با وجود اینکه طرح جامع مدیریت جنگلها قرار بود پس از اجرای طرح «استراحت جنگلها» ارائه شود اما حالا با گذشت نزدیک به یک دهه همچنان این اتفاق نیفتاده است. یک عضو سابق هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تأکید میکند که مسئله اصلی جنگلهای ایران نبود برنامه شفاف و علمی مدیریت جنگلهاست.
جنگلهای ایران، از زاگرس تا هیرکانی و ارسباران، میراثی هزاران سالهاند که امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض نابودی قرار گرفتهاند، اگر تا چند سال پیش شعلههای آتش تنها در تابستانهای گرم و خشک زبانه میکشید، اکنون حتی پاییز و زمستان نیز شاهد حریقهای گسترده هستیم که روند نه تنها تنوع زیستی و منابع آب ایران را تهدید میکند، بلکه معیشت جوامع محلی و آینده نسلهای بعدی را نیز در معرض خطر جدی قرار داده است.
دلایل آتشسوزیهای پیدرپی در جنگلهای ایران، همزمان با تشدید گرمایش و بحران آلودگی هوا به شکلی زنجیرهای سوالات فراوانی را در ذهن مردم ایجاد کرده؛ مثلا این مورد که آلودگی هوای تهران تا چه اندازه نشات گرفته از سوختن جنگل الیت در آتش است یا دلیل همزمانی آتش سوزی در جنگلهای شمال و شمال غرب ایران، در روستای نمنق، چیست؟
اوج گرفتن آتش سوزی جنگل ها و مراتع کهگیلویه و بویراحمد موجب نگرانی شدید درباره از دست رفتن منابع طبیعی، بهویژه درختان بلوط و گونههای گیاهی ارزشمند این منطقه شده و نبود امکانات کافی برای مقابله با این حوادث، خطر نابودی بخشی از زیباترین عرصههای زاگرس را بیش از پیش افزایش داده است.
جدیدترین آمارها نشان میدهند که سال گذشته، جنگلهای جهان با سرعتی هشداردهنده نابود شدهاند. به طوری که در هر دقیقه معادل ۱۸ زمین فوتبال نابود شده است. این روند نهتنها تهدیدی برای تنوع زیستی، بلکه عامل تشدید تغییرات اقلیمی نیز محسوب میشود.
بهار هنوز به پایان نرسیده اما آتش سوزی در جنگل ها و مراتع استانهای مختلف آغاز شده است. مناطقی از کرمانشاه و ایلام گرفته، تا فارس و خوزستان، تنها در نیمه دوم اردیبهشت، طعمه حریق شدهاند. در این ایام، گرمای زودهنگام هوا در کنار اقدامات سهوی و عمدی انسانی، دست به دست هم دادهاند و به جان جنگلها و مراتع ملی افتادهاند.
درختان سرخدار استان گلستان در معرض تهدید قاچاق و کمبود اعتبارات حفاظت قرار دارند. این درختان کهنسال، به دلیل رشد آهسته و اهمیت محیطزیستی، نیازمند حفاظت جدی هستند، اما منابع کافی برای مراقبت از آنها وجود ندارد.
فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگلها گفت: بنابر آمار در ۱۱ ماهه گذشته حجم آتش سوزی ها، از لحاظ تعداد فقرات آتش سوزی نسبت به سال قبل ۲۷ درصد و حجم سوختگیها ۲۷۸ درصد رشد داشته است.
هزاران هکتار از جنگلها و مراتع در استانها با آغاز فصل گرما طعمه حریق شدهاند. مسئولان برخی استانها نیز نسبت به افزایش دما و آتش سوزی هشدار دادهاند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد از شناسایی ۲۱ نفر از عاملان آتش سوزی جنگلها و مراتع استان خبر داد و گفت: این افراد به دستگاه قضایی معرفی شدهاند.
آتش سوزیهای تابستانه در کردستان که بر اثر بیاحتیاطی در فصل گرما بیشتر میشود، تبدیل به دغدغهای برای کشاورزان، محیط بانان، فعالان و دوستداران محیط زیست میشود.
تماشای تصاویر درختهایی که یکی پشت دیگری گر میگیرند، حیواناتی که سوختهاند و انسانهایی که با دست خالی به جنگ شعلههای هر دم فزاینده آتش میروند، حتی از صفحه تلویزیون یا موبایل هم سخت است اما علیرضا هاشمی کارشناس ارشد محیط زیست به تجارتنیوز میگوید درک ابعاد آتش سوزی در جنگل از تصور کسانی که آن را از نزدیک ندیدهاند، خارج است. به گفته او، این فاجعه اکوسیستم هر منطقه را بر هم میزند اما هیچ برنامه مدونی برای مقابله با آن وجود ندارد.
یک فعال محیط زیست میگوید: با وعده و شعار نمیتوان آتش را خاموش کرد، هم محیط زیست و هم حیات وحش در این منطقه رو به نابودی است. چرا نباید سازمان محیط زیست ما مجهز به بالگرد یا هواپیماهایی باشد که در این شرایط بتوانند طی یک روز آتش را مهار کنند؟ چرا مسئولان دست روی دست گذاشتهاند و به تلاشهای فردی برای مهار آتش نگاه میکنند؟
رئیس مرکز آموزش محیط زیست و تربیت محیطبان با اشاره به برگزاری دورههای آموزشی مقدماتی و تکمیلی برای محیط بانان در سال جاری گفت: بر اساس برنامهریزی انجام شده تا پیش از نیمه اول سال جاری تمام محیط بانان آموزش لازم را در دو حوزه تخصصی محیط زیست و امور انتظامی خواهند دید.
رئیس انجمن علمی جنگلبانی ایران گفت: بخش زیادی از پرسنل سازمانهای محیطزیست و منابع طبیعی بخصوص نیروهای میدانی شامل جنگلبانها و محیطبانها به دلیل کمبود حقوق و مزایا، دشواریهای معیشتی و دریافت حمایتهای ناکافی قضایی و بیمهای، قصد تغییر شغل خود را دارند یا به شغل دوم روی آوردهاند.