به گزارش تجارت نیوز، تازهترین گزارش مرکز آمار نشان میدهد، شاخص کل قیمت مصرفکننده در خرداد به ۶۵۶.۴ رسیده و تورم ماهانه کل کشور ۵.۹ درصد بوده است؛ اما در همین ماه، تورم خوراکیها و آشامیدنیها ۶.۸ درصد ثبت شده، یعنی ۰.۹ واحد درصد بالاتر از تورم عمومی.
شکاف اصلی اما در تورم نقطهای دیده میشود؛ جایی که تورم نقطهای کل کشور ۸۸.۶ درصد بوده، اما تورم نقطهای خوراکیها و آشامیدنیها به ۱۳۳.۹ درصد رسیده است. به بیان ساده، خانوارها برای خرید یک سبد خوراکی مشابه خرداد پارسال، بهطور میانگین بیش از دو برابر هزینه کردهاند.
درون سبد غذا نیز تصویر، کاملاً ناهمگون است. میوه و خشکبار با تورم ماهانه ۱۳.۵ درصدی، داغترین قلم خرداد بوده است. روغنها و چربیها با تورم نقطهای ۲۷۸.۴ درصدی رکورد تورم سالانهبهسال را شکستهاند. گوشت قرمز و سفید نیز تورم نقطهای ۱۷۱.۵ درصدی داشته و لبنیات و تخممرغ با تورم ۱۵۱.۹ درصدی فشار مضاعفی به معیشت خانوار وارد کردهاند. نتیجه روشن است؛ کاهش تورم ماهانه کل، هنوز به معنای آرام شدن سفره نیست.
خوراکیها چگونه از تورم کل جلو زدند؟
در خرداد ۱۴۰۵، شکاف میان تورم عمومی و تورم غذا دوباره خود را نشان داد. شاخص کل قیمت مصرفکننده به عدد ۶۵۶.۴ رسیده، اما شاخص خوراکیها و آشامیدنیها ۹۵۶.۱ ثبت شده است. یعنی سطح قیمت خوراکیها نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ حدود ۹.۶ برابر شده، در حالی که سطح عمومی قیمتها حدود ۶.۶ برابر شده است. همین فاصله نشان میدهد فشار تورمی روی سبد غذا بسیار شدیدتر از میانگین کل اقتصاد بوده است.
تورم ماهانه خوراکیها و آشامیدنیها ۶.۸ درصد بوده؛ بالاتر از تورم کل ۵.۹ درصدی. اما در تورم نقطهای، تفاوت بسیار شدیدتر است. تورم نقطهای شاخص کل ۸۸.۶ درصد ثبت شده، در حالی که همین نرخ برای خوراکیها و آشامیدنیها ۱۳۳.۹ درصد است. به عبارت دیگر، تورم نقطهای خوراکیها ۴۵.۳ واحد درصد بالاتر از تورم عمومی بوده است.
از زاویه سالانه نیز تصویر تفاوت چندانی ندارد. تورم سالانه کل کشور ۶۲ درصد اعلام شده، اما تورم سالانه خوراکیها و آشامیدنیها ۹۰.۷ درصد بوده است. بنابراین، خوراکیها نهتنها در نوسان ماهانه، بلکه در روند یکساله نیز جلوتر از شاخص کل حرکت کردهاند. این همان نقطهای است که فشار تورم را از یک عدد آماری به مساله مستقیم معیشت خانوار تبدیل میکند.
میوه در خرداد رکورد زد
در میان اقلام خوراکی، میوه و خشکبار مهمترین شوک ماهانه خرداد را رقم زده است. تورم ماهانه این گروه ۱۳.۵ درصد ثبت شده؛ یعنی بیش از دو برابر تورم ماهانه کل کشور و تقریباً دو برابر تورم ماهانه خوراکیها و آشامیدنیها. این عدد نشان میدهد بخش مهمی از فشار تازه خرداد از سمت اقلامی آمده که هم در سبد روزمره خانوار حضور دارند و هم بهسرعت در قیمتهای بازار قابل مشاهدهاند.
بعد از میوه و خشکبار، گروه چای، قهوه، کاکائو، نوشابه و آبمیوه با تورم ماهانه ۹.۶ درصدی قرار دارد. قند، شکر و شیرینیها نیز در خرداد ۹.۳ درصد گران شدهاند. محصولات خوراکی طبقهبندینشده در جای دیگر تورم ماهانه ۸.۶ درصدی داشته و روغنها و چربیها نیز ۶.۶ درصد افزایش قیمت را تجربه کردهاند. این یعنی جهش ماهانه فقط محدود به یک قلم خاص نبوده، بلکه بخش قابل توجهی از اقلام خوراکی و نوشیدنی را درگیر کرده است.
