بستهشدن گذرگاه مرزی چذابه، در حالی که دولت علی الزیدی در عراق از ضرورت حفظ روابط اقتصادی دو کشور سخن میگوید، به آزمونی برای سیاست بغداد در قبال تهران تبدیل شده است.
علیرضا ابراهیمی، مدیرعامل میدکو و عضو انجمن فولاد ایران، در نشست خبری، وضعیت تولید و صادرات فولاد در شرایط جنگ و تحریم و چالشهای این صنعت در حوزه انرژی، سرمایهگذاری و بازار سرمایه را تشریح کرد.
تغییر مقررات تجاری عراق و تشدید محدودیتها برای تجارت برخی محصولات فولادی، نگرانیهایی را درباره آینده صادرات فولاد ایران به این بازار ایجاد کرده است؛ بهویژه آنکه در روزهای اخیر بحث محدودیت واردات برخی محصولات فولادی و احتمال افزایش هزینههای تجارت با عراق بهطور جدیتری مطرح شده است.
ترکیه در ۸ ماهه ۲۰۲۶ هم تولید و هم صادرات فولاد خود را افزایش داده است؛ درست در دورهای که صنعت فولاد ایران با تحریم، محدودیت حملونقل، دشواری انتقال پول و اختلال در مسیرهای صادراتی دستوپنجه نرم میکند.
زنجیره فولاد ایران در حالی برای حفظ بازارهای صادراتی تلاش میکند که از یک سو تحریمهای آمریکا هزینه پول، بیمه و حمل را بالا برده، از سوی دیگر سیاستگذار داخلی هنگام نگرانی از کمبود کالا در داخل، صادرات را محدود میکند.
تولید فولاد کشور در سال جاری تحت تأثیر مجموعهای از عوامل از جمله محدودیتهای انرژی، افزایش هزینههای تولید و رکود بازار داخلی با کاهش قابل توجهی روبهرو شده است. آیا صنعت فولاد ایران در چنین شرایطی توان حفظ ظرفیت تولید و احیای بازارهای صادراتی خود را دارد؟
اختلال در روند توسعه فولاد به دلیل تنشهای منطقهای صنعت استراتژیک فولاد ایران را در یک نقطه حساس قرار داده است، اما این موضوع چه تاثیری بر فضای تولید فولاد و صادرات کشور اعمال میکند؟
چالشهای جدی جدید در صنعت فولاد ایران، وضعیت نگرانکننده تأمین مواد اولیه و اختلال در خطوط تولید، تولید هزاران واحد صنعتی را در آستانه بحران قرار داده است.
بازار فولاد در چند وقت اخیر با وجود فشار متغیرهای سیاسی اضطراری اثرگذار، تحولاتی را تجربه کرده که این موضوع شرایط تولید و صادرات را نسبت به گذشته تغییر داده است، اما اکنون بازار چه مسیری را در پیش گرفته است؟
مزیت تاریخی انرژی ارزان همواره یکی از پایههای رقابتپذیری صنعت فولاد کشور بوده، اما حالا افزایش چند هزار تومانی بهای هر مترمکعب گاز، هزینه تولید هر تن فولاد را میلیونی بالا برده است. آیا این اتفاق موازی با افت سودآوری و کوچکتر شدن حاشیه امن فولادسازان است؟
انتشار آمارهای جدید از رشد تولید در زنجیره فولاد کشور در حالی است که برخی فولادسازان از شرایط دشوار تولید، محدودیتهای انرژی و فشارهای مالی سخن میگویند؛ این دو روایت تصویر متفاوتی از وضعیت این صنعت ارائه میدهد.
با وجود رشد چشمگیر نرخ ارز در سال ۱۴۰۴، سود شرکتهای فولادی ایران کاهش شدیدی را تجربه کرده است. تولیدکنندگان فولاد روایت خود از کاهش سودآوری و چالشهای صادرات در سال ۱۴۰۴ را به تجارتنیوز توضیح دادند.
دوازدهمین کنفرانس بینالمللی فولاد استیل پرایس روز 16 آذر 1404 برگزار شد. در این همایش، فعالان و تصمیمسازان صنعت فولاد با اشاره به دستاوردهای کشور، مشکلات زیرساختی و چالشهای انرژی هشدار دادند که با وجود سهم ۲ درصدی از تولید جهان، ۸ درصد اشتغال و ۱۱ درصد ارزآوری، ایران در مرز بحران صادرات و رقابت جهانی قرار دارد.
آمارهای انجمن تولیدکنندگان فولاد نشان میدهد صادرات زنجیره آهن و فولاد در هفتماهه نخست امسال با رشد ۴۳ درصدی به ۲۳.۶ میلیون تن رسیده، اما همزمان جهش ۸۲ درصدی صادرات کنسانتره سنگآهن، نگرانی فولادسازان را نسبت به تشدید خامفروشی و کاهش خوراک واحدهای تولیدی افزایش داده است.
در حالیکه کشور برای حفظ تراز ارزی و حمایت از تولید ملی به صادرات متکی است، حضور تاجران بینام و نشان و کارتهای بازرگانی یکبار مصرف به معضلی جدی در تجارت ایران تبدیل شده است. این افراد با سوءاستفاده از اختلاف نرخ ارز جای صادرکنندگان واقعی را گرفتهاند و ارز حاصل از صادرات را به کشور برنگرداندهاند.
در حالیکه صادرات کنسانتره و سنگآهن نسبت به سال گذشته دو برابر شده، صادرات میلگرد و مقاطع طویل بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است. این روند متناقض، انتقادهای قدیمی را بر سر صادرات مواد اولیه برانگیخته است. اما در شرایطی که عوامل مؤثری چون سیاستهای ارزی، محدودیت انرژی و ضعف تقاضای جهانی همزمان بر بازار اثر میگذارند، آیا ریشه مشکل را تنها در صادرات مواد اولیه باید جستوجو کرد؟
اتحادیه اروپا بار دیگر صادرات فولاد و فلزات ایران را تحریم کرد؛ اما زمانی که ایران سالهاست به اروپا چیزی نمیفروشد، این تحریم تازه چه تاثیر و چه تهدیدی برای میزان صادرات ایران در پی دارد؟
صنعت فولاد ایران در گذشته سهم قابل توجهی از منابع ارزی کشور را از طریق صادرات فولاد تامین میکرد، اما اکنون نهتنها صادرات سودآور نیست، بلکه تولید خود زیانده شده است. طوری که انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی هم در نامهای به دولت این موضوع را تأیید و هشدار داده که صنعت فولاد ایران در آستانه یک زیاندهی مزمن و ورشکستگی کامل قرار گرفته است.
بازگشت تحریمها تحت مکانیسم ماشه، صادرات فولاد ایران را با تهدیدات جدی روبرو کرده است. محدودیتهای بانکی و افزایش هزینهها میتواند رقابتپذیری محصولات ایرانی را کاهش داده و بازارهای سنتی را به خطر بیندازد.