شاخص تولید و فروش صنعت خودرو و قطعات در دیماه ۱۴۰۴ با افت مواجه شد؛ تولید ۱۹.۶ درصد و فروش ۱۲.۶ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت و روند ماهانه نیز همچنان نزولی است.
این روزها صنعت خودروسازی ایران در شرایط دشواری قرار دارد؛ از افزایش نامتعارف قیمت خودروها توسط خودروسازان گرفته تا چالشها بر سر قیمتگذاری دستوری و آزادسازی قیمت خودرو. هرچند این موضوعات همه و همه مواردی است که احتیاج به بررسی دقیق دارد. اما با این حال، پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ چرا این صنعت با زیان انباشته چند صد هزار میلیارد تومانی مواجه شده و نتوانسته مسیر رشد و سوددهی را مانند دیگر صنایع بزرگ کشور طی کند؟
ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، در اظهاراتی قابلتوجه اذعان کرده است که چین نهتنها در تولید خودروهای برقی، بلکه در باتری و انرژی خورشیدی نیز گامهای بلندتری نسبت به آمریکا برداشته است؛ موضوعی که با آمارهای جهانی همخوانی دارد و نشاندهنده جابهجایی مرکز ثقل فناوریهای پاک به شرق آسیاست.
قیمت خودرو در بازار در حالی همزمان با افزایش چشمگیر ارز بالا رفته است که امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو معتقد است: با شرایط کنونی قیمت خودرو وارد تونل وحشت میشود!
کیفیت خودروهای تولید داخل، مبحثی است که سالهاست صنعت خودرو با آن درگیر است. آمار تصادفات، آلودگی هوا و سایر موارد باعث شده تا به طور جدی دولت به مبحث ارتقای کیفیت خودروهای تولید داخل ورود کند.
در روزهای اخیر رئیسجمهور اعلام کرده که در جلسه هیئت دولت به خودروسازان اخطار داده است: اگر در زمان معقول موتور خودروها اصلاح نشود و مصرف سوخت به سطح قابل قبول نرسد، دولت در سیاست تخصیص ارز و صدور مجوز تولید تجدیدنظر خواهد کرد.
به دنبال دستور رئیس جمهوری به وزارت صمت مبنی بر اینکه اگر تا یکسال آینده موتور خودروها اصلاح و مصرف آنها بهینه نشود، هیچ ارزی دریافت نخواهند کرد، بررسی ها نشان می دهد که از ابتدای امسال صنایع حمل و نقل و خودرو با دریافت ۵.۵ میلیارد دلار ارز از مرکز مبادله در صدر دریافت کنندگان ارز این مرکز قرار داشته اند.
صنعت خودروی ایران در شرایطی با زیان انباشته ۳۰۰ هزار میلیارد تومانی (به گفته آرش محبینژاد؛ دبیر انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان در 22 شهریور امسال) و بحران کمبود نقدینگی در زنجیره تأمین دستوپنجه نرم میکند که وزارت صمت از پرداخت تسهیلات ۴۰ همتی به خودروسازان و قطعهسازان خبر داده است.
صنعت خودرو با چالش های مختلفی روبروست که هر کدام منجر به عقب ماندگی تولید از میزان برنامه سالانه شده است، اما در مقابل سیاست ها به گونه ای اعمال می شود که به نفع مونتاژکاری است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام مشکلات اقتصادی ایران را در اقتصاد دستوری، تعارض منافع، نااطمینانیها در اقتصاد، تقدم یک سری از اهداف بر اهداف اقتصادی و در نهایت تحریمها برشمرد و گفت: همزمان با این مشکلات دنیا نیز به سمت صلح و آرامش حرکت نمیکند بلکه حرکت دنیا به سمت جنگ است.
بازوی پژوهشی مجلس در جدیدترین گزارش خود به وضعیت مونتاژ خودرو در کشور پرداخته و آن را «واردات خودرو در پوشش تولید» نامیده است. نگارندگان این گزارش اعتقاد دارند که برخی سیاستهای حاکم در کشور مانند نظام تعرفهای به نوعی در مقام مشوق مونتاژ خودرو عمل میکنند.
با احتمال تشدید محدودیتها، نگاهها به نقش چین در بازار خودرو ایران دوخته شده است؛ شریکی که تا امروز کنار ایران مانده اما در انتقال فناوری اما و اگرهایی دارد.
بازوی پژوهشی مجلس با تحلیل وضعیت آماری و روند تغییرات شاخصهای اصلی صنعت خودرو در بازه زمانی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳، تحولات این صنعت را به تصویر کشیده است.
فعالان صنعت خودروسازی کشور با هشدار نسبت به بحران عمیق مالی و فشار سیاستهای دستوری اعلام کردند: ادامه وضعیت موجود، زنجیره تأمین و تولید خودرو را در آستانه خفگی قرار داده و پیامدهای آن نه تنها دامنگیر رشد صنعتی و تولید ملی، بلکه تهدیدی برای امنیت اقتصادی و حتی توان دفاعی کشور خواهد بود؛ از این رو بازنگری سیستمیک، رفع موانع اداری، پرداخت تعهدات معوق و بهرهگیری از فناوریهای نوین بهعنوان راهکارهای فوری مطرح شد.
شامخ مردادماه خودرو از دو تکانه مهم در انبار خودروسازان پرده برداشت؛ کاهش شدید موجودی مواداولیه و جهش بیسابقه قیمتها در پنجمینماه سال، خط تولید را در موقعیت پرریسکی قرار داده است. در کنار این زلزله دوسویه، انتظارات تولید نیز با کاهش همراه بوده است؛ موضوعی که ریشه در افزایش ریسکهای سیاسی و اقتصادی، بلاتکلیفی در سیاستهای قیمتی، نوسانات نرخ ارز و رکود خرید دارد. مجموعه این عوامل نشان میدهد که چشمانداز تولید در صنعت خودرو همچنان مبهم و رو به کاهش است.
هنوز جوهر قلم شورای رقابت در صدور دستورالعمل تازه قیمتگذاری خودرو خشک نشده که رای سازمان تعزیرات علیه ایرانخودرو، سرآغاز مناقشهای جدید میان بزرگترین خودروساز کشور و دولت شده است.