اخیرا خبرهایی مبنی بر اینکه بروز اختلال در عرضه نفت ایران با وجود حضور نظامی آمریکا بعید است، منتشر شده. این تحلیل به موسسه کپلر نسبت داده شده است که در ادبیات نفتی به «موسسه بین‌المللی تحلیل داده و ردیابی کشتی‌ها» اشاره دارد. این در حالی است که این تحلیل توسط یک موسسه مالی به نام «کپلر شورو» نوشته شده که مرجعیت موسسه بین‌المللی کپلر (kpler) را ندارد.
قیمت نفت در هفته‌ای که گذشت به طور کلی روند صعودی داشت. این موضوع به دلیل تشدید تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا رخ داد و قیمت نفت بار دیگر تحت تاثیر تحولات سیاسی قرار گرفت.
وزارت نفت مدعی است که به‌رغم رکود اقتصادی در کشور، با توجه به آمار بانک مرکزی، بخش نفت در ایران با رشدی ۱.۱ درصدی همراه بوده است؛ رشدی که افزون بر تأمین بخش زیادی از منابع ارزی مورد نیاز ایران در شرایط تحریم، جنگ اقتصادی و حتی جنگ ۱۲ روزه، بخشی از رشد منفی سایر بخش‌ها را نیز جبران کرده است. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که آمارهای بخش کلان نمی‌توانند تامین منابع موردنیاز ارزی را تایید کنند و حتی مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در برآورد خود رشد بخش نفت را منفی 1.1 ارزیابی کرده است.
در گزارش وال استریت ژورنال آمده است که قطع سراسری اینترنت در ایران باعث شد که تلاش‌های اوپک برای پایش سطح تولید و حفظ ثبات بازار را پیچیده شود و این سازمان دید بسیار محدودی نسبت به وضعیت فعلی بخش نفت ایران داشته باشد.
بر اساس داده‌های شرکت مدیریت منابع آب ایران، میانگین درصد پرشدگی مخازن سدهای کشور تنها به حدود ۳۵ درصد رسیده است که این رقم نسبت به سال گذشته کاهشی ۱۹ درصدی را نشان می‌دهد. این موضوع زنگ خطر وخیم‌تر شدن اوضاع منابع آبی را به صدا درآورده است. ایران اکنون در وضعیتی قرار دارد که علاوه بر تاثیر پذیرفتن از روند جهانی تغییرات اقلیمی، درگیر یک خشکسالی است که به طور مستقیم توسط سیاست‌گذاران رخ داده است؛ یک خشکسالی بی‌پایان که چشم‌اندازی برای بهبود آن در کوتاه‌مدت حتی با تغییر سیاست‌گذاری‌ها وجود ندارد.
مدیر پیشین امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران عنوان کرد: تراستی‌ها مجبور هستند که از کانال‌های خاصی پول نفت را منتقل کنند. تاکنون چندین بار پیش آمده است که این کانال‌ها لو رفته و بسته شده‌اند. به همین دلیل تا آنها بخواهند کانال‌های جدیدی ایجاد کنند، قاعدتا زمان می‌برد و تاخیراتی در این روند قطعا پیش می‌آید. گاهی اوقات این قضیه توامان می‌شود و چند شرکت با هم لو می‌رود و این موضوع چیز جدیدی نیست. از سال‌های اول تحریم این جریانات اتفاق افتاده و پیوسته این موضوعات نیز پیش آمده است. اما در شرایط موجود فکر می‌کنم که جنگ تبلیغاتی نیز در این قضیه بی‌تاثیر نبوده است و به این موضوع دامن زده است.
آمریکا 9 کشتی و هشت شرکت را در ارتباط با فروش نفت ایران تحریم کرد. این کشتی‌ها و هشت شرکت یا مالک آنها در مجموع صدها میلیون دلار از نفت و محصولات نفتی را به بازارهای خارجی منتقل کرده‌اند. گفته شده است که این شرکت‌ها در هند، عمان و امارات متحده عربی قرار دارند.
قیمت نفت در هفته گذشته به طور کلی روند صعودی داشت که ناشی از ریسک افزایش تنش نظامی در منطقه بود. این روند نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، ریسک‌های عرضه و تحولات سیاسی همچنان نقش پررنگ‌تری نسبت به عوامل کاهشی در تعیین مسیر قیمت نفت ایفا می‌کنند.
ایران به دنبال تحریم‌های متعدد آمریکا و سازمان ملل، به روش‌هایی برای دور زدن آنها و تداوم فروش نفت خود دست پیدا کرده است. با این حال چند ماهی است که گزارش‌هایی از اخلال در یکی از حلقه‌های این روند به نام تراستی‌های نفتی به گوش می‌رسد، موضوعی که مشخص نیست بهانه‌ای جدید برای سرپوش گذاشتن بر مشکلات اقتصادی است یا از یک دگرگونی و اخلال جدی در روند فروش نفت ایران حکایت دارد.
گزارش‌های بین‌المللی حاکی از افزایش ذخیره‌سازی نفت ایران روی دریا حکایت دارد. این گزارش‌ها رقم نفت ذخیره‌شده را حدود 166 میلیون تا 170 میلیون عنوان کرده‌اند.
گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از رشد منفی 1.9 درصدی بخش نفت در آبان ماه حکایت دارد. این در حالی است که برخی موسسات بین‌المللی از صادرات دو میلیون بشکه‌ای در روز در ماه آبان خبر می‌دادند و در همان نیز کارشناسان هشدار داده بودند که این آمارها با واقعیت اقتصادی جامعه همخوانی ندارند.
