدتا روستایی باز هم کمتر خواهند شد؟
برآوردهای جمعیتی کنونی نشان میدهد پاسخ این پرسش به احتمال زیاد مثبت است. انتظار میرود رشد جمعیت جهان در دهههای آینده عمدتا در مناطق شهری متمرکز شود و شهرها همچنان بیشترین سهم از جمعیت جدید را جذب کنند.
با این حال، سرعت شهرنشینی در همه کشورها یکسان نیست. در بسیاری از کشورهای کمدرآمد، بهویژه در آفریقا، جمعیت روستایی حتی با وجود گسترش شهرها، تا سالهای آینده همچنان قابل توجه باقی خواهد ماند.
نتیجه آن است که جهان بهصورت مستمر شهریتر میشود، اما جوامع روستایی هنوز نقشی حیاتی در تامین غذا، حفظ معیشت و شکلدهی به اقتصاد ملی کشورها دارند.