در مقابل، تورم ماهانه گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آنها ۵.۳ درصد بوده و سبزیجات و حبوبات با ۳.۵ درصد کمترین تورم ماهانه را در میان اقلام خوراکی داشتهاند. با این حال، پایینتر بودن تورم ماهانه برخی اقلام به معنای سبک بودن فشار آنها نیست؛ زیرا در تورم نقطهای، تصویر کاملاً سنگینتر میشود.
رشد روغن ۲۷۸ درصد، گوشت ۱۷۱ درصد؛ بحران نقطهای سفره
اگر تورم ماهانه، شوک تازه خرداد را نشان دهد، تورم نقطهای تصویر عمیقتری از فشار یکساله بر سفره خانوار ارائه میکند. در این شاخص، رکورد مطلق در اختیار روغنها و چربیهاست. تورم نقطهای این گروه به ۲۷۸.۴ درصد رسیده است؛ یعنی خانوارها برای خرید روغن و چربیها نسبت به خرداد سال گذشته تقریباً ۳.۸ برابر هزینه میکنند. تورم سالانه این گروه نیز ۱۴۳.۱ درصد بوده که بالاترین نرخ سالانه در میان اقلام خوراکی است.
بعد از روغن، گوشت یکی از سنگینترین فشارهای تورمی را نشان میدهد. تورم نقطهای گروه گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آنها ۱۷۱.۵ درصد بوده و برای زیرگروه گوشت قرمز و گوشت ماکیان به ۱۷۸.۲ درصد رسیده است. این یعنی اگرچه تورم ماهانه گوشت در خرداد رکورددار نبوده، اما نسبت به سال گذشته یکی از بزرگترین جهشهای قیمتی را داشته است.
لبنیات و تخممرغ نیز با تورم نقطهای ۱۵۱.۹ درصدی در ردیف اقلام بحرانی قرار دارد. نان و غلات هم تورم نقطهای ۱۳۸.۸ درصدی و تورم سالانه ۱۲۰.۷ درصدی ثبت کردهاند. اهمیت این عدد از آنجاست که نان و غلات سهم بالایی در مصرف دهکهای پایین دارند و افزایش قیمت آنها مستقیماً به فشار معیشتی طبقات کمدرآمد تبدیل میشود.
نیمی از تورم خرداد از سفره آمد
یکی از مهمترین نکات گزارش مرکز آمار، سهم بالای خوراکیها از تورم ماهانه خرداد است. تورم ماهانه کل کشور ۵.۹۴ درصد محاسبه شده و از این رقم، خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲.۸۷ واحد درصد سهم داشتهاند. به بیان دیگر، نزدیک به ۴۸ درصد تورم ماهانه خرداد از این گروه آمده است؛ در حالی که وزن این گروه در سبد مصرفی خانوار کمتر از ۳۰ درصد است. این شکاف نشان میدهد اثر تورمی غذا بسیار فراتر از وزن رسمی آن در سبد مصرفی بوده است.
درون خوراکیها، سه قلم بیشترین نقش را در بالا کشیدن تورم ماهانه داشتهاند. میوه و خشکبار بهتنهایی ۰.۶۳ واحد درصد از تورم ماهانه کل را ساخته است. گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آنها ۰.۶۲ واحد درصد و نان و غلات ۰.۵۰ واحد درصد سهم داشتهاند. مجموع سهم این سه گروه به ۱.۷۵ واحد درصد میرسد؛ یعنی حدود ۳۰ درصد کل تورم ماهانه کشور فقط از سه قلم میوه، گوشت و نان آمده است.
این ترکیب نشان میدهد تورم خرداد فقط یک افزایش عمومی قیمتها نبوده، بلکه به شکل متمرکز از مسیر اقلام ضروری وارد بودجه خانوار شده است. در چنین شرایطی، عدد ۵.۹ درصدی تورم ماهانه کل، شدت واقعی فشار بر سفره را پنهان میکند؛ زیرا خانوارها در عمل با تورم ۱۳۳.۹ درصدی خوراکیها نسبت به سال قبل روبهرو هستند.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.
