به گزارش تجارت نیوز، همزمان با افزایش شدت و فراوانی رویدادهای اقلیمی در سراسر جهان، دولتها، شرکتهای بیمه، سرمایهگذاران و مدیران زیرساختی بیش از هر زمان دیگری به دنبال راهکارهایی برای کاهش خسارات و افزایش تابآوری هستند. در همین راستا، مؤسسه ابتکار سرمایهگذاری آینده (FII) تازهترین گزارش خود با عنوان «هوش مصنوعی برای پیشبینی و سازگاری با ریسک اقلیمی» را منتشر کرده است؛ گزارشی که به بررسی نقش فناوریهای هوش مصنوعی در پیشبینی، آمادگی و واکنش مؤثرتر به بلایای طبیعی میپردازد.
این گزارش در آستانه برگزاری کنفرانس «اولویتهای مالی اروپا ۲۰۲۶» منتشر میشود؛ رویدادی که از ۱۷ تا ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ در شهر رم ایتالیا با محوریت «بازطراحی اروپا؛ سرمایه، حاکمیت و استقلال استراتژیک» برگزار خواهد شد. در این نشست، رهبران حوزههای سرمایهگذاری، فناوری، انرژی، سیاستگذاری و صنعت گرد هم میآیند تا درباره راهکارهای تقویت تابآوری، افزایش رقابتپذیری و تضمین رشد پایدار بلندمدت گفتوگو کنند.
هوش مصنوعی؛ ابزاری کلیدی برای مقابله با بحرانهای اقلیمی
بر اساس دادههای منتشرشده در این گزارش و با استناد به آمار شرکت مونیخ ری، خسارات ناشی از بلایای طبیعی در جهان طی سال ۲۰۲۴ به حدود ۳۲۰ میلیارد دلار آمریکا رسیده است. از این رقم، حدود ۱۴۰ میلیارد دلار مربوط به خسارات بیمهشده بوده که نشاندهنده ابعاد گسترده تأثیرات اقتصادی تغییرات اقلیمی بر جوامع و کسبوکارهاست.
گزارش FII تأکید میکند که هوش مصنوعی میتواند با افزایش سرعت و دقت پیشبینیها، توسعه سیستمهای هشدار زودهنگام، ارزیابی سریع خسارات، تخصیص بهینه منابع و هماهنگی بلادرنگ عملیات امدادی، نقش مؤثری در کاهش پیامدهای بلایای طبیعی ایفا کند.
با این حال، نویسندگان گزارش هشدار میدهند که موفقیت این فناوری تنها به توسعه ابزارهای پیشرفته وابسته نیست. سیستمهای هوش مصنوعی زمانی میتوانند اثرگذاری واقعی داشته باشند که از سوی جوامع و نهادهای مسئول مورد اعتماد قرار گیرند، قابلیت توضیحپذیری داشته باشند، با شرایط محلی سازگار شوند و بر پایه زیرساختهای دادهای قدرتمند و قابل اتکا توسعه یابند.
از دوقلوهای دیجیتال تا ارزیابی سریع خسارات
بررسیهای این گزارش نشان میدهد که هوش مصنوعی در سالهای اخیر پیشرفت چشمگیری در حوزه مدیریت ریسک اقلیمی داشته است. از جمله مهمترین کاربردهای این فناوری میتوان به نگهداری پیشگیرانه زیرساختها، توسعه فناوری دوقلوی دیجیتال، پایش لحظهای بلایا و ارزیابی سریع خسارات برای تسریع روند بازسازی مناطق آسیبدیده اشاره کرد.
در این گزارش همچنین آمده است که شرکتهایی که بر جمعآوری، اعتبارسنجی، یکپارچهسازی و مدیریت دادهها و زیرساختهای اطلاعاتی تمرکز دارند، میتوانند از پایدارترین و جذابترین فرصتهای سرمایهگذاری در اکوسیستم هوش مصنوعی اقلیمی بهرهمند شوند.
نویسندگان گزارش معتقدند بسیاری از سیستمهای فعلی بازیابی پس از بحران، همچنان بر بازگرداندن جوامع به وضعیت پیش از وقوع فاجعه تمرکز دارند؛ در حالی که این رویکرد، ریشههای آسیبپذیری و عواملی را که موجب تشدید خسارات شدهاند، نادیده میگیرد. به باور آنها، هوش مصنوعی میتواند زمینه را برای طراحی راهبردهای پیشگیرانهتر، برنامهریزی دقیقتر و افزایش تابآوری جوامع در برابر بحرانهای آینده فراهم کند.
شکاف دیجیتالی؛ مانعی جدی بر سر راه سازگاری اقلیمی
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرحشده در این گزارش، شکاف عمیق دیجیتالی و دانشی میان کشورهای شمال و جنوب جهان است. به گفته کارشناسان، بسیاری از کشورهای در حال توسعه همچنان با محدودیت در دسترسی به دادههای معتبر، زیرساختهای اطلاعاتی قابل اعتماد و منابع آموزشی مرتبط با هوش مصنوعی مواجه هستند.
این گزارش تأکید میکند که توسعه نیروی انسانی متخصص و افزایش سواد دیجیتال، از مهمترین پیشنیازهای بهرهگیری مؤثر از فناوریهای نوین در حوزه سازگاری با تغییرات اقلیمی است.
دکتر توماس چندلر، یکی از نویسندگان این گزارش، در اینباره میگوید: «هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که شیوه پیشبینی، آمادگی و واکنش جوامع در برابر خطرات اقلیمی را متحول کند، اما فناوری بهتنهایی کافی نیست. موفقیت واقعی زمانی حاصل میشود که این ابزارها در ساختار نهادها ادغام شوند، اعتماد جوامع را جلب کنند و پیش از وقوع بلایا برای کاهش آسیبپذیریها به کار گرفته شوند.»
او قرار است در کنفرانس اولویتهای مالی اروپا ۲۰۲۶ در رم، همراه با رهبران و متخصصان بینالمللی درباره موضوعاتی همچون تابآوری اقلیمی، هوش مصنوعی، زیرساختهای داده، تخصیص سرمایه و استقلال استراتژیک اروپا گفتوگو کند.
گزارش مؤسسه ابتکار سرمایهگذاری آینده نشان میدهد که مقابله مؤثر با بحرانهای اقلیمی در دهههای آینده، بدون بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی امکانپذیر نخواهد بود. با این حال، موفقیت این فناوری در گرو همکاری نزدیک میان دولتها، سرمایهگذاران، شرکتهای فناوری، مدیران بحران و جوامع محلی است.
این گزارش خواستار افزایش سرمایهگذاری در توسعه سیستمهای داده باز و قابل تعامل، ارتقای سواد هوش مصنوعی، گسترش مشارکتهای دولتی و خصوصی و طراحی ابزارهایی شده است که در آنها قضاوت و تصمیمگیری انسانی همچنان در مرکز فرآیندهای مدیریت بحران قرار داشته باشد.
در شرایطی که خسارات ناشی از بلایای طبیعی در سال ۲۰۲۴ به ۳۲۰ میلیارد دلار رسیده و تنها ۱۴۰ میلیارد دلار از این خسارات تحت پوشش بیمه قرار گرفته است، استفاده هوشمندانه از فناوریهای نوین میتواند به عاملی تعیینکننده برای کاهش ریسکها، افزایش تابآوری و حفاظت از جوامع در برابر پیامدهای فزاینده تغییرات اقلیمی تبدیل شود.