اثر شوک‌های نفتی در طول زمان تغییر کرده است. اکنون تحولات سیاسی در کشورهایی که در بازار جهانی نفت سهم کوچکی دارند، منجر به تغییرات محسوس و بلندمدت در قیمت نفت نمی‌شود و از سوی دیگر کشورهای واردکننده نفت نسبت به پیش از دهه 90 انعطاف‌پذیرتر هستند و می‌توانند از ظرفیت مازاد نفت دیگر کشورها یا جایگزین‌های نفت استفاده کنند.
مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس نفت و انرژی، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز عنوان کرد: سهم ایران در بازارهای جهانی و اقتصاد دنیا به شدت تحلیل رفته است و متاسفانه تقریبا بود و نبود ایران در بازارهای دنیا تاثیر چندانی ندارد. به همین دلیل است که اگر مساله‌ای میان ایران، آمریکا یا اسرائیل رخ می‌دهد، تاثیر چندانی در قیمت‌های جهانی مشاهده نمی‌شود. دلیل آن این است که ایران به‌ویژه در بازار انرژی و همچنین در اقتصاد دنیا، کوچک و بی‌اثر شده است. در مورد ایران باید گفت صادرات 1.5 میلیون بشکه‌ای در دنیا عددی به حساب نمی‌آید و حتی از ظرفیت مازاد تولید عربستان نیز کمتر است. یعنی اگر ایران کاملا حذف شود، کافی است عربستان ظرفیت مازاد خود را وارد بازار کند و جای ایران را بدون هیچ مشکلی پر می‌کند.
با وجود عرضه بنزین سوپر از 4 دی ماه، به جز روز اول عرضه این بنزین، باقی روزها تقاضا برای این نوع بنزین کاهش قابل توجهی یافت. لازم به ذکر است که روز اول عرضه نیز میزان تقاضای آن به گفته مشاور کانون انجمن جایگاه‌داران سوخت، تنها 6 هزار لیتر بوده است که کمتر از 4 هزارم تا 6 هزارم درصد بازار را پوشش می‌دهد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، عنوان کرده است که ونزوئلا 30 تا 50 میلیون بشکه نفت تحریم‌شده را به ایالات متحده تحویل خواهد داد. این در حالی است که پیش‌تر روزانه ونزوئلا حدود 800 هزار بشکه نفت به چین تحویل می‌داد. حال این ادعا مطرح می‌شود که آیا قرار است نفت تحویلی به چین از سوی ونزوئلا با نفت ایران جایگزین شود؟
حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا، شوک معناداری به بازار نفت وارد نکرد و قیمت‌ها واکنش محدودی نشان دادند. این اتفاق بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا صرف نفتی بودن یک کشور، همچنان به‌تنهایی می‌تواند عامل تعیین‌کننده در بازار جهانی نفت باشد؟ آن‌طور که از شواهد پیداست، سهم بازار، مازاد عرضه و جایگاه ژئوپلیتیکی، بیش از حجم ذخایر، تعیین‌کننده هستند.
مرتضی بهروزی‌فرد، کارشناس نفت و انرژی، در مورد واگذاری 17.9 درصد از سهام دولت از پالایشگاه ستاره خلیج فارس عنوان کرد: حتی اگر واگذاری پالایشگاه خلیج فارس تحت عنوان رد دیون انجام شود، فقط سهام جابه‌جا می‌شود و نه مدیریت. مدیریت عملا دولتی باقی می‌ماند و فقط سهام از یک نهاد دولتی به یک نهاد شبه‌دولتی دیگر منتقل می‌شود. در نهایت هم بیشتر یک کار صوری و ظاهری انجام می‌شود تا این که قرار باشد خصوصی‌سازی با هدف دستیابی به نتایجی مانند چابک‌سازی، افزایش بهره‌وری و تولید بهتر انجام شود.
رئیس کمیسیون تلفیق مجلس از فاصله هشت میلیارد دلاری فروش نفت و وصول در هشت ماه اخیر خبر داده است. در حالی که مسئولان از بازنگشتن بیش از هشت میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات نفت توسط تراست نفتی خبر می‌دهند، قیمت دلار هر روز بالا می‌رود و مردم باید درگیر تورم افسارگسیخته باشند!
حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نائب رئیس کمیسیون اصل نود، از ورود مجلس به پرونده تراستی‌ها و صرافی‌های امین وزارت نفت که با سفارش این وزارتخانه نفت فروختند اما دلار نفت را به کشور برنگرداندند، خبر داد و گفت: «میزان ارزهای حاصل از فروش نفت که این تراستی‌ها تاکنون به کشور پس نداده‌اند ۶.٧ میلیارد دلار است» باید پرسید تراستی‌های نفتی چیستند و چطور تحریم‌ها موجب بروز این پدیده در اقتصاد ایران شدند؟
با این که رئیس جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه از واردات 6 میلیارد دلاری بنزین در سال سخن به میان آورده‌اند، اما دیوان محاسبات کشور با انتشار گزارشی مدعی شد که تا پایان آذرماه سال جاری حدود 1.8 میلیارد دلار صرف واردات بنزین شده است. باید دید ماجرا چیست و کدام روایت با واقعیت اقتصادی همخوانی دارد؟
