به گزارش تجارت نیوز، همایش «همآگاه» با محور سرمایه انسانی و نقش آن در آینده کسبوکارها، با همکاری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، فدراسیون مدیریت و مشاوران کسبوکار ایران، ایرانتلنت و باشگاه همآفرینی برگزار شد. در این رویداد، موضوع «سرمایه انسانی؛ از درد تا دگرگونی» از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و درباره چالشها و روندهای جدید بازار کار بحث شد.
در بخش نخست برنامه، بر این نکته تأکید شد که نیروی انسانی در سازمانها دیگر صرفاً یک عامل اجرایی نیست، بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی شناخته میشود که بدون توجه به آن، حتی پیشرفتهترین فناوریها نیز کارایی لازم را نخواهند داشت. در تحلیلهای ارائهشده، شرایط کنونی کسبوکارها بهعنوان دورهای پر از بحران و عدمقطعیت توصیف شد و بر این موضوع تأکید گردید که تمرکز بر کارآمدی سرمایه انسانی یکی از راههای اصلی عبور از این بحرانها و حرکت به سمت تحول سازمانی است.
در ادامه، تصویری نسبتاً روشن اما نگرانکننده از وضعیت منابع انسانی در بسیاری از سازمانها ارائه شد. کاهش انگیزه کارکنان، کوتاهتر شدن قراردادهای کاری، دغدغههای جدی نسبت به حقوق و مزایا و موضوع تعدیل نیرو از جمله مسائلی بود که بهعنوان چالشهای پررنگ امروز کسبوکارها مطرح شد. در تحلیل وضعیت موجود، تأکید شد که بخش بزرگی از مشکلات منابع انسانی، ریشهدار و قدیمی است و بحرانهای اخیر تنها شکل بروز این مشکلات را تغییر داده و آنها را برجستهتر کرده است.
چهار محور جذب، نگهداشت، مهاجرت و مهارت بهعنوان چالشهای پرتکرار سازمانها در حوزه سرمایه انسانی مطرح شد. نگاههای کلیشهای به استخدام و ارزیابی نیروها مورد نقد قرار گرفت و بر این ضرورت تأکید شد که سازمانها باید افراد را بر پایه شایستگیها، استعدادها، علایق و توانمندیهای واقعی ارزیابی کنند، نه صرفاً براساس مدرک دانشگاهی، رشته تحصیلی یا سن.
در بخش مربوط به تابآوری، منابع انسانی تابآور بهعنوان نتیجه یک فرآیند یادگیری و رشد توصیف شد؛ نیروی انسانی مقاوم در برابر بحران، مفهومی ذاتی و مادرزادی نیست بلکه در بستر سازمان و فرهنگ کاری شکل میگیرد. ثبات درونی، کیفیت ارتباطات، آرامش روانی، رهبری الهامبخش و فضای خلاقیت، بهعنوان مؤلفههای مهم تابآوری کارکنان در شرایط عدمقطعیت مورد توجه قرار گرفت.
در بخش دیگری از همایش، دادهها و نتایج پژوهشهای حوزه منابع انسانی نشان داد که بخش قابلتوجهی از کارکنان در سازمانها احساس نمیکنند تلاش آنها دیده میشود یا در شرایط سخت از حمایت سازمان برخوردار خواهند شد. این وضعیت، تصمیم افراد برای ترک سازمان را به ترکیبی از عوامل مختلف تبدیل کرده است؛ عواملی همچون احساس امنیت، کیفیت رابطه با سازمان، میزان قدردانی، حقوق و مزایا و چشمانداز آینده شغلی.
پنل تخصصی منابع انسانی
در پنل تخصصی همایش، چالشهای جذب و نگهداشت نیروی انسانی در صنایع مختلف بررسی شد. در این بحثها، کاهش ماندگاری کارکنان در بخش خصوصی بهعنوان یکی از نشانههای بحران منابع انسانی مطرح گردید. براساس آمار ارائهشده، متوسط ماندگاری کارکنان در تهران از ۵/۷ سال در سال ۱۳۹۶ به ۱/۶ سال در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ روندی که نشان میدهد رابطه میان سازمانها و نیروهای انسانیشان شکنندهتر شده است.
همچنین تجربه صنعت دارو و حوزه سلامت در دورههای بحرانی مورد اشاره قرار گرفت و بر اهمیت پایبندی به ارزشهای سازمانی برای حفظ نیروها و نیز ضرورت سرمایهگذاری جدی بر پرورش استعدادها و تربیت نیروی متخصص تأکید شد. در نمونه دیگری از تجربههای عملی، تولید مستمر محصولات حیاتی همچون شیرخشک در شرایط بحرانی، بهعنوان مثالی از نقش معنا در کار روزمره کارکنان مطرح شد؛ جایی که آگاهی از تأثیر کار روزانه بر زندگی مردم، به انگیزه و تعهد نیروی انسانی جهت میدهد.
در بحث مربوط به سازمانهای در حال رشد، مسئله چابکی سازمانی در کنار بزرگ شدن ساختارها مورد توجه قرار گرفت. افزایش فرایندها، تخصصگرایی بیش از حد، طولانی شدن مسیر تصمیمگیری و رسوب ساختارهای سخت، عواملی دانسته شدند که میتوانند چابکی سازمان را کاهش دهند. راهکارهایی مانند حرکت به سمت ساختارهای کراسفانکشنال، بهروزرسانی مستمر ساختارها، توسعه ترکیبی مهارتهای نرم و تخصصی و تقویت پیوند کارکنان با ارزشهای سازمان بهعنوان مسیرهایی برای حفظ چابکی مطرح شد.
در ادامه این پنل، بر اهمیت مطالبهگری محترمانه، پاسخگویی شفاف، تصمیمگیری بهموقع و پذیرش خطاهای یادگیرنده در مدیریت سرمایه انسانی تأکید شد. همچنین مطرح گردید که در شرایط بحرانی، بخشی از فرآیند تصمیمگیری باید از شکل کاملاً متمرکز خارج شده و اختیار بیشتری به مدیران میانی و محلی داده شود تا سازمان بتواند سریعتر و متناسبتر واکنش نشان دهد.
در جمعبندی مباحث همایش «همآگاه»، رابطه میان بحران و دگرگونی بهعنوان یک واقعیت پذیرفتهشده در مدیریت کسبوکارها ترسیم شد؛ تغییری که معمولاً بدون درد اتفاق نمیافتد، اما در صورت روایت و مدیریت درست، میتواند به بازطراحی مدل کسبوکار و خلق مسیرهای تازه منجر شود.
پیام محوری این رویداد آن بود که عبور از بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و سازمانی بدون توجه جدی و سیستماتیک به سرمایه انسانی ممکن نیست. بر این اساس، حرکت از «درد» به «دگرگونی» نیازمند تمرکز بر شفافیت، تعلق سازمانی، توسعه و پرورش استعدادها، تقویت تابآوری، تصمیمگیری چابک و استفاده هوشمندانه از داده در مدیریت منابع انسانی است.
